Adhyaya 77

Verse 1

सुकर्मोवाच । कामस्य गीतलास्येन हास्येन ललितेन च । मोहितो राजराजेंद्रो नटरूपेण पिप्पल

スカルマは言った。「カーマの歌と優美な舞、笑みと戯れの魅力に惑わされ、王の中の王は心を奪われた。カーマが踊り子の姿となり、ピッパラ樹の傍らに現れたのである。」

Verse 2

कृत्वा मूत्रं पुरीषं च स राजा नहुषात्मजः । अकृत्वा पादयोः शौचमासने उपविष्टवान्

小便と大便を済ませたのち、その王—ナフシャの子—は足を清めぬまま座に着いた。

Verse 3

तदंतरं तु संप्राप्य संचचार जरा नृपम् । कामेनापि नृपश्रेष्ठ इंद्रकार्यं कृतं हितम्

やがて時が過ぎ、老いが近づいて王の内に巡り始めた。されど、王の中の最勝よ、カーマを媒介としてさえ、インドラの益ある務めは成し遂げられた。

Verse 4

निवृत्ते नाटके तस्मिन्गतेषु तेषु भूपतिः । जराभिभूतो धर्मात्मा कामसंसक्तमानसः

その舞が終わり彼らが去ると、王は—本性は法にかなう者でありながら—老いに圧され、心は欲望に絡め取られていた。

Verse 5

मोहितः काममोहेन विह्वलो विकलेंद्रियः । अतीव मुग्धो धर्मात्मा विषयैश्चापवाहितः

欲望の迷いに惑わされ、彼は取り乱し、諸根は衰えた。もとより法にかなう心を持ちながら、ひどく迷妄し、感官の対象に流されていった。

Verse 6

एकदा तु गतो राजा मृगया व्यसनातुरः । वने च क्रीडते सोपि मोहरागवशं गतः

ある時、王は狩猟の悪癖に苦しみつつ出かけた。森に入ると、迷いと情欲の支配に落ち、彼もまた戯れ遊んだ。

Verse 7

सरसं क्रीडमानस्य नृपतेश्च महात्मनः । मृगश्चैकः समायातश्चतुःशृंगो ह्यनौपमः

その大いなる魂の王が澄んだ湖で戯れていると、比類なき一頭の鹿が近づいた――四つの角を備えた鹿であった。

Verse 8

सर्वांगसुंदरो राजन्हेमरूपतनूरुहः । रत्नज्योतिः सुचित्रांगो दर्शनीयो मनोहरः

王よ、彼は全身ことごとく麗しく、身と毛並みは黄金のように輝いた。宝玉の光を放ち、姿は精妙に彩られ、見る者の心を奪うほどに愛でるべき存在であった。

Verse 9

अभ्यधावत्स वेगेन बाणपाणिर्धनुर्द्धरः । इत्यमन्यत मेधावी कोपि दैत्यः समागतः

彼は疾風のごとく駆け寄り、矢を手にし弓を構えた。賢者は思った、「きっと何者かのダイティヤ（魔族）が来たのだ」。

Verse 10

मृगेण च स तेनापि दूरमाकर्षितो नृपः । गतः सरथवेगेन श्रमेण परिखेदितः

その鹿に遠くまで引き離され、王は戦車の勢いのまま疾走したが、労苦により疲れ果て、すっかり衰えた。

Verse 11

वीक्षमाणस्य तस्यापि मृगश्चांतरधीयत । स पश्यति वनं तत्र नंदंनोपममद्भुतम्

なお見つめ続けるうちに、鹿は視界から消え失せた。するとそこに、天界のナンダナにも比すべき驚異の森が現れた。

Verse 12

चारुवृक्षसमाकीर्णं भूतपंचकशोभितम् । गुरुभिश्चंदनैः पुण्यैः कदलीखंडमंडितैः

そこは麗しい樹々に満ち、五大元素の荘厳に彩られ、聖なる沈香と白檀、さらに芭蕉の群落によって飾られていた。

Verse 13

बकुलाशोकपुंनागैर्नालिकेरैश्च तिंदुकैः । पूगीफलैश्च खर्जूरैः कुमुदैः सप्तपर्णकैः

そこにはバクラ、アショーカ、プンナーガの樹々があり、椰子とティンドゥカも生え、檳榔の実と棗椰子の実、白蓮とサプタパルナの樹があった。

Verse 14

पुष्पितैः कर्णिकारैश्च नानावृक्षैः सदाफलैः । पुष्पितामोदसंयुक्तैः केतकैः पाटलैस्ततः

