Shloka 13

अग्निपरीक्षासाक्ष्यं

Agni’s Testimony and Sītā’s Revalidation

Devanagari script

अवश्यंत्रिषुलोकेषु न सीतापापमर्हति ।दीर्घकालोषिताहीयंरावणान्तःपुरेशुभा ।।।।

Transliteration

avaśyaṁ triṣu lokeṣu na sītā pāpam arhati |

dīrgha-kāloṣitā hīyaṁ rāvaṇāntaḥpure śubhā ||

Translation

まことに三界において、吉祥なるシーターは罪に当たらぬと知られている。されど彼女は久しくラーヴァナの奥宮に留まっていた。

Word by Word

• अवश्यम्: surely
• अवश्यम्: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अवश्यम् (अव्यय)
• Form: निश्चयवाचक-अव्ययम् (certainly)

• त्रिषु: in the three
• त्रिषु: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), बहुवचनम्; 'in three'

• लोकेषु: worlds
• लोकेषु: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, बहुवचनम्

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम्

• सीता: Sita
• सीता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सीता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• पापम्: sin
• पापम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• अर्हति: deserves/incurs
• अर्हति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• दीर्घकालोषिता: having lived long
• दीर्घकालोषिता: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ-काल-उषित (प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्तः (क्त-प्रत्यय from वस्/उष् 'to dwell'), स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः: दीर्घे काले उषिता (having dwelt long)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)

• इयम्: this (woman)
• इयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• रावणान्तःपुरे: in Ravana's inner palace
• रावणान्तःपुरे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रावण-अन्तःपुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (षष्ठी): रावणस्य अन्तःपुरे

• शुभा: pure/auspicious
• शुभा: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; इयम्/सीता इति विशेषणम्

Context

"The people will surely say that mighty Dasharatha's son, Rama being lusty at heart has accepted Janaki without testing."

Characters & Entities

• Sītā
• Rāvaṇa
• Three worlds (trailokya)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma recognizes both inner truth and outer perception: innocence may be certain, yet society’s doubts can still demand a clarifying proof to protect moral order.

What is the narrative situation?

Rāma explains that although Sītā is sinless, her long captivity in Rāvaṇa’s quarters could provoke suspicion among people.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s commitment to societal dharma—maintaining public confidence in righteousness while acknowledging Sītā’s innocence.