Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

अङ्गद

प्रत्यागमनम् — Angada’s Return and the Confirmation of Sītā’s Discovery

स यथैवाऽगतः पूर्वं तथैव त्वरितं गतः।निपत्य गगनाद्भूमौतद्वनं प्रविवेश ह।।।।स प्रविष्टो मधुवनं ददर्श हरियूथपान्।विमदानुत्थितान्सर्वान् मेहमानान्मधूदकम्।।।।

sa yathaivāgataḥ pūrvaṃ tathaiva tvaritaṃ gataḥ |

nipatya gaganād bhūmau tad vanaṃ praviveśa ha ||

sa praviṣṭo madhuvanaṃ dadarśa hari-yūthapān |

vimadān utthitān sarvān mehamānān madhūdakam ||

彼は先に来たときと同じく、今度もまた素早く進んだ。空より地に降り立ち、その林へ入った。マドゥヴァナに入ると、猿の群れの首領たちが皆、酔いも醒めて起き上がり、蜜のように甘い水を吐き出しているのを見た。

सःhe
सः:
कर्ता (कर्तृकारक)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यथाas
यथा:
क्रियाविशेषण (अव्यय-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (correlative adverb)
एवjust
एव:
सम्बन्ध (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; emphatic
आगतःhaving come
आगतः:
विशेषण (कर्ता-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootआ + गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; past participle used predicatively
पूर्वम्before, earlier
पूर्वम्:
कालाधिकरण (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्ययप्रयोग; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
तथाso, in the same way
तथा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; correlative adverb
एवjust
एव:
सम्बन्ध (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; emphatic
त्वरितम्quickly, in haste
त्वरितम्:
क्रियाविशेषण (रीति)
TypeIndeclinable
Rootत्वरित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (accusative of manner)
गतःgone
गतः:
विशेषण (कर्ता-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निपत्यhaving descended
निपत्य:
पूर्वकाल (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनि + पत् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यबन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया; having descended/fallen
गगनात्from the sky
गगनात्:
अपादान (अपादानकारक)
TypeNoun
Rootगगन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; ablative singular
भूमौon the ground
भूमौ:
अधिकरण (अधिकरणकारक)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; locative singular
तत्that
तत्:
विशेषण (कर्म-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; demonstrative adjective qualifying वनम्
वनम्the grove/forest
वनम्:
कर्म (कर्मकारक)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; accusative singular
प्रविवेशentered
प्रविवेश:
क्रिया (आख्यात)
TypeVerb
Rootप्र + विश् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; perfect 3rd sg
indeed (particle)
:
सम्बन्ध (निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; वृत्तान्तसूचक निपात

"You are extremely valiant and it is unbecoming of you to be anxious at this time Rama. Just then chatterings of the monkeys were heard from the sky as they roared in pride talking of Hanuman's achievement. Having successfully completed the errand, they have arrived at Kishkinda.

D
Dadhimukha (implied by context)
M
Madhuvana
V
Vānara troop-leaders (hariyūthapāḥ)

FAQs

Dharma is hinted through restraint and return to order: even after indulgence, the troops are described as sobered and composed—suggesting discipline and readiness to report truthfully.

Dadhimukha enters Madhuvana and observes the condition and behavior of the monkey leaders there.

Alertness and duty-conscious observation—Dadhimukha promptly investigates and assesses the situation.