さらに花咲くカルニカーラと、常に実を結ぶさまざまな樹々に飾られ、またケータカとパータラが、花の香りと歓喜を満ち満ちて漂わせていた。

Verse 15

वीक्षमाणो महाराज ददर्श सर उत्तमम् । पुण्योदकेन संपूर्णं विस्तीर्णं पंचयोजनम्

見渡すと、偉大なる王よ、彼は最上の湖を目にした。聖なる水に満ち、五由旬にわたり広がっていた。

Verse 16

हंसकारंडवाकीर्णं जलपक्षिविनादितम् । कमलैश्चापि मुदितं श्वेतोत्पलविराजितम्

そこはハンサ（白鳥）とカーランダヴァ鴨で満ち、水鳥の声がこだました。蓮華に喜び、白きウットパラが燦然と映えていた。

Verse 17

रक्तोत्पलैः शोभमानं हाटकोत्पलमंडितम् । नीलोत्पलैः प्रकाशितं कल्हारैरतिशोभितम्

赤きウットパラが湖を飾り、黄金のウットパラが彩りを添えた。青きウットパラが照らし、カルハーラの花がいよいよ美を増した。

Verse 18

मत्तैर्मधुकरैश्चपि सर्वत्र परिनादितम् । एवं सर्वगुणोपेतं ददर्श सर उत्तमम्

あたり一面に、蜜に酔う蜂の羽音が鳴り渡った。かくして彼は、あらゆる徳と美を具えた最上の湖を見た。

Verse 19

पंचयोजनविस्तीर्णं दशयोजनदीर्घकम् । तडागं सर्वतोभद्रं दिव्यभावैरलंकृतम्

一つの大いなる溜池（タダーガ）が造られていた。幅は五由旬、長さは十由旬。四方ことごとく吉祥にして麗しく、神聖なる徳によって荘厳されていた。

Verse 20

रथवेगेन संखिन्नः किंचिच्छ्रमनिपीडितः । निषसाद तटे तस्य चूतच्छायां सुशीतलाम्

戦車の疾走に疲れ、倦怠に少しく押しひしがれて、彼はその岸辺に坐し、まことに涼やかなマンゴー樹の木陰に身を休めた。

Verse 21

स्नात्वा पीत्वा जलं शीतं पद्मसौगंध्यवासितम् । सर्वश्रमोपशमनममृतोपममेव तत्

沐浴し、蓮の香に薫る冷たい水を飲むと、あらゆる疲れは鎮まり、まことに甘露にも等しかった。

Verse 22

वृक्षच्छाये ततस्तस्मिन्नुपविष्टेन भूभृता । गीतध्वनिः समाकर्णि गीयमानो यथा तथा

そののち王が木陰に坐していると、歌の響きが耳に入った――あるように、また別のようにと節を変えて歌われていた。

Verse 23

यथा स्त्री गायते दिव्या तथायं श्रूयते ध्वनिः । गीतप्रियो महाराज एव चिंतां परां गतः

天の女が歌うかのように、その響きは聞こえた。歌を愛する大王は、深い憂いに沈んだ。

Verse 24

चिंताकुलस्तु धर्मात्मा यावच्चिंतयते क्षणम् । तावन्नारी वरा काचित्पीनश्रोणी पयोधरा

憂いに乱れる法なる人がしばし思い巡らすその間に、たちまち一人のすぐれた女が現れた――腰は豊かに広く、胸はふくよかであった。

Verse 25

नृपतेः पश्यतस्तस्य वने तस्मिन्समागता । सर्वाभरणशोभांगी शीललक्षणसंपदा

王が見守るうちに、彼女はその森へと来た――あらゆる装身具により四肢は輝き、善き行いの徳と吉祥の相を豊かに具えていた。

Verse 26

तस्मिन्वने समायाता नृपतेः पुरतः स्थिता । तामुवाच महाराजः का हि कस्य भविष्यसि

その森に来て、彼女は王の前に立った。すると大王は言った。「汝は誰か。いずれ誰の（妻または娘）となるのか。」

Verse 27

किमर्थं हि समायाता तन्मे त्वं कारणं वद । पृष्टा सती तदा तेन न किंचिदपि पिप्पल

「何のためにここへ来たのか。理由を我に告げよ。」そう問われたその時、ピッパラーは一言も答えなかった。

Verse 28

शुभाशुभं च भूपालं प्रत्यवोचद्वरानना । प्रहस्यैव गता शीघ्रं वीणादंडकराऽबला

麗しき顔の女は王に吉凶を告げ、そして笑みを含みつつ、手にヴィーナーの棹を携えたかよわき身は、たちまち去っていった。

Verse 29

विस्मयेनापि राजेंद्रो महता व्यापितस्तदा । मया संभाषिता चेयं मां न ब्रूते स्म सोत्तरम्

