Shloka 44

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

Devanagari script

शैलशृङ्गंमहद्गृह्यविनदंश्चमुहुर्मुहुः ।त्रासयन्राक्षसान्सर्वान् कुम्भकर्णपदानुगान् ।।।।चिक्षेपशैलशिखरंकुम्भकर्णस्यमूर्धनि ।

Transliteration

śailaśṛṅgaṃ mahad gṛhya vinadaṃś ca muhur muhuḥ |

trāsayan rākṣasān sarvān kumbhakarṇapadānugān ||

cikṣepa śailaśikharaṃ kumbhakarṇasya mūrdhani ||

Translation

巨大な山の峰をつかみ、幾度も咆哮して、クンバカルナに従うすべてのラークシャサを震え上がらせ、ついにその山頂をクンバカルナの頭上へ投げつけた。

Word by Word

• शैलशृङ्गम्: a mountain peak
• शैलशृङ्गम्: कर्म (गृह्य)
• Type: Noun
• Root: शैल-शृङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (शैलस्य शृङ्गम्)

• महत्: huge
• महत्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (शैलशृङ्गस्य)

• गृह्य: having seized
• गृह्य: पूर्वकाल-क्रिया
• Type: Indeclinable
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund; ‘having taken’)

• विनदन्: roaring
• विनदन्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: वि-नद् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले कर्तरि शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तः, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• मुहुः: again
• मुहुः: क्रिया-विशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: मुहुः (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb)

• मुहुः: again and again
• मुहुः: क्रिया-विशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: मुहुः (अव्यय)
• Form: पुनरुक्त-अव्यय (intensive repetition)

• त्रासयन्: frightening
• त्रासयन्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: त्रस् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले कर्तरि शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तः (causative sense: त्रासयति), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• राक्षसान्: Rakshasas
• राक्षसान्: कर्म (त्रासयन्)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• सर्वान्: all
• सर्वान्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (राक्षसानाम्)

• कुम्भकर्णपदानुगान्: following Kumbhakarna
• कुम्भकर्णपदानुगान्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: कुम्भकर्ण-पद-अनुग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुषः (कुम्भकर्णस्य पदानुगाः)

• चिक्षेप: hurled
• चिक्षेप: क्रिया
• Type: Verb
• Root: क्षिप् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• शैलशिखरम्: a mountain summit
• शैलशिखरम्: कर्म (चिक्षेप)
• Type: Noun
• Root: शैल-शिखर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (शैलस्य शिखरम्)

• कुम्भकर्णस्य: of Kumbhakarna
• कुम्भकर्णस्य: सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कुम्भकर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• मूर्धनि: on the head
• मूर्धनि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: मूर्धन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

Context

Angada taking a huge peak of a mountain roaring again and again following Kumbhakarna frightening the Rakshasas flung the mountain top on the forehead of Kumbhakarna and crushed him.

Characters & Entities

• Angada
• Kumbhakarṇa
• Rākṣasa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as protection through proportionate force: Angada uses available means to stop a mass-killer, aiming at restraint of evil rather than cruelty.

What is the narrative situation?

Angada confronts Kumbhakarṇa directly, seizes a mountain-summit, frightens the surrounding Rākṣasas, and strikes Kumbhakarṇa on the head with it.

Which character virtue is emphasized?

Audārya with vīrya (noble bravery): fearlessness paired with a protective motive—breaking the enemy’s momentum to safeguard allies.