Home›Ramayana›Bala Kanda›Sarga 51›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Ramayana — Bala Kanda, Sarga 51, Shloka 1

शतानन्दोपदेशः

Śatānanda’s Welcome to Rāma and the Prelude to Viśvāmitra’s History

Devanagari script

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रस्य धीमत:।हृष्टरोमा महातेजाश्शतानन्दो महातपा:।।।।गौतमस्य सुतो ज्येष्ठस्तपसा द्योतितप्रभ:।रामसन्दर्शनादेव परं विस्मयमागत:।।।।

Transliteration

tasya tad-vacanaṁ śrutvā viśvāmitrasya dhīmataḥ | hṛṣṭa-romā mahā-tejāḥ śatānando mahā-tapāḥ || gautamasya suto jyeṣṭhas tapasā dyotita-prabhaḥ | rāma-sandarśanād eva paraṁ vismayam āgataḥ ||

Translation

賢きヴィシュヴァーミトラの言葉を聞くや、シャターナンダ—ゴータマの長子にして、大苦行者、タパスにより光輝を放つ者—は歓喜に身震いした。さらにラーマを拝しただけで、深い驚嘆に包まれた。

Word by Word
तस्यof him/that (of him)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धे (viśvāmitrasya इत्यर्थे)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (वचनम्)
वचनम्speech/words
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), ‘having heard’
विश्वामित्रस्यof Viśvāmitra
विश्वामित्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
धीमतःof the wise/intelligent
धीमतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (विश्वामित्रस्य)
हृष्ट-रोमाone whose hair thrilled (thrilled)
हृष्ट-रोमा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहृष्ट (प्रातिपदिक) + रोमान्/रोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (हृष्टानि रोमाणि यस्य)
महातेजाःof great splendor
महातेजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहातेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः; शतानन्दस्य विशेषणम्
शतानन्दःŚatānanda
शतानन्दः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशतानन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
महातपाःgreat ascetic
महातपाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहातपस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (महत् तपो यस्य)
गौतमस्यof Gautama
गौतमस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगौतम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
सुतःson
सुतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ज्येष्ठःeldest
ज्येष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सुतः)
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
द्योतित-प्रभःwhose radiance is illumined
द्योतित-प्रभः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्योतित (कृदन्त-प्रातिपदिक, धातु: द्यु/द्योत्) + प्रभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (द्योतिता प्रभा यस्य)
राम-सन्दर्शनात्from seeing Rāma
राम-सन्दर्शनात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक) + सन्दर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रामस्य सन्दर्शनम्)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (emphasis: ‘indeed/just’)
परम्great/utter
परम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (विस्मयम्)
विस्मयम्astonishment
विस्मयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविस्मय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आगतःattained/came to
आगतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootआ+गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः (he ‘came to/attained’)
Context

Satananda the eldest son of Gautama, a great sage who looked brilliant with the power of austerities was thrilled to hear the words of Viswamitra the intellectual and experienced great astonishment on beholding Rama.

Characters & Entities
V
Viśvāmitra
Ś
Śatānanda
G
Gautama
R
Rāma

FAQs

The verse highlights dharma as reverence for spiritual excellence: wisdom (dhī) and austerity (tapas) are honored, and the sight of a dharmic hero (Rāma) evokes transformative awe.

Śatānanda hears Viśvāmitra’s words and, recognizing the significance of the visit, reacts with spiritual excitement and amazement upon beholding Rāma.

Śatānanda’s spiritual sensitivity—his capacity to recognize greatness (in Viśvāmitra’s wisdom and in Rāma’s presence) and respond with sincere wonder.

←Previous Verse
Next Verse→