その時、王は大いなる驚きに包まれ、私が語りかけても、答えの言葉を返さなかった。

Verse 30

पुनश्चिंतां समापेदे ययातिः पृथिवीपतिः । यो वै मृगो मया दृष्टश्चतुःशृंगः सुवर्णकः

そのとき大地の主たる王ヤヤーティは、ふたたび憂いの思索に沈んだ。「我が見たあの鹿は、まことに四つの角を備え、黄金に輝いていた。」

Verse 31

तस्मान्नारी समुद्भूता तत्सत्यं प्रतिभाति मे । मायारूपमिदं सत्यं दानवानां भविष्यति

ゆえに、そこから一人の女が現れたのだ；これはまことに真実として我に映る。この真実は、マーヤー（幻力）の姿をもって、ダーナヴァたちに成就するであろう。

Verse 32

चिंतयित्वा क्षणं राजा ययातिर्नहुषात्मजः । यावच्चिंतयते राजा तावन्नारी महावने

那胡沙の子、王ヤヤーティはしばし思いを巡らせた。王がなお思案している間、その女は大いなる森にとどまっていた。

Verse 33

अंतर्धानं गता विप्र प्रहस्य नृपनंदनम् । एतस्मिन्नंतरे गीतं सुस्वरं पुनरेव तत्

婆羅門よ、彼女は王子を笑ってから姿を消した。その間に、同じく美しい調べの歌が、ふたたび聞こえてきた。

Verse 34

शुश्रुवे परमं दिव्यं मूर्छनातानसंयुतम् । जगाम सत्वरं राजा यत्र गीतध्वनिर्महान्

彼は、旋法と楽句をそなえた、至上に神々しい天上の響きを聞いた。王はただちに、その大いなる歌の余韻が湧き起こる場所へと急ぎ向かった。

Verse 35

जलांते पुष्करं चैव सहस्रदलमुत्तमम् । तस्योपरि वरा नारी शीलरूपगुणान्विता

水のほとりには、千の花弁をもつ最上の蓮華があった。その上に、徳行と美貌と諸々の善き資質を具えた高貴なる女人が立っていた。

Verse 36

दिव्यलक्षणसंपन्ना दिव्याभरणभूषिता । दिव्यैर्भावैः प्रभात्येका वीणादंडकराविला

天なる相を具え、天上の飾りを身にまとい、ただひとり高雅なる情趣に輝く。手はヴィーナー（vīṇā）の棹をなぞっていた。

Verse 37

गायंती सुस्वरं गीतं तालमानलयान्वितम् । तेन गीतप्रभावेण मोहयंती चराचरान्

彼女は澄みわたる声で歌い、ターラ（tāla）・マーナ（māna）・ラヤ（laya）を備えていた。その歌の力により、動くものも動かぬものも、あらゆる存在を魅了した。

Verse 38

देवान्मुनिगणान्सर्वान्दैत्यान्गंधर्वकिन्नरान् । तां दृष्ट्वा स विशालाक्षीं रूपतेजोपशालिनीम्

彼は諸天、牟尼の群れ、ダイティヤ、そしてガンダルヴァとキンナラのすべてを見た。さらに、広き眼をもつその女人が、美と光輝の威光を備えるのを見て、驚嘆に打たれた。

Verse 39

संसारे नास्ति चैवान्या नारीदृशी चराचरे । पुरा नटो जरायुक्तो नृपतेः कायमेव हि

輪廻の世において、動くもの動かぬものの中に、彼女に比すべき女人は他にない。かつて老いを帯びた役者は、まことに王の身体そのもの、ただの具現された姿にすぎなかった。

Verse 40

संचारितो महाकामस्तदासौ प्रकटोभवत् । घृतं स्पृष्ट्वा यथा वह्नी रश्मिवान्संप्रजायते

その大いなる欲望が揺り動かされると、たちまち顕れた――まるで火がギーに触れるや、光り輝く炎となって燃え上がるように。

Verse 41

तां च दृष्ट्वा तथा कामस्तत्कायात्प्रकटोऽभवत् । मन्मथाविष्टचित्तोसौ तां दृष्ट्वा चारुलोचनाम्

