Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 52, Shloka 67

गङ्गातरणम्, सुमन्त्र-प्रतिनिवर्तनम्, जटाधारणम्

Crossing the Gaṅgā; Sumantra’s Return; Adoption of Ascetic Signs

सोऽहं गृहीत्वा नियमं तपस्वि जनभूषणम्।हितकामः पितुर्भूयः सीताया लक्ष्मणस्य च।।2.52.67।।जटाः कृत्वा गमिष्यामि न्यग्रोधक्षीरमानय।

so ’haṃ gṛhītvā niyamaṃ tapasvi-jana-bhūṣaṇam |

hita-kāmaḥ pitur bhūyaḥ sītāyā lakṣmaṇasya ca ||2.52.67||

jaṭāḥ kṛtvā gamiṣyāmi nyagrodha-kṣīram ānaya |

「苦行の規律を受け入れる――それは修行者(タパスヴィ)の飾り。父の安寧を、またシーターとラクシュマナの幸いを願い、私は結髪(ジャター)として旅立つ。ニヤグローダ(バニヤン)の乳液を持って来てくれ。」

सःthat
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
गृहीत्वाhaving taken up
गृहीत्वा:
Pūrvakāla (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootग्रह् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive)
नियमम्a discipline / vow
नियमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनियम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तपस्विजनभूषणम्adornment of ascetics
तपस्विजनभूषणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपस्वि + जन + भूषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: तपस्विनां जनस्य भूषणम्
हितकामःseeking the good
हितकामः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootहित + काम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'desiring welfare' qualifies अहम्
पितुःof (my) father
पितुः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
भूयःalso / further
भूयः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootभूयः (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरर्थक (again/further/also)
सीतायाःof Sita
सीतायाः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
लक्ष्मणस्यof Lakshmana
लक्ष्मणस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
जटाःmatted locks
जटाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजटा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Pūrvakāla (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive)
गमिष्यामिI shall go
गमिष्यामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
न्यग्रोधक्षीरम्banyan latex
न्यग्रोधक्षीरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootन्यग्रोध + क्षीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष 'banyan's milk/latex'
आनयbring
आनय:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-नी (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Seeking the welfare of my father, Sita and Lakshmana I shall enter the forest with matted hair and practise the prescribed austerities which are the adornments of ascetics. Do fetch me the sap of a banyan tree.

R
Rama
G
Guha
S
Sita
L
Lakshmana
D
Dasharatha (father)
N
Nyagrodha (banyan tree)

FAQs

Dharma is vow-faithfulness expressed through disciplined conduct: Rama embraces ascetic observances not for display but for the welfare of others and to uphold the truth of his exile.

Rama declares his intention to adopt the ascetic marks of exile (matted hair) and requests banyan latex to prepare the hair accordingly.

Self-discipline joined with concern for others—Rama frames his austerity as service to his father’s purpose and the well-being of Sita and Lakshmana.