Shloka 2

प्रहस्तवधः

The Slaying of Prahasta

Devanagari script

कएषस्सुमहाकायोबलेनमहतावृतः ।आचक्ष्वमेमहाबाहो वीर्यवन्तंनिशाचरम् ।।।।

Transliteration

ka eṣaḥ sumahākāyo balena mahatāvṛtaḥ | ācakṣva me mahābāho vīryavantaṃ niśācaram ||

Translation

この巨大な勇士は誰だ、強大な軍勢に囲まれている者は？教えてくれ、強き腕の者よ、あの勇敢なる夜行の羅刹について。

Word by Word

• कः: who?
• कः: कर्ता (interrogative subject)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम (interrogative pronoun)

• एषः: this (one)
• एषः: कर्ता (appositional)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देशवाचक-सर्वनाम (demonstrative)

• सुमहाकायः: very large-bodied
• सुमहाकायः: विशेषण (of कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय) + महा (प्रातिपदिक) + काय (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (सुमहान् कायः यस्य/सुमहान् कायः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; एषः इति पदस्य विशेषणम्

• बलेन: with (his) force/army
• बलेन: करण (Karaṇa/instrument/means)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (instrumental sg.)

• महता: great
• महता: विशेषण (of करण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; बलेन इति पदस्य विशेषणम् (with great)

• वृतः: surrounded
• वृतः: विधेय-विशेषण (predicate adjective of एषः)
• Type: Adjective
• Root: वृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'surrounded/covered'

• आचक्ष्व: tell (me)
• आचक्ष्व: क्रिया (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: आ-चक्ष् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), परस्मैपद; मध्यम-पुरुष, एकवचन (2nd sg.); आज्ञार्थे (tell/declare)

• मे: to me
• मे: सम्प्रदान (Sampradāna/recipient)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-एकवचन रूप (enclitic) 'मे' = to me/for me/of me; अत्र चतुर्थी (dative)

• महाबाहो: O mighty-armed one
• महाबाहो: सम्बोधन (address)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + बाहु (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन (vocative sg.); संबोधन (address)

• वीर्यवन्तम्: valiant/powerful
• वीर्यवन्तम्: विशेषण (of कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वीर्यवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; निशाचरम् इति पदस्य विशेषणम्

• निशाचरम्: night-ranger (Rakshasa)
• निशाचरम्: कर्म (object of 'tell')
• Type: Noun
• Root: निशा (प्रातिपदिक) + चर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (निशायां चरः = night-roamer); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Context

"Oh, Broad shouldered Vibheeshana! Who is this Rakshasa of gigantic form coming surrounded by a great army He seems to be a valiant one. Tell me."

Characters & Entities

• Rāma
• Vibhīṣaṇa
• Rākṣasa (unnamed here)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes prudent discernment: a righteous leader seeks truthful information before acting, rather than being driven by impulse.

What is the narrative situation?

On the battlefield, Rāma notices a formidable Rākṣasa commander approaching with a large force and asks Vibhīṣaṇa to identify him.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s composed leadership—clarity, caution, and respect for reliable counsel (Vibhīṣaṇa).