Shloka 28

निकुम्भिला

यज्ञविघ्नः — Vibhishana’s Counsel and Lakshmana’s March to Nikumbhila

Devanagari script

एवमुक्त्वा स द्युतिमान् वचनंभ्रातुरग्रतः ।स रावणिवधाकाङ्क्षीलक्ष्मणस्त्वरितोययौ ।।6.85.28।।

Transliteration

evam uktvā sa dyutimān vacanaṃ bhrātur agrataḥ |

sa rāvaṇi-vadha-ākāṅkṣī lakṣmaṇas tvarito yayau ||6.85.28||

Translation

兄の前でこう言い終えると、光り輝くラクシュマナは、ラーヴァナの子を討たんと、ただちに急ぎ出立した。

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: क्रियाविशेषण (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)

• उक्त्वा: having spoken
• उक्त्वा: क्रियाविशेषण (Prior action)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); 'having said'

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta; subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• द्युतिमान्: radiant
• द्युतिमान्: कर्ता (Karta; subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: द्युतिमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• वचनम्: words/speech
• वचनम्: कर्म (Karma; object of 'having said')
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; उक्त्वा-क्रियायाः कर्म

• भ्रातुः: of (his) brother
• भ्रातुः: सम्बन्ध (Sambandha; genitive)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• अग्रतः: in front (of)
• अग्रतः: देशाधिकरण (Deśādhikaraṇa; location)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्रतः (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta; subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• रावणिवधाकाङ्क्षी: desirous of killing Rāvaṇi
• रावणिवधाकाङ्क्षी: कर्ता (Karta; subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रावणि (प्रातिपदिक) + वध (प्रातिपदिक) + आकाङ्क्षिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष: 'रावणिवधम् आकाङ्क्षति' = desiring the killing of Rāvaṇi; विशेषण (of लक्ष्मणः)

• लक्ष्मणः: Lakshmana
• लक्ष्मणः: कर्ता (Karta; subject)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• त्वरितः: hastened
• त्वरितः: कर्ता (Karta; subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: त्वरित (कृदन्त; √त्वर् 'to hasten')
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) used adjectivally

• ययौ: went
• ययौ: क्रिया (Kriyā; main verb)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

Context

Brilliant Lakshmana, having spoken that way in front of his brother, went speedily desirous of killing Ravana's son.

Characters & Entities

• Lakṣmaṇa
• Rāma (brother)
• Rāvaṇi (Indrajit/Meghanāda)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is prompt execution of one’s rightful duty once a decision is made—action that supports truth and protection of others.

What is the narrative situation?

After declaring his intent, Lakṣmaṇa immediately departs to confront Rāvaṇa’s son.

Which character virtue is emphasized?

Readiness and decisiveness—no delay in carrying out a righteous mission.