Shloka 10

अग्निपरीक्षासाक्ष्यं

Agni’s Testimony and Sītā’s Revalidation

Devanagari script

विशुद्धभावांनिष्पापांप्रतिगृह्णीष्वमैथिलीम् ।न किञ्चिरभिधातव्याअहमाज्ञापयामिते ।।।।

Transliteration

viśuddha-bhāvāṃ niṣpāpāṃ pratigṛhṇīṣva maithilīm |

na kiñcir abhidātavyā aham ājñāpayāmi te ||6.121.10||

Translation

マイティリーを改めて受け入れよ。彼女の心は清らかで、罪はない。返答の言葉は要らぬ――これは我が命である。

Word by Word

• विशुद्धभावाम्: of pure nature
• विशुद्धभावाम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विशुद्ध-भाव (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः/कर्मधारयः: विशुद्धः भावः यस्याः (of pure disposition)

• निष्पापाम्: sinless
• निष्पापाम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निः-पाप (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः: निष्+पापा (sinless)

• प्रतिगृह्णीष्व: accept (back)
• प्रतिगृह्णीष्व: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति+ग्रह् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), आत्मनेपदम्, मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्; उपसर्गः प्रति-

• मैथिलीम्: Maithili (Sita)
• मैथिलीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मैथिली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम्

• किञ्चित्: anything
• किञ्चित्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; अव्ययीभाववत् प्रयोगः 'anything at all'

• अभिधातव्या: to be spoken (in reply)
• अभिधातव्या: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण; obligation)
• Type: Adjective
• Root: अभि+धा (धातु)
• Form: कृदन्तः (तव्यत्; gerundive/obligatory), स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; 'to be said' (i.e., should not be said)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• आज्ञापयामि: command/order
• आज्ञापयामि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ+ज्ञा (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपदम्, उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; णिच् (causative) प्रयोगः: आज्ञापयति (to command)

• ते: to you
• ते: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्तिः (Dative), एकवचनम्; enclitic form

Context

"Mythili is of untainted mind and a sinless one. Take her back without any reply, I am ordering you."

Characters & Entities

• Agni (Vibhāvasu)
• Sītā (Maithilī)
• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

When truth is established by a legitimate and impartial authority, dharma requires acceptance without further suspicion; continued doubt becomes adharma.

What is the narrative situation?

Agni, after protecting Sītā in the fire, directly instructs Rāma to receive her, affirming her purity.

Which character virtue is emphasized?

Sītā’s spotless integrity (niṣpāpatā) and the primacy of Satya—truth must be honored once revealed.