Shloka 57

युद्धे अङ्गद-मैन्द-द्विविद-राक्षसयुद्धम्; कुम्भस्य प्रादुर्भावः तथा सुग्रीवेण पराभवः

Sarga 76: Angada and the Vanara chiefs battle Kampana, Prajaṅgha, Yūpākṣa, Śoṇitākṣa; Kumbha enters and is checked by Sugrīva

Devanagari script

रामस्तुव्यथितंश्रुत्वावालिपुत्त्रंरणाजरे ।।।।व्यादिदेशहरिश्रेष्ठान्जाम्बवत्प्रमुखांस्ततः ।

Transliteration

rāmas tu vyathitaṃ śrutvā vāliputraṃ raṇājire |

vyādideśa hariśreṣṭhān jāmbavatpramukhāṃs tataḥ ||

Translation

ヴァーリンの息子が戦場で傷ついたことを聞き、ラーマはジャンバヴァンを筆頭とする優れたヴァナラたちに命令を下した。

Word by Word

• रामः: Rama
• रामः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• तु: but/indeed
• तु: सम्बन्ध (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अन्वय-अव्ययम् (particle: but/indeed)

• व्यथितम्: pained
• व्यथितम्: कर्म-विशेषणम् (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: व्यथित (प्रातिपदिक; √व्यथ् PPP)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तम्; पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying वालिपुत्रम्)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभावः (Gerund): 'having heard'

• वालिपुत्रम्: Vali's son (Angada)
• वालिपुत्रम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वालि-पुत्र (प्रातिपदिक; वालि + पुत्र)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• रणाजिरे: in the battlefield
• रणाजिरे: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: रण-अजिर (प्रातिपदिक; रण + अजिर)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी, एकवचनम् (Locative)

• व्यादिदेश: commanded/ordered
• व्यादिदेश: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: आ+दिश् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्; वि-आ-उपसर्गः (intensive/explicit ordering)

• हरिश्रेष्ठान्: the best of monkeys
• हरिश्रेष्ठान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: हरि-श्रेष्ठ (प्रातिपदिक; हरि + श्रेष्ठ)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्

• जाम्बवत्प्रमुखान्: with Jambavan at the head
• जाम्बवत्प्रमुखान्: कर्म-विशेषणम् (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: जाम्बवत्-प्रमुख (प्रातिपदिक; जाम्बवत् + प्रमुख)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्; विशेषणम् (qualifying हरिश्रेष्ठान्)

• ततः: then
• ततः: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: देश/काल-अव्ययम् (then/thereupon)

Context

On hearing that Angada was tormented in the battlefield and pained he ordered Jambavan and the best of monkey leaders to help him.

Characters & Entities

• Rāma
• Angada (Vāliputra)
• Jāmbavān
• Vanara leaders

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Rāja-dharma: a leader must respond swiftly to protect allies and maintain morale and order when a key warrior is harmed.

What is the narrative situation?

Rama learns Angada is wounded and immediately commands senior vanara leaders, led by Jambavan, to act.

Which character virtue is emphasized?

Rama’s responsible leadership—decisive, protective, and attentive to the welfare of his supporters.