そして彼女を見たとたん、欲（カーマ）は彼の身より直ちに顕れた。心はマンマタに取り憑かれ、彼はその麗しき眼の女を見つめた。

Verse 42

ईदृग्रूपा न दृष्टा मे युवती विश्वमोहिनी । चिंतयित्वा क्षणं राजा कामसंसक्तमानसः

「かくも世を惑わす姿の乙女を、我は未だ見たことがない。」王はしばし思いめぐらし、欲に心を絡め取られていた。

Verse 43

तस्याः सविरहेणापि लुब्धोभून्नृपतिस्तदा । कामाग्निना दह्यमानः कामज्वरेणपीडितः

彼女と離れていてさえ、王はその時、欲に貪りつかれた――カーマの火に焼かれ、恋の熱病に苦しめられて。

Verse 44

कथं स्यान्मम चैवेयं कथं भावो भविष्यति । यदा मां गूहते बाला पद्मास्या पद्मलोचना

どうしてこの乙女が我がものとなり、どうしてかくのごとき想いが起ころう――蓮華の顔、蓮華の眼をもつ少女が、私を抱きしめるその時に。

Verse 45

यदीयं प्राप्यते तर्हि सफलं जीवितं भवेत् । एवं विचिंत्य धर्मात्मा ययातिः पृथिवीपतिः

「これを得ることができるなら、命はまことに実りあるものとなろう。」そう思惟して、法にかなう王ヤヤーティ、地上の主は決意した。

Verse 46

तामुवाच वरारोहां का त्वं कस्यापि वा शुभे । पूर्वं दृष्टा तु या नारी सा दृष्टा पुनरेव च

彼はその気高き女性に言った。「吉祥なる方よ、あなたは誰で、誰に属するのか。先に見たその女が、またしても見えたのだ。」

Verse 47

तां पप्रच्छ स धर्मात्मा का चेयं तव पार्श्वगा । सर्वं कथय कल्याणि अहं हि नहुषात्मजः

その法なる人は彼女に問うた。「あなたの傍らに立つこの女は誰か。吉祥なる方よ、すべてを語ってくれ。私はナフシャの子なのだ。」

Verse 48

सोमवंशप्रसूतोहं सप्तद्वीपाधिपः शुभे । ययातिर्नाम मे देवि ख्यातोहं भुवनत्रये

吉祥なる方よ、私は月の王統（ソーマヴァンシャ）に生まれ、七つのドヴィーパを治める者である。おおデーヴィー、我が名はヤヤーティ、三界に名高い。

Verse 49

तव संगमने चेतो भावमेवं प्रवांछते । देहि मे संगमं भद्रे कुरु सुप्रियमेव हि

我が心はこのように、あなたとの結びつきを切に願う。吉祥なる方よ、その逢瀬を我に授け、まことに最も喜ばしいことを成してほしい。

Verse 50

यं यं हि वांछसे भद्रे तद्ददामि न संशयः । दुर्जयेनापि कामेन हतोहं वरवर्णिनि

やさしき御方よ、あなたが望むものは何であれ、疑いなく我が授けよう。征し難き欲望にさえ、我は打ち負かされた、麗しき肌の君よ。

Verse 51

तस्मात्त्राहि सुदीनं मां प्रपन्नं शरणं तव । राज्यं च सकलामुर्वीं शरीरमपि चात्मनः

ゆえに、哀れにして苦しむこの身を守り給え。われは汝に帰依し、汝を避難処として身を委ねた。わが王国、全大地、さらにはこの身と我が魂さえ捧げる。

Verse 52

संगमे तव दास्यामि त्रैलोक्यमिदमेव ते । तस्य राज्ञो वचः श्रुत्वा सा स्त्री पद्मनिभानना

「我らが結ばれる時、この三界そのものを汝に与えよう。」王の言葉を聞き、蓮華のごとき顔のその女は心を動かされた。

Verse 53

विशालां स्वसखीं प्राह ब्रूहि राजानमागतम् । नाम चोत्पत्तिस्थानं च पितरं मातरं शुभे

彼女は友ヴィシャーラーに言った。「来たる王について語って。名と出自の地、そして吉祥なる者よ、その父母のことも。」

Verse 54

ममापि भावमेकाग्रमस्याग्रे च निवेदय । तस्याश्च वांछितं ज्ञात्वा विशाला भूपतिं तदा

「彼の前に、我が一心の意をも申し伝えて。」ヴィシャーラーは彼女の望みを悟ると、王のもとへ赴き、その意にかなって取り計らった。

Verse 55

उवाच मधुरालापैः श्रूयतां नृपनंदन । विशालोवाच । काम एष पुरा दग्धो देवदेवेन शंभुना

彼は甘美な言葉で語った。「聞け、王子よ。」ヴィシャーラは言った。「このカーマは、かつて神々の神シャンブ（シヴァ）によって焼き尽くされたのだ。」

Verse 56

रुरोद सा रतिर्दुःखाद्भर्त्राहीनापि सुस्वरम् । अस्मिन्सरसि राजेंद्र सा रतिर्न्यवसत्तदा

