Shloka 28

दशरथदर्शनम् — Dasharatha’s Epiphany and Benedictions

Sarga 122

Devanagari script

रामंशुश्रूषताभक्त्यावैदेह्यासहसीतया ।कृतमममहाप्रीतिःप्राप्तंधर्मफलं च ते ।।।।

Transliteration

rāmaṃ śuśrūṣatā bhaktyā vaidehyā saha sītayā | kṛtaṃ mama mahāprītiḥ prāptaṃ dharmaphalaṃ ca te ||

Translation

ヴァイデーヒー・シーターとともに、信愛をもってラーマに仕えたことで、あなたは私に大いなる歓びを与えた。しかもその奉仕により、正しきダルマの果報を得たのだ。

Word by Word

• रामम्: Rama
• रामम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• शुश्रूषता: by (you) serving
• शुश्रूषता: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: √श्रु (धातु) + शुश्रूषत् (कृदन्त, शतृ)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त, पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; (त्वया) implied; करणभावे

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• वैदेह्या: with Vaidehi
• वैदेह्या: Sahakari (सहकारी/सह)
• Type: Noun
• Root: वैदेही (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• सह: together with
• सह: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सह-प्रयोगे अव्ययम्

• सीतया: with Sita
• सीतया: Sahakari (सहकारी/सह)
• Type: Noun
• Root: सीता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• कृतम्: done
• कृतम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु) + कृत (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (मम) implied: 'done (for me)'

• मम: for me / my
• मम: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन

• महाप्रीतिः: great joy
• महाप्रीतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (अव्यय/उपसर्गवत्) + प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (महती प्रीतिः)

• प्राप्तम्: attained
• प्राप्तम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √आप् (धातु) + प्राप्त (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (धर्मफलम्) प्राप्तम्

• धर्म-फलम्: fruit of righteousness
• धर्म-फलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मस्य फलम्)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात

• ते: to you
• ते: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4th), एकवचन (to you)

Context

"You have served with devotion to Rama and Sita and made me very happy. By this task you have earned the merit of righteousness."

Characters & Entities

• Rāma
• Sītā
• Vaidehī

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Devoted service (śuśrūṣā) to the righteous is itself dharma and yields dharmaphala—merit that is earned through selfless duty rather than personal gain.

What is the narrative situation?

After the war, Daśaratha (in a posthumous appearance) praises Lakṣmaṇa for his devoted attendance on Rāma and Sītā and affirms the merit gained.

Which character virtue is emphasized?

Sevā-bhāva (selfless service) grounded in bhakti—loyal, disciplined support of Rāma and Sītā.