Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 3, Shloka 32
लङ्काप्रवेशः
Hanuman Enters Lanka and Encounters Laṅkā-devatā
Devanagari script
स तां स्त्रीरूपविकृतां दृष्टवा वानरपुङ्गवः।आबभाषेऽथ मेधावी सत्त्ववान् प्लवगर्षभः।।।।
Transliteration
sa tāṃ strī-rūpa-vikṛtāṃ dṛṣṭvā vānarapuṅgavaḥ | ābabhāṣe ’tha medhāvī sattvavān plavagarṣabhaḥ ||
Translation
女の姿に歪められた彼女を見て、賢く力強い猿の指導者、プラヴァンガ（猿）の中の雄牛は、その時言葉を発した。
Word by Word
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
ताम्her
ताम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
स्त्रीरूपविकृताम्deformed in female form
स्त्रीरूपविकृताम्:
विशेषणम् (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootस्त्री + रूप + विकृत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ताम् इति पदस्य विशेषणम्; समासः (स्त्रीरूपेण विकृता)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वक्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive), पूर्वक्रिया (having seen)
वानरपुङ्गवःchief of monkeys
वानरपुङ्गवः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवानर + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वानराणां पुङ्गवः)
आबभाषेspoke
आबभाषे:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootआ-भाष् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपदम्
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then)
मेधावीwise
मेधावी:
विशेषणम् (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootमेधाविन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ-विशेषणम्
सत्त्ववान्courageous / strong
सत्त्ववान्:
विशेषणम् (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootसत्त्ववत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ-विशेषणम्
प्लवगर्षभःbull among monkeys
प्लवगर्षभः:
कर्ता (Apposition)
TypeNoun
Rootप्लवग + ऋषभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्लवगानां ऋषभः)
Context
On hearing the words of ogress of Lanka, the son of the Wind-god stood up ready and appeared like another mountain.
Characters & Entities
H
HanumānFAQs
Right use of strength guided by wisdom: the verse pairs sattva (power) with medhā (intelligence), suggesting dharmic action requires both.
The narrator describes Hanumān’s assessment of the guardian’s fearsome form before he replies.
Prudence with strength—Hanumān is not merely forceful; he is discerning.