ラティは夫を失いながらも、悲しみにより甘やかな声で泣き伏した。王の中の王よ、その時ラティはこの湖に住まいを定めた。

Verse 57

तस्य प्रलापमेवं सा सुस्वरं करुणान्वितम् । समाकर्ण्य ततो देवाः कृपया परयान्विताः

彼女の嘆き—甘い声ながら哀れみを帯びたその訴え—を聞いて、神々は心を動かされ、最上の慈悲に満たされた。

Verse 58

संजाता राजराजेंद्र शंकरं वाक्यमब्रुवन् । जीवयस्व महादेव पुनरेव मनोभवम्

そのとき彼女は立ち上がり、シャンカラにこう申し上げた。「大自在天マハーデーヴァよ、マノーバヴァを再び命あるものとして甦らせてください。」

Verse 59

वराकीयं महाभाग भर्तृहीना हि कीदृशी । कामेनापि समायुक्तामस्मत्स्नेहात्कुरुष्व हि

「幸いなるお方よ、夫を失ったこの哀れな女はどうすればよいのでしょう。たとえ欲望と結ばれていようとも、私への慈愛ゆえに、どうかそれを成し遂げてください—まことに。」

Verse 60

तच्छ्रुत्वा च वचः प्राह जीवयामि मनोभवम् । कायेनापि विहीनोयं पंचबाणो मनोभवः

その言葉を聞いて彼は言った。「マノーバヴァを生き返らせよう。たとえ身を失っていても、五つの矢を持つこのマノーバヴァはなお存している。」

Verse 61

भविष्यति न संदेहो माधवस्य सखा पुनः । दिव्येनापि शरीरेण वर्तयिष्यति नान्यथा

疑いはない。彼は再びマーダヴァの友となる。たとえ神妙なる身を得ても、そのあり方のままに生き、決して他ではない。

Verse 62

महादेवप्रसादाच्च मीनकेतुः स जीवितः । आशीर्भिरभिनंद्यैवं देव्याः कामं नरोत्तम

マハーデーヴァの恩寵により、そのミーナケートゥは命を保った。かくして女神の祝福を受けて歓喜し、最上の人はその願いを成就した。

Verse 63

गच्छ काम प्रवर्तस्व प्रियया सह नित्यशः । एवमाह महातेजाः स्थितिसंहारकारकः

「行け、カーマよ。愛しき者と常に共に、汝の働きを進めよ。」かく語ったのは、大いなる光輝を放ち、維持と滅尽を司る者であった。

Verse 64

पुनः कामः सरःप्राप्तो यत्रास्ते दुःखिता रतिः । इदं कामसरो राजन्रतिरत्र सुसंस्थिता

再びカーマは、悲しみに沈むラティが座す池へと来た。「これこそ、王よ、カーマサラスと呼ばれる池である。ここにラティは安らかに住している。」

Verse 65

दग्धे सति महाभागे मन्मथे दुःखधर्षिता । रत्याः कोपात्समुत्पन्नः पावको दारुणाकृतिः

輝けるマーンマタ（Manmatha）が焼き尽くされたとき、ラティ（Rati）は悲嘆に圧され、怒りによって恐るべき姿の火を生じさせた。

Verse 66

अतीवदग्धा तेनापि सा रतिर्मोहमूर्छिता । अश्रुपातं मुमोचाथ भर्तृहीना नरोत्तम

それによってもラティはひどく焼かれ、迷妄のうちに気を失い、やがて涙をあふれさせた—夫を失ったのだ、ああ最上の人よ。

Verse 67

नेत्राभ्यां हि जले तस्याः पतिता अश्रुबिंदवः । तेभ्यो जातो महाशोकः सर्वसौख्यप्रणाशकः

まことに、彼女の両眼から涙の滴が水へと落ちた。その滴から、あらゆる安楽を滅ぼす大いなる悲しみが生じた。

Verse 68

जरा पश्चात्समुत्पन्ना अश्रुभ्यो नृपसत्तम । वियोगो नाम दुर्मेधास्तेभ्यो जज्ञे प्रणाशकः

