Shloka 22

इन्द्रजित्-हनूमद्-युद्धं तथा निकुम्भिलायां होमः

Indrajit vs Hanuman; Indrajit’s Nikumbhila rite

Devanagari script

इममर्थंहिविज्ञाप्यरामंसुग्रीवमेव च ।।।।तौयत्प्रतिविधास्येतेतत्करिष्यामहेवयम् ।

Transliteration

imam arthaṃ hi vijñāpya rāmaṃ sugrīvam eva ca | tau yat pratividhāsyete tat kariṣyāmahe vayam ||

Translation

この事をラーマに、そしてスグリーヴァにも申し上げたのち、我らはその二人が下す決定のとおりに、寸分違わず行います。

Word by Word

• इमम्: this
• इमम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; सर्वनाम

• अर्थम्: matter/message
• अर्थम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• हि: indeed
• हि: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• विज्ञाप्य: having informed
• विज्ञाप्य: क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: वि-√ज्ञा (धातु) + णिच्? (causative sense) + ल्यप्
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having informed/made known’

• रामम्: Rama
• रामम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• सुग्रीवम्: Sugriva
• सुग्रीवम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• एव: indeed/just
• एव: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphatic particle)

• च: and
• च: समुच्चय (Coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• तौ: those two
• तौ: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), द्विवचनम्; सर्वनाम

• यत्: what/that which
• यत्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; सम्बन्धक (relative pronoun)

• प्रतिविधास्येते: will respond/decide
• प्रतिविधास्येते: क्रिया (Kriyā/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति-वि-√धा (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), प्रथमपुरुषः (3rd person), द्विवचनम्; आत्मनेपदम्

• तत्: that
• तत्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; सर्वनाम

• करिष्यामहे: we shall do
• करिष्यामहे: क्रिया (Kriyā/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), उत्तमपुरुषः (1st person), बहुवचनम्; आत्मनेपदम्

• वयम्: we
• वयम्: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्; सर्वनाम

Context

Indrajith reaching Nikumbhilam, the sacrificial ground, poured oblation of blood into the sacrificial fire for Devatas and the fire blazed.

Characters & Entities

• Rama
• Sugriva

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is truthful reporting (satya) followed by disciplined obedience: decisions should be aligned with rightful leadership after facts are conveyed.

What is the narrative situation?

A messenger-group resolves to report a critical development to Rama and Sugriva and then act according to their directive.

Which character virtue is emphasized?

Loyalty and accountability—acting only after informing superiors and receiving a principled decision.