Home›Ramayana›Bala Kanda›Sarga 60›Shloka 28
←Previous Verse
Next Verse→

Ramayana — Bala Kanda, Sarga 60, Shloka 28

त्रिशङ्कुस्वर्गारोহণम्

Trishanku’s Bodily Ascent and the New Constellations

Devanagari script

स्वर्गोऽस्तु सशरीरस्य त्रिशङ्कोरस्य शाश्वत:।नक्षत्राणि च सर्वाणि मामकानि ध्रुवाण्यथ।।।।यावल्लोका धरिष्यन्ति तिष्ठन्त्वेतानि सर्वश:।मत्कृतानि सुरा स्सर्वे तदनुज्ञातुमर्हथ।।।।

Transliteration

svargo ’stu saśarīrasya triśaṅkor asya śāśvataḥ |

nakṣatrāṇi ca sarvāṇi māmakāni dhruvāṇy atha ||

yāval lokā dhariṣyanti tiṣṭhantv etāni sarvaśaḥ |

matkṛtāni surāḥ sarve tad anujñātum arhatha || 1.60.28-29 ||

Translation

トリシャンクには、その身のまま永遠の天界があらんことを。さらに、我が創りしすべての星々は堅くとどまり、世界が存するかぎり、あまねく立ち続けよ。神々よ、我が成したる創造に同意を賜るべきである。

Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकार-अव्यय (thus)
उक्ताःaddressed/spoken to
उक्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु)
Formकृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of सुराः)
सुराःgods
सुराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of सुराः)
प्रत्यूचुःreplied
प्रत्यूचुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
मुनि-पुङ्गवम्to the foremost sage
मुनि-पुङ्गवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष
एवम्so/thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकार-अव्यय
भवतुlet it be
भवतु:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
भद्रम्welfare
भद्रम्:
Prayojana (प्रयोजन/benediction)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; आशीर्वादार्थक
तेto you
ते:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी/षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; here dative sense 'to you'
तिष्ठन्तुlet (them) remain
तिष्ठन्तु:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलोट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
एतानिthese
एतानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सर्वशःin every way
सर्वशः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वशः (अव्यय)
Formरीत्यर्थ-अव्यय (entirely)
गगनेin the sky
गगने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगगन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
तानिthose
तानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; refers to nakṣatrāṇi
अनेकानिmany
अनेकानि:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनेक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
वैश्वानर-पथात्from the Vaiśvānara path
वैश्वानर-पथात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootवैश्वानर (प्रातिपदिक) + पथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (vaiśvānarasya pathaḥ)
बहिःoutside
बहिः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootबहिः (अव्यय)
Formदेश-अव्यय (adverb: outside)
नक्षत्राणिstars
नक्षत्राणि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
मुनि-श्रेष्ठO best of sages
मुनि-श्रेष्ठ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (munīnām śreṣṭhaḥ)
तेषुamong/in those
तेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/सर्वलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
ज्योतिष्षुamong the lights/stars
ज्योतिष्षु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
जाज्वलन्shining
जाज्वलन्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootज्वल् (धातु)
Formकृदन्त (present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of त्रिशङ्कुः)
अवाक्-शिराःwith head downward
अवाक्-शिराः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअवाक् (अव्यय/उपपद) + शिरस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (whose head is downward) विशेषण (of त्रिशङ्कुः)
त्रिशङ्कुःTriśaṅku
त्रिशङ्कुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रिशङ्कु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
तिष्ठतुlet (him) remain
तिष्ठतु:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अमर-सन्निभःlike an immortal
अमर-सन्निभः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअमर (प्रातिपदिक) + सन्निभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपमान-तत्पुरुष (like an immortal), विशेषण (of त्रिशङ्कुः)
Context

Let this heaven be an eternal abode for Trisanku in his physical form! All these stars created by me shall endure as long as the worlds survive. O gods! it behoves of you to accord consent to this".

Characters & Entities
V
Viśvāmitra
T
Triśaṅku
S
svarga (heaven)
S
suras (gods)

FAQs

Dharma here is framed as satya to one’s vow coupled with seeking rightful sanction—Viśvāmitra asks the devas to acknowledge what he has brought into being rather than acting in secrecy.

Viśvāmitra declares the establishment of a distinct heaven for Triśaṅku and the permanence of newly created stars, requesting divine approval.

Uncompromising commitment to truth (keeping a promise) backed by ascetic potency (tapas).

←Previous Verse
Next Verse→