Sarga 116

Verse 1

प्रतिप्रयाते भरते वसन्रामस्तपोवने।लक्षयामास सोद्वेगमथौत्सुक्यं तपस्विनाम्।।2.116.1।।

バラタが去った後、苦行者の林に住むラーマは、修行者たちの胸に生じた不安と切迫した落ち着きのなさを見て取った。

Verse 2

ये तत्र चित्रकूटस्य पुरस्तात्तापसाश्रमे।राममाश्रित्य निरतास्तानलक्षयदुत्सुकान्।।2.116.2।।

そこ、チトラクータの前にある修行者の庵で、ラーマは、自らに帰依して留まろうとしていた聖仙たちが、今は不安に揺れ動いているのを見とめました。

Verse 3

नयनैर्ब्रुकुटीभिश्च रामं निर्दिश्य शङ्किताः।अन्योन्यमुपजल्पन्त श्शनैश्चक्रुर्मिथः कथाः।।2.116.3।।

苦行者たちは、疑いを帯びた眼差しでラーマを指し示し、眉をひそめつつ、互いにそっと囁き合い、密かに言葉を交わした。

Verse 4

तेषामौत्सुक्यमालक्ष्य रामस्त्वात्मनि शङ्कितः।कृताञ्जलिरुवाचेदमृषिं कुलपतिं ततः।।2.116.4।।

彼らの不安なざわめきを見て、ラーマは胸中に疑念を抱いた。そこで合掌して恭しく、庵の長たる聖仙に語りかけた。

Verse 5

न कच्चिद्भगवन्किञ्चित्पूर्ववृत्तमिदं मयि।दृश्यते विकृतं येन विक्रियन्ते तपस्विनः।।2.116.5।।

「尊き御方よ、私の以前の行いに何か乱れがありましょうか。あるいは私に変わったところがあって、それゆえこの苦行者たちが動揺しているのでしょうか。」

Verse 6

प्रमादाच्चरितं कच्चित्किञ्चिन्नावरजस्य मे।लक्ष्मणस्यर्षिभिदृष्टं नानुरूपमिवात्मनः।।2.116.6।।

「あるいは、弟ラクシュマナが不注意から何かをして、聖仙たちに彼にふさわしくないと見なされたのでしょうか。」

Verse 7

कच्चिच्छुश्रूषमाणा व श्शुश्रूषणपरा मयि।प्रमदाऽभ्युचितां वृत्तिं सीता युक्तं न वर्तते।।2.116.7।।

「または、私に仕え、皆さまへの奉仕にも心を尽くすシーターが、女性としてふさわしいとされる振る舞いを、しかるべきほどに保てていないのでしょうか。」

Verse 8

अथर्षिर्जरया वृद्धस्तपसा च जरां गतः।वेपमान इवोवाच रामं भूतदयापरम्।।2.116.8।।

そのとき、歳月に老い、厳しい苦行に身をやつした一人の仙人が、震えるかのように、あらゆる生きとし生けるものに深い慈悲を抱くラーマに語りかけた。

Verse 9

कुतः कल्याणसत्त्वायाः कल्याणाभिरतेस्तथा।चलनं तात वैदेह्यास्तपस्विषु विशेषतः।।2.116.9।।

「わが子よ、気高い本性をもち、吉祥を喜ぶヴァイデーヒーが、どうして過ちを犯せようか。とりわけ苦行者たちに対する振る舞いにおいては。」

Verse 10

त्वन्निमित्तमिदं तावत्तापसान्प्रतिवर्तते।रक्षोभ्यस्तेन संविग्नाः कथयन्ति मिथः कथाः।।2.116.10।।

あなたのゆえに、この恐れが修行者たちに起こったのだ――羅刹たちのために。彼らはそれに怯え、これから起こりうることを互いに語り合っている。

Verse 11

रावणावरजः कश्चित् खरो नामेह राक्षसः।उत्पाट्य तापसान्सर्वाञ्जनस्थाननिकेतनान्।।2.116.11।।धृष्टश्च जितकाशी च नृशंसः पुरुषादकः।अवलिप्तश्च पापश्च त्वां च तात न मृष्यते।।2.116.12।।

ここにはカラという名の羅刹がいる。ラーヴァナの弟で、ジャナスターナに住む修行者たちをことごとく追い立て、根こそぎにしたのだ。

Verse 12

रावणावरजः कश्चित् खरो नामेह राक्षसः।उत्पाट्य तापसान्सर्वाञ्जनस्थाननिकेतनान्।।2.116.11।।धृष्टश्च जितकाशी च नृशंसः पुरुषादकः।अवलिप्तश्च पापश्च त्वां च तात न मृष्यते।।2.116.12।।

彼は大胆で、勝ち誇ったかのように驕り高ぶる。残忍な人喰いで、傲慢にして罪深い——愛しい子よ、彼はお前のことさえ容赦しない。

Verse 13

त्वं यदाप्रभृति ह्यस्मिन्नाश्रमे तात वर्तसे।तदाप्रभृति रक्षांसि विप्रकुर्वन्ति तापसान्।।2.116.13।।

