Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 9, Shloka 50

मन्थराप्रेरणा—वरद्वय-स्मरणं च

Manthara’s Provocation and the Recalling of Two Boons

परिधाय शुभे वस्त्रे देवतेव चरिष्यसि।।।।चन्द्रमाह्वयमानेन मुखेनाप्रतिमानना।गमिष्यसि गतिं मुख्यां गर्वयन्ती द्विषज्जनम्।।।।

paridhāya śubhe vastre devateva cariṣyasi |

candram āhvayamānena mukhenāpratimānanā |

gamiṣyasi gatiṃ mukhyāṃ garvayantī dviṣajjanam ||

吉祥なる衣をまとえば、おまえは女神のように歩むであろう。月をも呼び競うかのごとき比類なき顔をもって、最高の栄位へと至り、敵する者の中にあっても誇り高く立つ。

paridhāyahaving put on/wearing
paridhāya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootpari-dhā (धातु) + lyap (ल्यप्)
FormAbsolutive/Gerund (ल्यप्), indeclinable verbal form; prior action to main verb
śubheauspicious
śubhe:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Dvivacana; qualifying 'vastre'
vastretwo garments/clothes
vastre:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvastra (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Dvivacana
devatāa goddess
devatā:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootdevatā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; upamāna
ivalike
iva:
Upamāna-marker (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormUpamā-avyaya
cariṣyasiyou will move about
cariṣyasi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootcar (धातु)
FormLuṭ-lakāra (Future), Madhyama-puruṣa, Ekavacana; parasmaipada
candramthe moon
candram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootcandra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; object of 'āhvayamānena' (metaphorically)
āhvayamānenacalling/challenging (as if calling the moon)
āhvayamānena:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootā-hvā (धातु) + śānac (शानच्)
FormPresent middle participle (शानच्), Napumsaka/Puṃliṅga, Tṛtīyā, Ekavacana; qualifying 'mukhena'
mukhenawith (your) face
mukhena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmukha (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Tṛtīyā, Ekavacana
apratimānanāhaving an incomparable face
apratimānanā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roota-pratimā + ānanā (प्रातिपदिक)
FormBahuvrīhi: apratimā (without equal) + ānanā (face); Strīliṅga, Prathamā, Ekavacana; addressing/qualifying 'tvam'
gamiṣyasiyou will attain/go
gamiṣyasi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
FormLuṭ-lakāra (Future), Madhyama-puruṣa, Ekavacana; parasmaipada
gatimstate/condition/way
gatim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgati (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
mukhyāmchief/excellent
mukhyām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmukhya (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; qualifying 'gatim'
garvayantīmaking (them) proud; exulting over
garvayantī:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootgarvaya (causative stem from garv) (धातु) + śatṛ (शतृ)
FormPresent active participle (शतृ), Strīliṅga, Prathamā, Ekavacana; agreeing with 'tvam'
dviṣatjanamthe hostile people/enemies
dviṣatjanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdviṣat-jana (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa: dviṣat (enemy) + jana (people); Puṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana

You shall move about wearing lovely garments like a goddess. With a peerless countenance, as if challenging the Moon and feeling proud, you will attain a state ofeminence amidst your enemies.

K
Kaikeyī
M
Mantharā
M
Moon (Candra)

FAQs

The verse warns that pride and social elevation gained through unethical means are unstable. Dharma values honor earned through truth and right action, not through intrigue.

Kaikeyī elaborates the grandeur and public prestige Mantharā will enjoy once their political goal is achieved.

The trait emphasized is vanity (garva) rather than virtue, highlighting how ego can be used as fuel for morally harmful decisions.