Shloka 107

युद्धकाण्डे एकोनषष्टितमः सर्गः

Rāvaṇa’s Assault on Nīla and Lakṣmaṇa; Hanumān Bears Rāma

Devanagari script

सकृत्तचापःशरताडितश्चमेदार्द्रगात्रोरुधिरावसिक्तः ।जग्राहशक्तिंस्वयमुग्रशक्तिस्स्वयम्भुदत्तांयुधिदेवशत्रुः ।।6.59.107।।

Transliteration

sa kṛttacāpaḥ śaratāḍitaś ca medārdragātro rudhirāvasiktaḥ | jagrāha śaktiṃ svayam ugrāśaktiḥ svayambhudattāṃ yudhi devaśatruḥ ||6.59.107||

Translation

弓を断たれ、矢に打たれ、身は脂にまみれ血に濡れながらも、神々の敵にして恐るべき力を持つ者は、戦場で自生者より授かった槍（シャクティ）を掴み取った。

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कृत्त-चापः: one whose bow was cut
• कृत्त-चापः: कर्तृविशेषण (Agent-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कृत् (धातु) → कृत्त (कृदन्त) + चाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः: ‘whose bow is cut’

• शर-ताडितः: struck by arrows
• शर-ताडितः: कर्तृविशेषण (Agent-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शर (प्रातिपदिक) + ताडित (ताड् धातु, कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (शरैः ताडितः)

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• मेदः-आर्द्र-गात्रः: with limbs wet with fat
• मेदः-आर्द्र-गात्रः: कर्तृविशेषण (Agent-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मेदस् (प्रातिपदिक) + आर्द्र (प्रातिपदिक) + गात्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः: ‘whose limbs are wet with fat’

• रुधिर-अवसिक्तः: bathed in blood
• रुधिर-अवसिक्तः: कर्तृविशेषण (Agent-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रुधिर (प्रातिपदिक) + अवसिक्त (सिच् धातु, कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (रुधिरेण अवसिक्तः)

• जग्राह: seized
• जग्राह: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• शक्तिम्: javelin/spear
• शक्तिम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: स्वयम्-शब्दः (indeclinable adverb)

• उग्र-शक्तिः: of fierce might
• उग्र-शक्तिः: कर्तृविशेषण (Agent-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः: ‘fierce in power’ (देवशत्रुं विशेषयति)

• स्वयम्भु-दत्ताम्: given by the Self-born (Brahma)
• स्वयम्भु-दत्ताम्: कर्मविशेषण (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्वयम्भू (प्रातिपदिक) + दत्त (दा धातु, कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वयम्भुना दत्ता) शक्तिं विशेषयति

• युधि: in battle
• युधि: अधिकरण (Adhikarana/Location)
• Type: Indeclinable
• Root: युध् (प्रातिपदिक/अव्ययीकृत)
• Form: सप्तमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभूतम् (locatival adverb): ‘in battle’

• देव-शत्रुः: the enemy of the gods (Ravana)
• देव-शत्रुः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘enemy of the gods’

Context

Hurt by the arrows, bow cut, bathed in blood, limbs splattered with fat, Ravana the enemy of gods, himself being endowed with formidable energy gifted by the Self born creator seized javelin on the battlefield.

Characters & Entities

• Rāvaṇa (devaśatru)
• Svayambhū (Brahmā)
• śakti (javelin/spear)
• battlefield

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

When ego and adharma persist, suffering does not lead to repentance but to escalation—showing the ethical danger of pride-driven power.

What is the narrative situation?

Despite being badly wounded and disarmed, Rāvaṇa escalates by taking up a divine spear (śakti).

Which character virtue is emphasized?

The verse emphasizes (negatively) Rāvaṇa’s relentless, prideful aggression rather than a virtue.