Shloka 30

युद्धाय रावणस्य निर्याणं तथा उत्पातदर्शनम्

Ravana’s Mobilization for War and the ظهور of Fatal Portents

Devanagari script

तेतुहृष्टाविवर्धन्तोभिन्दन्तइवमेदिनीम् ।नादंघोरंविमुञ्चन्तोनिर्ययुर्जयकाङ्क्षिणः ।।6.96.30।।

Transliteration

te tu hṛṣṭā vivardhanto bhindanta iva medinīm |

nādaṃ ghoraṃ vimuñcanto niryayur jaya-kāṅkṣiṇaḥ ||6.96.30||

Translation

彼らは歓喜し、驕りに膨れ上がって、まるで大地を裂くかのように進み出た。恐るべき咆哮を放ち、勝利を渇望していた。

Word by Word

• ते: they
• ते: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (pronoun), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• तु: indeed/but
• तु: सम्बन्ध (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अन्वयबोधक-अव्यय (particle: but/indeed)

• हृष्टाः: delighted
• हृष्टाः: कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• विवर्धन्तः: growing/expanding
• विवर्धन्तः: कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: वि+वृध् (धातु) → विवर्धन्त् (कृदन्त, शतृ-प्रत्यय)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• भिन्दन्तः: splitting/breaking
• भिन्दन्तः: कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: भिद् (धातु) → भिन्दन्त् (कृदन्त, शतृ-प्रत्यय)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• इव: as if
• इव: उपमा (Simile marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक-अव्यय (comparative particle)

• मेदिनीम्: the earth
• मेदिनीम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: मेदिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• नादम्: a roar
• नादम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: नाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• घोरम्: terrific
• घोरम्: कर्मविशेषण (Karma-viśeṣaṇa/Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• विमुञ्चन्तः: uttering/letting out
• विमुञ्चन्तः: कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: वि+मुच् (धातु) → विमुञ्चन्त् (कृदन्त, शतृ-प्रत्यय)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• निर्ययुः: went out/sallied forth
• निर्ययुः: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: निर्+या (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद (Parasmaipada)

• जयकाङ्क्षिणः: desiring victory
• जयकाङ्क्षिणः: कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: जय (प्रातिपदिक) + काङ्क्षिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (determinative: जयम् काङ्क्षन्ति), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

Context

Happy leaders, roaring exultantly, as if breaking the earth, emerged, turning round, desiring victory and sallied forth.

Characters & Entities

• Rākṣasa warriors
• Medinī (earth)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Victory-seeking without moral discernment becomes mere aggression; Dharma requires that the aim (jaya) be subordinate to righteousness and truth.

What is the narrative situation?

Rāvaṇa’s forces surge outward, shouting and advancing toward combat.

Which character virtue is emphasized?

Courage and zeal are shown, but the verse implicitly contrasts them with righteous purpose—valor alone is not virtue.