Shloka 17
सीतावियोगे रामविलापः
Rama’s Lament in Separation from Sita
Devanagari script
लोकेषु सर्वेषु च नास्ति किञ्चिद्यत्ते न नित्यं विदितं भवेत्तत्।शंसस्व वायो कुलशालिनीं तां हृता मृता वा पथि वर्तते वा।।।।
Transliteration
lokeṣu sarveṣu ca nāsti kiñcid yat te na nityaṁ viditaṁ bhavet tat |
śaṁsasva vāyo kulaśālinīṁ tāṁ hṛtā mṛtā vā pathi vartate vā ||
Translation
風よ、あらゆる世界において、あなたに常に知られぬものは何一つない。あの気高き御方について告げてくれ――奪われたのか、命を落としたのか、それとも道のどこかにいるのか。
Word by Word
लोकेषुin the worlds
लोकेषु:
अधिकरण (locus)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; बहुवचन (locative plural, masculine)
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
अधिकरण (qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; बहुवचन (locative plural, masculine); विशेषणम् (qualifier of लोकेषु)
चand
च:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
नnot
न:
निषेध (negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
अस्तिis
अस्ति:
क्रिया (verbal predicate)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार; प्रथम-पुरुष; एकवचन (present indicative, 3rd sg)
किञ्चित्anything; something
किञ्चित्:
कर्ता (of अस्ति) / विषय (existential subject)
TypeNoun
Rootकिञ्चित् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (indefinite pronoun; nominative/accusative singular, neuter); कर्तृ/कर्म-स्थानिकम् (contextual)
यत्which; that which
यत्:
सम्बन्ध (relative correlate to तत्)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (relative pronoun; nominative/accusative singular, neuter)
तेof you; to you
ते:
सम्बन्ध (possessor: 'to/for you' in sense)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति; एकवचन (genitive singular, 2nd-person pronoun)
नnot
न:
निषेध (negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
नित्यम्always
नित्यम्:
क्रियाविशेषण (adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचनम् (adverbial accusative: 'always')
विदितम्known
विदितम्:
कर्मणि-विशेषण / विधेय (predicate complement)
TypeVerb
Root√विद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (known)
भवेत्would be; might be
भवेत्:
क्रिया (verbal predicate)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार; प्रथम-पुरुष; एकवचन (optative, 3rd sg)
तत्that
तत्:
सम्बन्ध (correlative to यत्)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (demonstrative pronoun; nominative/accusative singular, neuter); यत्-सम्बन्धि (correlative)
शंसस्वtell; declare
शंसस्व:
क्रिया (command)
TypeVerb
Root√शंस् (धातु)
Formलोट्-लकार; मध्यम-पुरुष; एकवचन; आत्मनेपद (imperative, 2nd sg, Ātmanepada)
वायोO Wind
वायो:
सम्बोधन (addressed person)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति; एकवचन (vocative singular)
कुलशालिनीम्the noble-born woman
कुलशालिनीम्:
कर्म (object of शंसस्व)
TypeNoun
Rootकुल + शालिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (accusative singular); समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (कुलस्य शालिनी = of noble family)
ताम्her
ताम्:
कर्म (object: her)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (accusative singular)
हृताtaken away
हृता:
विधेय-विशेषण (predicate adjective of ताम्, ellipsis of अस्ति/भवति)
TypeVerb
Root√हृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन (taken away)
मृताdead
मृता:
विधेय-विशेषण (alternative predicate adjective of ताम्)
TypeVerb
Root√मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन (dead)
वाor
वा:
विकल्प (disjunction)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle: 'or')
पथिon the path; on the way
पथि:
अधिकरण (locus)
TypeNoun
Rootपथिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन (locative singular; irregular stem पथिन् → पथि)
वर्ततेis; is moving; is staying
वर्तते:
क्रिया (verbal predicate)
TypeVerb
Root√वृत् (धातु)
Formलट्-लकार; प्रथम-पुरुष; एकवचन; आत्मनेपद (present indicative, 3rd sg, Ātmanepada)
वाor
वा:
विकल्प (disjunction)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle: 'or')
Context
O Wind-god, there is nothing that you know not in all the worlds. Do tell me if that lady of a noble race has been abducted or dead or is on the way.
Characters & Entities
R
RamaS
SitaV
Vayu (Wind)FAQs
Satya is central: Rama appeals to a deity associated with pervasive movement and knowledge, seeking truthful clarity to act rightly rather than act blindly.
Rama, still searching, addresses the Wind-god for any sign of Sita—abducted, dead, or traveling.
Rama’s persistence and determination to establish the truth before proceeding.