王の中の最上よ、その後、涙から老いが生じ、さらにそれらの涙から「別離」と名づけられた滅ぼす者が生まれた—卑しく鈍い力である。

Verse 69

दुःखसंतापकौ चोभौ जज्ञाते दारुणौ तदा । मूर्छा नाम ततो जज्ञे दारुणा सुखनाशिनी

そのとき、恐るべき二つの力—悲しみと灼けつく苦悩—が生じた。続いて「ムールッチャー（失神）」と名づけられたものが生まれ、猛々しく、安楽を滅ぼした。

Verse 70

शोकाज्जज्ञे महाराज कामज्वरोथ विभ्रमः । प्रलापो विह्वलश्चैव उन्मादो मृत्युरेव च

悲嘆より、偉大なる王よ、恋の熱が起こり、ついで迷乱が生じた。うわ言のような語りと為すすべなき動揺、さらに狂気—ついには死そのものさえも。

Verse 71

तस्याश्च अश्रुबिंदुभ्यो जज्ञिरे विश्वनाशकाः । रत्याः पार्श्वे समुत्पन्नाः सर्वे तापांगधारिणः

彼女の涙の滴から、世界を滅ぼす者たちが生まれた。ラティの傍らに現れ、皆その身に苦悩の徴を帯びていた。

Verse 72

मूर्तिमंतो महाराज सद्भावगुणसंयुताः । काम एष समायातः केनाप्युक्तं तदा नृप

偉大なる王よ、気高き心と徳を備えたこのカーマは、身を具して現れた—その時、誰かに招かれて来たのである、王よ。

Verse 73

महानंदेन संयुक्ता दृष्ट्वा कामं समागतम् । नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यां पतिता अश्रुबिन्दवः

大いなる歓喜に包まれ、カーマの来臨を見たとき、両の眼に満ちた涙が、滴となって落ちた。

Verse 74

अप्सु मध्ये महाराज चापल्याज्जज्ञिरे प्रजाः । प्रीतिर्नाम तदा जज्ञे ख्यातिर्लज्जा नरोत्तम

偉大なる王よ、水のただ中に、移ろいやすさより衆生が生まれた。その時、プリーティ（愛情）と名づけられる者が生じ、またカヤーティ（名声）とラッジャー（慎み）も生まれた、人の中の最勝よ。

Verse 75

तेभ्यो जज्ञे महानंद शांतिश्चान्या नृपोत्तम । जज्ञाते द्वे शुभे कन्ये सुखसंभोगदायिके

彼らからはマハーナンダと、もう一人シャーンティーと名づけられた者が生まれた、王の中の最上よ。また吉祥なる二人の娘も生まれ、幸福と歓喜の交わりを授ける者となった。

Verse 76

लीलाक्रीडा मनोभाव संयोगस्तु महान्नृप । रत्यास्तु वामनेत्राद्वै आनंदादश्रुबिंदवः

大いなる王よ、彼らの戯れの遊びと心の結びつきはまことに深かった。ラティーの左の眼から、まさしく歓喜のあまり涙の滴が生じた。

Verse 77

जलांते पतिता राजंस्तस्माज्जज्ञे सुपंकजम् । तस्मात्सुपंकजाज्जाता इयं नारी वरानना

王よ、彼女が水のほとりに落ちたとき、そこから麗しき蓮華が生じた。そしてその麗しき蓮華より、この美顔の女人が生まれた。

Verse 78

अश्रुबिंदुमती नाम रतिपुत्री नरोत्तम । तस्याः प्रीत्या सुखं कृत्वा नित्यं वर्त्ते समीपगा

人の中の最勝よ、アシュルビンドゥマティーという女がいた。ラティーの娘である。彼女への愛ゆえに、常に傍らにあって安らぎと幸福を与え続けた。

Verse 79

सखीभावस्वभावेन संहृष्टा सर्वदा शुभा । विशाला नाम मे ख्यातं वरुणस्य सुता नृप

友の情を本性とし、常に歓喜し吉祥なる者—彼女はヴィシャーラーとして我に知られる、王よ、ヴァルナの娘である。

Verse 80

अस्याश्चांते प्रवर्तामि स्नेहात्स्निग्धास्मि सर्वदा । एतत्ते सर्वमाख्यातमस्याश्चात्मन एव ते

愛ゆえに、終わりに至るまで私は彼女に帰依し、常にやさしく結ばれている。いま汝にすべてを語り尽くした——まことに、彼女の自己そのものに属する一切を。

Verse 81

तपश्चचार राजेंद्र पतिकामा वरानना । राजोवाच । सर्वमेव त्वयाख्यातं मया ज्ञातं शुभे शृणु

王よ、夫を願う麗しき面差しの女は、苦行を修した。王は言った。「汝の説いたすべてを我は悟った。吉祥なる者よ、いま聞け。」

Verse 82

मामेवं हि भजत्वेषा रतिपुत्री वरानना । यमेषा वांछते बाला तत्सर्वं तु ददाम्यहम्

「この麗しきラティの娘は、まさにこのように我を礼拝せよ。若き乙女が望むものは、すべてまことに我が授けよう。」

Verse 83

तथा कुरुष्व कल्याणि यथा मे वश्यतां व्रजेत् । विशालोवाच । अस्या व्रतं प्रवक्ष्यामि तदाकर्णय भूपते

