Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 3, Shloka 31
लङ्काप्रवेशः
Hanuman Enters Lanka and Encounters Laṅkā-devatā
Devanagari script
लङ्काया वचनं श्रुत्वा हनुमान् मारुतात्मजः।यत्नवान्स हरिश्रेष्ठः स्थितश्शैल इवापरः।।।।
Transliteration
laṅkāyā vacanaṃ śrutvā hanumān mārutātmajaḥ | yatnavān sa hari-śreṣṭhaḥ sthitaḥ śaila ivāparaḥ ||
Translation
ランカーの言葉を聞いて、風神の子であり猿の中で最も優れたハヌマーンは、身構えて、まるで別の山のように不動の姿勢をとった。
Word by Word
लङ्कायाःof Lanka
लङ्कायाः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootलङ्का (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
वचनम्speech
वचनम्:
कर्म (Object of hearing)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
पूर्वक्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive), पूर्वक्रिया
हनुमान्Hanuman
हनुमान्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootहनुमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मारुतात्मजःson of the Wind
मारुतात्मजः:
कर्ता (Apposition)
TypeNoun
Rootमारुत + आत्मज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मारुतस्य आत्मजः)
यत्नवान्ready / resolute
यत्नवान्:
विशेषणम् (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootयत्नवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; हनुमान् इति पदस्य विशेषणम्
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
हरिश्रेष्ठःbest of monkeys
हरिश्रेष्ठः:
कर्ता (Apposition)
TypeNoun
Rootहरि + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हरीणां श्रेष्ठः)
स्थितःstood
स्थितः:
क्रिया/अवस्था (Predicate state)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे (stood)
शैलःa mountain
शैलः:
उपमान (Upamana)
TypeNoun
Rootशैल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमान (standard of comparison)
इवlike
इव:
उपमा-सूचक (Simile marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (like/as)
अपरःanother
अपरः:
विशेषणम् (Qualifier of upamana)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शैलः इति पदस्य विशेषणम् (another)
Context
"O monkey! I am the presiding ogress of Lanka presenting myself personally. I am to protect this city. This is my answer to you".
Characters & Entities
H
HanumānL
LaṅkāM
Māruta (Wind-god)FAQs
Steadfastness in righteous mission: Hanumān’s firmness supports his larger dharmic purpose—service to Rāma and the search for Sītā—without being shaken by threats.
After being threatened by the guardian, Hanumān prepares to act, standing immovable and ready.
Dhṛti (fortitude) and controlled power.