Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 13, Shloka 5

महापार्श्वस्य परामर्शः

Mahāpārśva’s Counsel and Rāvaṇa’s Confession of Brahmā’s Curse

Devanagari script

लब्धकामस्यतेपश्चादागमिष्यतियद्भयम् ।प्राप्तमप्राप्तकालंवासर्वंप्रतिसहिष्यति ।।।।

Transliteration

labdha-kāmasya te paścād āgamiṣyati yad bhayam |

prāptam aprāpta-kālaṃ vā sarvaṃ pratisahiṣyati ||

Translation

「いったん欲望が満たされたなら、その後にいかなる恐れが来ようとも――すぐであれ、未来の時であれ――汝はすべてを耐え忍ぶであろう。」

Word by Word

• लब्धकामस्य: of you whose desire is fulfilled
• लब्धकामस्य: सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: लब्ध + काम (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः: लब्धः कामः यस्य (बहुव्रीहिः) इति अर्थे, परन्तु रूपतः षष्ठी-सम्बन्धे ‘(तव) लब्धकामस्य’

• ते: to you
• ते: सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी/षष्ठी एकवचन रूप; अत्र चतुर्थी (Dative) ‘to you’

• पश्चात्: afterwards
• पश्चात्: कालाधिकरण (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb of time)

• आगमिष्यति: will come
• आगमिष्यति: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• यद्: which
• यद्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भयम् इति विशेषण (relative)

• भयम्: fear
• भयम्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्राप्तम्: already come/arrived
• प्राप्तम्: कर्म-विशेषण (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वम् इति विशेषण/विकल्पपद

• अप्राप्तकालम्: not yet due (future)
• अप्राप्तकालम्: कर्म-विशेषण (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अ-प्राप्त + काल (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः: अप्राप्तः कालः यस्य/यत्र (कर्मधारय/तत्पुरुषभाव) = not yet due

• वा: or
• वा: विकल्प (Disjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्प-निपात (disjunctive particle)

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘everything’

• प्रतिसहिष्यति: will endure/withstand
• प्रतिसहिष्यति: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: प्रति-सह् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Context

"When you have fulfilled your desire, why fear? Let it happen. Let that which is yet to come, happen. You will be able to face."

Characters & Entities

• Rāvaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse rationalizes wrongdoing by postponing accountability. Dharma teaches the opposite: fear of consequences is not the main restraint—inner righteousness and truth (satya) are.

What is the narrative situation?

A counselor minimizes the danger posed by Rāma and encourages Rāvaṇa to prioritize immediate gratification over prudent and righteous conduct.

Which character virtue is emphasized?

The implied virtue is foresight and moral accountability; the counsel instead promotes recklessness and indulgence.