Sarga 38

Verse 1

तस्यां चीरं वसानायां नाथवत्यामनाथवत्।प्रचुक्रोश जनस्सर्वो धिक्त्वां दशरथं त्विति।।।।

主ある身のシーターが、守りなき者のように樹皮の衣をまとっているのを見て、民は皆叫んだ。「恥を知れ、ダシャラタよ！」

Verse 2

तेन तत्र प्रणादेन दुःखितस्स महीपतिः।चिच्छेद जीविते श्रद्धां धर्मे यशसि चात्मनः।।।।

その場に響き渡った叫びに打たれ、悲嘆に沈んだ大地の主は、生への信を断ち、さらには自らのダルマと名誉への確信さえ失った。

Verse 3

स निःश्वस्योष्णमैक्ष्वाक स्तां भार्यामिदमब्रवीत्।कैकेयि कुशचीरेण न सीता गन्तुमर्हति।।।।

熱い嘆息をもらしたイクシュヴァーク王は、妃にこう告げた。「カイケーイよ、シーターがクシャ草の衣をまとって去るなど、あってはならぬ。」

Verse 5

इयं हि कस्यापकरोति किञ्चित्तपस्विनी राजवरस्य कन्या।या चीरमासाद्य जनस्य मध्येस्थिता विसंज्ञाश्रमणीव काचित्।।।।

いったい誰に、彼女がほんのわずかでも害をなしたというのか――最上の王の娘たる姫君、苦行に耐えるその人が、樹皮の衣をまとい、人々の中に立つ姿は、まるで意識を失った遊行の尼僧のようではないか。

Verse 6

चीराण्यपास्याज्जनकस्य कन्यानेयं प्रतिज्ञा मम दत्तपूर्वा।यथासुखं गच्छतु राजपुत्रीवनं समग्रा सह सर्वरत्नैः।।।।

ジャナカの娘よ、これらの樹皮の衣を脱ぎ捨てよ。これは、かつて私が与えた誓いではない。姫君は安らかに森へ赴き、欠けることなく、あらゆる宝玉を携えて行くがよい。

Verse 7

अजीवनार्हेण मया नृशंसाकृता प्रतिज्ञा नियमेन तावत्।तवया हि बाल्यात् प्रतिपन्नमेतत्तन्मां दहेद्वेणुमिवात्मपुष्पम्।।।।

この残酷な誓約を、戒めとして守らねばならぬがゆえに、私は自らを生きるに値せぬ者としてしまった。幼き頃よりお前が執拗に求めたそれが、今や私を焼く――自らの花により滅びる竹のように。

Verse 8

रामेण यदि ते पापे किञ्चित्कृतमशोभनम्।अपकारः क इह ते वैदेह्या दर्शितोऽधमे।।।।

罪深き者よ、もしラーマが汝に少しでも不相応なことをしたのなら、言ってみよ、この卑しき者よ――ここでヴァイデーヒーが汝に示した咎や害とは何なのだ。

Verse 9

मृगीवोत्फुल्लनयना मृदुशीला तपस्वीनी।अपकारं कमिह ते करोति जनकात्मजा।।।।

ここでジャナカの娘があなたにどんな害をなしたというのか。牝鹿のように大きく澄んだ眼をもち、性は柔らかく、憐れみを受けるにふさわしいのに。

Verse 10

ननु पर्याप्त मेतत्ते पापे रामविवासनम्।किमेभिः कृपणैर्भूय: पातकैरपि ते कृतैः।।।।

「邪悪な女よ、ラーマの追放だけではまだ足りぬのか。なぜなおも、この卑しく罪深い行いを重ねるのだ。」

Verse 11

प्रतिज्ञातं मया तावत् त्वयोक्तं देवि शृण्वता।रामं यदभिषेकाय त्वमिहागतमब्रवीः।।।।

「王妃よ、わたしが誓ったのはただそれだけだ。ラーマが灌頂のためにここへ来たとき、そなたが彼に告げた言葉を、わたしは聞いたのだ。」

Verse 12

तत्त्वेतत्समतिक्रम्य निरयं गन्तुमिच्छसि।मैथिलीमपि या हि त्वमीक्षसे चीरवासिनीम्।।।।

「その限りさえ踏み越えて、そなたは今や地獄へ赴こうとしている。マイティリーまでも樹皮の衣に身を包む姿を見たいと望むのだから。」

Verse 13

इतीव राजा विलपन्महात्माशोकस्य नान्तं स ददर्श किञ्चित्।भृशातुरत्वाच्च पपात भूमौतेनैव पुत्रव्यसनेन मग्नः।।।।

かくして嘆き続ける大いなる魂の王は、悲しみの果てを少しも見いだせなかった。子の災厄により激しく打ちひしがれ、深い苦悶のあまり、彼は地に倒れ伏し、その悲嘆に沈んだ。

Verse 14

एवं ब्रुवन्तं पितरं रामस्सम्प्रस्थितो वनम्।अवाक्छिरसमासीनमिदं वचनमब्रवीत्।।।।

父がそのように語ると、すでに森へ旅立つ覚悟を定めたラーマは、うなだれて座す父に、次の言葉を申し上げた。

Verse 15

यं धार्मिक कौशल्या मम माता यशस्विनी।वृद्धा चाक्षुद्रशीला च न च त्वां देव गर्हते।।।।

「正しき君よ、わが母カウシャリヤは名高く、年老いても卑しさのない方。しかも、神にも等しき御方よ、あなたを責めはいたしません。」

Verse 16

मया विहीनां वरद प्रपन्नां शोकसागरम्।अदृष्टपूर्वव्यसनां भूयस्सम्मन्तुमर्हसि।।।।

「恩寵を授ける御方よ、私と離れ、かつて苦難を知らぬ母は、前代未聞の悲しみの大海に沈むでしょう。ゆえに、いっそうお守りください。」

Verse 17

पुत्रशोकं यथा नर्च्छेत्त्वया पूज्येन पूजिता।मां हि सञ्चिन्तयन्ती सा त्वयि जीवेत्तपस्विनी।।।।

「どうか母が、子を失う悲嘆に沈みませんように。憐れみを受けるにふさわしい母を、尊ぶべきあなたが敬い支えてくだされば、母は私を思い続けることで命を保てましょう。」