「吉祥なる女よ、かく行じて、彼が我が支配に入るようにせよ。」ヴィシャーラは言った。「彼女の誓願を説き明かそう。王よ、それを聞け。」

Verse 84

पुरुषं यौवनोपेतं सर्वज्ञं वीरलक्षणम् । देवराजसमं राजन्धर्माचारसमन्वितम्

「（彼は）若さに満ち、万事に通じ、勇者の相を備えた男——王よ、天界の王にも等しく——正しき行いと法（ダルマ）にかなう戒めを具える。」

Verse 85

तेजस्विनं महाप्राज्ञं दातारं यज्विनां वरम् । गुणानां धर्मभावस्य ज्ञातारं पुण्यभाजनम्

光り輝き、大いなる智慧を備え、惜しみなく施す与え手にして、ヤジュニャを修する者の中の最勝者。徳とダルマの精神を知り、功徳を受けるにふさわしい器である。

Verse 86

लोक इंद्रसमं राजन्सुयज्ञैर्धर्मतत्परम् । सर्वैश्वर्यसमोपेतं नारायणमिवापरम्

王よ、世の目には彼はインドラに等しく、尊きヤジュニャによってダルマに専心し、あらゆる繁栄を具え、まるで第二のナーラーヤナのごとき者であった。

Verse 87

देवानां सुप्रियं नित्यं ब्राह्मणानामतिप्रियम् । ब्रह्मण्यं वेदतत्त्वज्ञं त्रैलोक्ये ख्यातविक्रमम्

彼は常に神々（デーヴァ）に愛され、ブラーフマナたちにことさらに敬愛される。ブラフマンとブラーフマナに篤く、ヴェーダの真意を知り、三界にその武勇を名高くした。

Verse 88

एवंगुणैः समुपेतं त्रैलोक्येन प्रपूजितम् । सुमतिं सुप्रियं कांतं मनसा वरमीप्सति

かくのごとき徳を具え、三界に崇められるゆえに、彼女は心に一つの恩寵を願う――賢く、愛され、麗しき人を。

Verse 89

ययातिरुवाच । एवं गुणैः समुपेतं विद्धि मामिह चागतम् । अस्यानुरूपो भर्त्ताहं सृष्टो धात्रा न संशयः

ヤヤーティは言った。「このような徳を備えて、私はここに来たのだ。疑いなく、創造主（ダーター）は彼女にふさわしい夫として私を造られた。」

Verse 90

विशालोवाच । भवंतं पुण्यसंवृद्धं जाने राजञ्जगत्त्रये । पूर्वोक्ता ये गुणाः सर्वे मयोक्ताः संति ते त्वयि

ヴィシャーラは言った。「王よ、あなたが三界において功徳により大いに満ちていることを私は知っております。先に私が述べたあらゆる徳は、まさにあなたのうちに具わっています。」

Verse 91

एकेनापि च दोषेण त्वामेषा हि न मन्यते । एष मे संशयो जातो भवान्विष्णुमयो नृप

たとえ一つの過ちのためであっても、彼女はあなたを受け入れません。この疑いが私に生じました、王よ――あなたはヴィシュヌの本性に満たされている（viṣṇu-maya）のでしょうか。

Verse 92

ययातिरुवाच । समाचक्ष्व महादोषं यमेषा नानुमन्यते । तत्त्वेन चारुसर्वांगी प्रसादसुमुखी भव

ヤヤーティは言った。「この麗しく全身の整った女性が認めない重大な過失を、ありのままに明らかに語ってくれ。真実に基づいて語り、心を静めよ。恩寵により顔つきが和らぐように。」

Verse 93

विशालोवाच । आत्मदोषं न जानासि कस्मात्त्वं जगतीपते । जरया व्याप्तकायस्त्वमनेनेयं न मन्यते

ヴィシャーラは言った。「なぜ、世の主よ、あなたは自らの過失に気づかれないのですか。あなたの身体は老いに覆われています。ゆえに彼女はあなたを受け入れないのです。」

Verse 94

एवं श्रुत्वा महद्वाक्यमप्रियं जगतीपतिः । दुःखेन महताविष्टस्तामुवाच पुनर्नृपः

そのように重く、聞くに堪えぬ言葉を聞いて、大地の主は大いなる悲しみに沈み、王は再び彼女に語りかけた。

Verse 95

जरादोषो न मे भद्रे संसर्गात्कस्यचित्कदा । समुद्भूतं ममांगे वै तं न जाने जरागमम्

やさしき御方よ、いかなる者との交わりによっても、老いの瑕はわたしにいついかなる時も生じたことがない。しかるにそれがこの身に現れながら、いかにして老いが来たのか、わたしには分からぬ。

