Previous Verse

Shloka 39

सरमा-सीता संवादः

Saramā Consoles Sītā; Preparations in Laṅkā

गिरिवरमभितोऽनुवर्तमानोहयइवमण्डलमाशुयःकरोति ।तमिहशरणमभ्युपैहिदेवंदिवसकरंप्रभवोह्ययंप्रजानाम् ।।।।

girivaram abhito 'nuvartamāno haya iva maṇḍalam āśu yaḥ karoti |

tam iha śaraṇam abhyupaihi devaṃ divasakaraṃ prabhavo hy ayaṃ prajānām ||

ここにて、神スーリヤ(太陽)に帰依し、庇護を求めよ。彼は大いなる山をめぐり走る馬のごとく、速やかにその輪を巡らす。まことに彼こそ衆生の源であり、支えである。

गिरिवरम्the best mountain
गिरिवरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगिरिवर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (गिरेः वरः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अभितःaround
अभितः:
Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअभितः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb/preposition) = around
अनुवर्तमानःmoving along/following (circling)
अनुवर्तमानः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनु-√वृत् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; यः इत्यस्य विशेषण
हयःa horse
हयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इवlike
इव:
Upama-dyotaka (उपमा-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-वाचक अव्यय
मण्डलम्a circle/orb
मण्डलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आशुquickly
आशु:
Kriya-visheshana (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
करोतिmakes/does
करोति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इहhere
इह:
Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
शरणम्refuge
शरणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गत्यर्थे (take as refuge)
अभ्युपैहिapproach/seek
अभ्युपैहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-उप-√इ (धातु)
Formलोट् (Imperative/लोट्), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
देवम्the god
देवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; दिवसकरम् इत्यस्य विशेष्य
दिवसकरम्the sun
दिवसकरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिवस (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (दिवसं करोति/करः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रभवःsource/origin
प्रभवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हिindeed
हि:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphasis/causal)
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रजानाम्of creatures/people
प्रजानाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

"O Broadeyed friend! You are constantly under fear (timid). Give up fear of Ravana, I have overheard all that you have spoken to Ravana and his reply by hiding in a secret place out of my affection, without caring for my life."

S
Sītā
S
Sūrya (Dīvasakara)
M
Mountain (girivara, unspecified)

FAQs

Dharma includes śaraṇāgati (seeking rightful refuge): turning the mind toward a sustaining cosmic order (Sūrya) to remain steady in truth amid fear.

Saramā advises Sītā to seek the Sun-god’s protection and steadiness while she awaits the outcome of the war.

Spiritual resilience—Sītā is guided toward devotion as a means to preserve courage and clarity.