Shloka 37

समुद्रतट-प्रयाणम् तथा वेलावन-निवेशः

March to the Seacoast and Encampment at the Shore

Devanagari script

एवं ते हरिशार्दूला गच्छन्तो बलदर्पिताः ।अपश्यंस्ते गिरिश्रेष्ठं सह्यं द्रुमालतायुतम् ।।।।सरांसि च सुपुल्लानि तटाकानि वनानि च ।।।।

Transliteration

evaṃ te hariśārdūlā gacchanto baladarpitāḥ | apaśyaṃs te giriśreṣṭhaṃ sahyaṃ drumālatāyutam || sarāṃsi ca supullāni taṭākāni vanāni ca ||

Translation

かくして、力に酔い誇りつつ進む虎のごときヴァーナラたちは、樹木と蔓草に覆われた山々の最勝サフヤを望み、また蓮華が満開の湖、池、そして森を目にした。

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: क्रियाविशेषण (Adverbial—manner)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus/in that manner)

• ते: they
• ते: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम

• हरिशार्दूलाः: tigers among monkeys
• हरिशार्दूलाः: कर्ता (Karta—apposition)
• Type: Noun
• Root: हरि + शार्दूल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समास: हरीणां शार्दूलाः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• गच्छन्तः: going
• गच्छन्तः: कर्ता (Karta—concomitant action)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘ते’ इत्यस्य विशेषण

• बलदर्पिताः: proud of strength
• बलदर्पिताः: कर्ता (Karta—qualifier)
• Type: Adjective
• Root: बल + दर्पित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समास: बलेन दर्पिताः (तृतीया-तत्पुरुष)

• अपश्यन्: seeing
• अपश्यन्: कर्ता (Karta—concomitant action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘ते’ इत्यस्य विशेषण; epic usage for ‘seeing’ while going

• ते: they
• ते: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; पुनरुक्त-कर्ता

• गिरिश्रेष्ठम्: the best of mountains
• गिरिश्रेष्ठम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: गिरि + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: गिरीणां श्रेष्ठम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• सह्यम्: Sahya (mountain)
• सह्यम्: कर्म (Karma/Object—apposition)
• Type: Noun
• Root: सह्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; पर्वतनाम

• द्रुमालतायुतम्: endowed with trees and creepers
• द्रुमालतायुतम्: कर्म (Karma—qualifier)
• Type: Adjective
• Root: द्रुम + लता + युत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: द्रुम-लता (इतरेतर-द्वन्द्व) + युत (युक्त/possessed)

• सरांसि: lakes
• सरांसि: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; अत्र कर्मरूपे (objects seen)

• च: and
• च: समुच्चय (Coordinator)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• सुपुल्लानि: fully blossomed
• सुपुल्लानि: कर्म (Karma—qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सु + पुल्ल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; उपसर्गपूर्वक-विशेषण; ‘सरांसि/तटाकानि’ इत्यादीनां विशेषण

• तटाकानि: ponds
• तटाकानि: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तटाक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; कर्मरूपे

• वनानि: forests
• वनानि: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; कर्मरूपे

• च: and
• च: समुच्चय (Coordinator)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

Context

Those vanaras who were tigers among vanaras, proud of their might went to see (on their way) the Sahya Mountains, the foremost of the mountains with trees and creepers, lakes and ponds with fully blossomed lotuses.

Characters & Entities

• Sahya (mountain range)
• Vānaras
• Forests (vanāni)
• Lakes (sarāṃsi)
• Ponds (taṭākāni)
• Lotuses (supullāni)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is reflected as purposeful movement without distraction: even amid beauty and abundance, the warriors continue forward, keeping focus on the righteous aim.

What is the narrative situation?

While marching, the vānaras pass through the Sahya region and observe rich natural landscapes—mountains, forests, and waters in bloom.

Which character virtue is emphasized?

Steadfastness and morale—confidence in strength paired with forward motion toward duty.