Verse 96

यं यं हि वांछते चैषा त्रैलोक्ये दुर्लभं शुभे । तमस्यै दातुकामोहं व्रियतां वर उत्तमः

めでたき御方よ、彼女が望むものは何であれ——三界に稀なるものとて——わたしは喜んで授けよう。ゆえに、最上の願いを選ぶがよい。

Verse 97

विशालोवाच । जराहीनो यदा स्यास्त्वं तदा ते सुप्रिया भवेत् । एतद्विनिश्चितं राजन्सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

ヴィシャーラは言った。「汝が老いを離れるとき、彼女は汝にとって最も愛しき者となろう。これは確と定まったこと、王よ——真実を、まことの真実を我は語る。」

Verse 98

श्रुतिरेवं वदेद्राजन्पुत्रे भ्रातरि भृत्यके । जरा संक्राम्यते यस्य तस्यांगे परिसंचरेत्

王よ、シュルティはかく語る。子であれ、兄弟であれ、あるいは僕であれ、老いは定められし者へと移り、その者の身のうちを巡り行く。

Verse 99

तारुण्यं तस्य वै गृह्य तस्मै दत्वा जरां पुनः । उभयोः प्रीतिसंवादः सुरुच्या जायते शुभः

彼の若さを取り去り、ふたたび老いを与えることによって、スルチーは二人の間に吉祥なる、情愛に満ちた和やかな交わりを生じさせる。

Verse 100

यथात्मदानपुण्यस्य कृपया यो ददाति च । फलं राजन्हि तत्तस्य जायते नात्र संशयः

王よ、慈悲をもって施す者は、自己を捧げる功徳と同じ果報を得る。これに疑いはない。

Verse 101

दुःखेनोपार्जितं पुण्यमन्यस्मै हि प्रदीयते । सुपुण्यं तद्भवेत्तस्य पुण्यस्य फलमश्नुते

苦労して得た功徳も、他者に施せば、その人にとって大いなる功徳となり、彼はその果報を味わう。

Verse 102

पुत्राय दीयतां राजंस्तस्मात्तारुण्यमेव च । प्रगृह्यैव समागच्छ सुंदरत्वेन भूपते

ゆえに王よ、国を子に譲り、若さもまた与えよ。彼がそれを受け取ったなら、ただちに帰って来よ、地の主よ、美しさを備えて。

Verse 103

यदा त्वमिच्छसे भोक्तुं तदा त्वं कुरुभूपते । एवमाभाष्य सा भूपं विशाला विरराम ह

「食したいと思う時、クル族の王よ、その時に食すがよい。」そう王に告げて、ヴィシャーラーは黙した。

Verse 104

सुकर्मोवाच । एवमाकर्ण्य राजेंद्रो विशालामवदत्तदा । राजोवाच । एवमस्तु महाभागे करिष्ये वचनं तव

スカルマは言った。これを聞いて、王の中の王はヴィシャーラーに語った。王は言った。「そのとおりにしよう、幸いなる貴婦人よ。汝の言葉のままに行う。」

Verse 105

कामासक्तः समूढस्तु ययातिः पृथिवीपतिः । गृहं गत्वा समाहूय सुतान्वाक्यमुवाच ह

大地の主たるヤヤーティ王は、迷い、官能の欲に執着して宮へ帰り、子らを召し集めて、次の言葉を告げた。

Verse 106

तुरुं पूरुं कुरुं राजा यदुं च पितृवत्सलम् । कुरुध्वं पुत्रकाः सौख्यं यूयं हि मम शासनात्

王は言った。「トゥル、プール、クル、そして父に孝なるヤドゥを栄えさせよ。わが子らよ、わが命に従って行うのだから、汝らの安楽を確かなものとせよ。」

Verse 107

पुत्रा ऊचुः । पितृवाक्यं प्रकर्तव्यं पुत्रैश्चापि शुभाशुभम् । उच्यतां तात तच्छीघ्रं कृतं विद्धि न संशयः

息子たちは言った。「父の言葉は、善であれ不善であれ、子が必ず成し遂げるべきです。父上、どうか速やかにお告げください。疑いなく、成就したものと知ってください。」

Verse 108

एवमाकर्ण्यतद्वाक्यं पुत्राणां पृथिवीपतिः । आचचक्षे पुनस्तेषु हर्षेणाकुलमानसः

子らの言葉を聞くと、大地の主は再び彼らに語った。喜びに心は揺れ、歓喜により落ち着きを失っていた。