Shloka 37
अतिकायवधः
The Slaying of Atikāya
Devanagari script
ततोतिकायोबलवान्प्रविश्यहरिवाहिनीम् ।विष्फारयामासधनुर्ननाद च पुनःपुनः ।।।।
Transliteration
tato 'tikāyo balavān praviśya harivāhinīm | viṣphārayāmāsa dhanur nanāda ca punaḥpunaḥ ||
Translation
そのとき、剛力のアティカーイヤはヴァーナラの隊列へ踏み入り、弓弦を鳴り響かせ、幾度も幾度も咆哮した。
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
भीमवपुषम्of dreadful form
भीमवपुषम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootभीम + वपुस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; कर्मधारयः ‘भीमं वपुः यस्य’ (dreadful-bodied)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया/Gerund)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वा), अव्ययभाव (gerund): ‘having seen’
रथस्थम्standing on the chariot
रथस्थम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootरथ + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुषः ‘रथे स्थितः’
रथिनाम्of chariot-warriors
रथिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootरथिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन
वरम्the best
वरम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (तम्)
अभिपेतुःrushed towards
अभिपेतुः:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootअभि-√पत् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), तृतीयपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
महात्मानःgreat-souled ones
महात्मानः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः ‘महान् आत्मा येषाम्’ (great-souled)
येwho
ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्रधानाःforemost
प्रधानाः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रधान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (महात्मानः/वनौकसः)
वनौकसःforest-dwellers (Vanaras)
वनौकसः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवन + ओकस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘वनस्य ओकः (निवासः) येषाम्’ = forest-dwellers
Context
Thereafter, mighty Atikaya entered the monkey army, twanged his bow again and again and made a loud noise.
Characters & Entities
A
AtikāyaD
Dhanus (bow)FAQs
The verse contrasts intimidation with righteousness: dhārmic warriors must not be shaken by noise and display, but remain steady in truth and duty.
Atikāya begins active assault, entering the vānara formation and signaling aggression through bow-twang and repeated roaring.
Steadfastness under threat—implied as the needed virtue for those facing intimidation.