Home›Ramayana›Aranya Kanda›Sarga 75›Shloka 30
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 30

पम्पादर्शनम्

Vision of Lake Pampā and the Turn toward Sugrīva

Devanagari script

ततो महद्वर्त्म सुदूरसङ्क्रमं क्रमेण गत्वा प्रविलोकयन्वनम्।ददर्श पम्पां शुभदर्शकाननामनेकनानाविधपक्षिजालकाम्।।3.75.30।।

Transliteration

tato mahad vartma sudūra-saṅkramaṃ krameṇa gatvā pravilokayan vanam | dadarśa pampāṃ śubha-darśa-kānanām aneka-nānā-vidha-pakṣi-jālakām || 3.75.30 ||

Translation

かくして彼は、はるか遠くへ通じる大いなる道を一歩一歩進み、森を見渡しつつ、ついにパンパを見た――麗しき林に囲まれ、さまざまな鳥の群れに満ちていた。

Word by Word
ततःthen
ततः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formदेश/कालवाचक अव्यय; adverb ‘then/from there’
महत्great
महत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; adjective qualifying वर्त्म; Neuter, Singular
वर्त्मpath
वर्त्म:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्त्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; object with गत्वा; Neuter, Accusative, Singular
सुदूरसङ्क्रमम्stretching far
सुदूरसङ्क्रमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + दूर + सङ्क्रम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (सुदूरः सङ्क्रमः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; adjective qualifying वर्त्म; Neuter, Accusative, Singular
क्रमेणgradually
क्रमेण:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन; instrumental used adverbially (क्रियाविशेषण-भावे); Masculine, Instrumental, Singular
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); having gone
प्रविलोकयन्while observing
प्रविलोकयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि + लोक् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; upasarga: प्र- + वि-; Masculine, Nominative, Singular
वनम्forest
वनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; object of प्रविलोकयन्; Neuter, Accusative, Singular
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्शभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; Perfect 3rd person singular
पम्पाम्Pampa (lake)
पम्पाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपम्पा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Accusative, Singular
शुभदर्शकाननाम्having forests of pleasant sight
शुभदर्शकाननाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ + दर्श + कानन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (शुभं दर्शनं यस्य काननम्); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; adjective qualifying पम्पाम्; Feminine, Accusative, Singular
अनेकनानाविधपक्षिजालकाम्abounding in many kinds of flocks of birds
अनेकनानाविधपक्षिजालकाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनेक + नाना + विध + पक्षि + जालक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (अनेक-नाना-विधाः पक्षिणः; तेषां जालकं यस्याम्); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; adjective qualifying पम्पाम्; Feminine, Accusative, Singular
Context

I am hastening to see that noble Sugriva the mighty monkey, as the search for Sita depends on him, O handsome one !

Characters & Entities
R
Rama
P
Pampa
F
forest (vanam)
B
birds (pakṣi)

FAQs

The verse supports a Dharmic sensibility toward nature: attentive observation and reverence for the ordered beauty of the world, even during hardship.

The narration describes Rama’s onward movement and the first sight of Pampa, setting the stage for the Kishkindha-related alliance that follows.

Mindful steadiness—progressing carefully while remaining observant, not reckless, despite emotional strain.

←Previous Verse
Next Verse→