愛しい子よ、お前がこのアーシュラマに住むようになって以来、ラークシャサたちは修行者たちを悩ませている。

Verse 14

दर्शयन्ति हि बीभत्सैः क्रूरैर्भीषणकैरपि।नानारूपैर्विरूपैश्च रूपैर्विकृतदर्शनैः।।2.116.14।।

彼らはさまざまな姿で現れる——醜悪で、残酷で、恐ろしい。歪み崩れた、見るに堪えぬ異形の姿で。

Verse 15

अप्रशस्तैशुचिभिस्सम्प्रयोज्य च तापसान्।प्रतिध्नन्त्यपरान्क्षिप्रमनार्याः पुरतः स्थिताः।।2.116.15।।

彼らは目の前に立ち、禁じられた不浄の手段で修行者たちを害し、さらに卑劣にも、たちまち他の者までも打ち倒す。

Verse 16

तेषु तेष्वाश्रमस्थानेष्वबुद्धमवलीय च।रमन्ते तापसां स्तत्र नाशयन्तोऽल्पचेतसः।।2.116.16।।

心の狭い者どもは、あちらこちらの庵の地に人知れず潜み、そこで修行者たちを滅ぼすことを楽しんでいる。

Verse 17

अपक्षिपन्ति स्रुग्भाण्डानग्नीस्निञ्चन्ति वारिणा।कलशांश्च प्रमध्नन्ति हवने समुपस्थिते।।2.116.17।।

供犠が今まさに始まろうとする時、彼らは柄杓や供物の器を投げ捨て、聖なる火に水を注いで消し、さらに水瓶までも打ち砕きます。

Verse 18

तैर्दुरात्मभिरामृष्टानाश्रमान्प्रजिहासवः।गमनायान्यदेशस्य चोदयन्त्यृषयोऽद्य माम्।।2.116.18।।

今や聖仙たちは、あの邪悪な者どもに汚された庵を捨てようとして、私に今日、他の地へ旅立つよう促しています。

Verse 19

तत्पुरा राम शारीरामुपहिंसां तपस्विषु।दर्शयन्ति हि दुष्टास्ते त्यक्ष्याम इममाश्रमम्।।2.116.19।।

ラーマよ、あの堕落した者どもは初めから修行者たちにさえ身体の暴力を加えます。ゆえに私たちはこの庵を捨てると決めました。

Verse 20

बहुमूलफलं चित्रमविदूरादितो वनम्।पुराणाश्रममेवाहं श्रयिष्ये सगणः पुनः।।2.116.20।।

ここから遠くないところに、根や果実に富む美しい森があります。私は仲間とともに、そこにある古い庵へ再び身を寄せましょう。

Verse 21

खरस्त्वय्यपि चायुक्तं पुरा तात प्रवर्तते।सहास्माभिरितो गच्छ यदि बुद्धिः प्रवर्तते।।2.116.21।।

わが子よ、カーラは昔からそうであったように、そなたに対してさえ不当な振る舞いをする。もしそれが正しいと判断するなら、われらと共にここを去ろう。

Verse 22

सकलत्रस्य सन्देहो नित्यं यत्तस्य राघव।समर्थस्यापि हि सतो वासो दुःखमिहाद्य ते।।2.116.22।।

ラाघァヴァよ、妻と共にここに住む者には、常に不安がつきまとう。たとえそなたが万全の力を備えていても、今ここに留まることは苦難と危難に満ちている。

Verse 23

इत्युक्तवन्तं स्तंराम राजपुत्रस्तपस्विनम्।न शशाकोत्तरैर्वाक्यैरवरोद्धुं समुत्सुकम्।।2.116.23।।

そう語り終えると、その苦行者は出立を急ぎ、王子ラーマは返答の言葉によっても彼を引き留めることができなかった。

Verse 24

अभिनन्द्य समापृच्छ्य समाधाय च राघवम्।स जगामाश्रमं त्यक्त्वा कुलैः कुलपतिस्सह।।2.116.24।।

ラाघァヴァに敬礼して別れを告げ、事を整えてから、その一団の長は仲間と共に庵を捨てて立ち去った。

Verse 25

रामः संसाद्य ऋषिगणमनुगमनाद्देशात्तस्मात्कुलपतिमभिवाद्य ऋषिम्।सम्यक्प्रीतैस्तैरनुमत उपदिष्टार्थः पुण्यं वासाय स्वनिलयमुपसम्पेदे।।2.116.25।।

ラーマはリシたちの一行にしばらく同行し、やがて別れを告げて、その長であるリシに恭しく礼拝した。満ち足りた聖賢の許しを得て、その教えの趣旨を正しく受けとめ、彼は住まうために自らの清らかな住処へと帰っていった。

Verse 26

आश्रममृषिविरहितं प्रभुः क्षणमपिन जहौ स राघवः।राघवं हि सततमनुगता स्तापसाश्चार्षचरित धृतगुणाः।।2.116.26।।

主ラ―ガヴァは、もはやリシたちのいないアーシュラマを一瞬たりとも離れなかった。徳を保ち、聖仙の伝統に忠実な苦行者たちは、絶えずラ―ガヴァに随従した。