Adhyaya 40

Verse 1

वेन उवाच । नित्यदानफलं देव त्वत्तः पूर्वं मया श्रुतम् । नैमित्तिकस्य दानस्य दत्तस्यापि हि यत्फलम्

ヴェーナは言った。「おおデーヴァよ、常の（毎日の）布施の果報は、以前あなたから聞きました。では、折々の機会に行う布施、すなわち特定の折に施すダーナの果報はいかなるものですか。」

Verse 2

तत्फलं मे समाचक्ष्व त्वत्प्रसादात्प्रयत्नतः । महातृप्तिं न गच्छामि श्रोतुं श्रद्धा प्रवर्तते

その果報を、あなたの恩寵によって、努めて余すところなくお説きください。私はまだ大いなる満足に至らず、さらに聞きたいという信がいよいよ増してゆきます。

Verse 3

विष्णुरुवाच । नैमित्तिकं प्रवक्ष्यामि दानमेव नृपोत्तम । महापर्वणि संप्राप्ते येन दानानि श्रद्धया

ヴィシュヌは言った。「王の中の最勝者よ、折々の布施（ナイミッティカ・ダーナ）を説こう。大いなる聖なる節会が到来するとき、信をもって供物と施しを捧げる、その布施である。」

Verse 4

सत्पात्रेभ्यः प्रदत्तानि तस्य पुण्यफलं शृणु । गजं रथं प्रदत्ते यो ह्यश्वं चापि नृपोत्तम

ふさわしき受け手に施された布施の功徳の果を聞け。王の中の最上よ、象と戦車、さらに馬をも施す者は……

Verse 5

स च भृत्यैस्तु संयुक्तः पुण्यदेशे नृपोत्तमः । जायते हि महाराज मत्प्रसादान्न संशयः

そしてその最上の王は、従者たちを伴い、まことに聖なる地に生まれるであろう。大王よ、これは我が恩寵による。疑いはない。

Verse 6

राजा भवति धर्मात्मा ज्ञानवान्बलवान्सुधीः । अजेयः सर्वभूतानां महातेजाः प्रजायते

彼は法にかなう心を持ち、学識と力と真の叡智を備えた王となる。あらゆる存在に打ち勝たれず、大いなる光輝を帯びて生まれる。

Verse 7

महापर्वणि संप्राप्ते भूमिदानं ददाति यः । गोदानं वा महाराज सर्वभोगपतिर्भवेत्

大王よ、大いなる聖なる祭の時が来たなら、土地を施す者—あるいは牛を施す者でさえ—は、あらゆる享楽の主となり、豊かな繁栄を得る。

Verse 8

ब्राह्मणाय सुपुण्याय दानं दद्यात्प्रयत्नतः । महादानानि यो दद्यात्तीर्थे पर्वणि पात्रवित्

真心を尽くして、きわめて徳高きブラーフマナに布施すべきである。受け手のふさわしさを知り、ティールタにおいて、また祭日（パルヴァン）に大いなる施しをなす者は、大いなる功徳を得る。

Verse 9

तेषां चिह्नं प्रवक्ष्यामि भूपतित्वं प्रजायते । तीर्थे पर्वणि संप्राप्ते गुप्तदानं ददाति यः

彼らのしるしを説こう。そこから王権が生ずる。聖なる祭時にティールタ（聖なる渡し）に至り、ひそかに布施する者は—王位を得る。

Verse 10

निधीनामाशुसंप्राप्तिरक्षरा परिजायते । महापर्वणि संप्राप्ते तीर्थेषु ब्राह्मणाय च

宝の速やかな成就は必ず生ずる—とりわけ大いなる聖会が到来するとき—ティールタでの行い、またブラーフマナへの供養と敬礼によって。

Verse 11

सुचैलं च महादानं कांचनेन समन्वितम् । पुण्यं फलं प्रवक्ष्यामि तस्य दानस्य भूपते

今、王よ、その大いなる布施の功徳の果を説こう。上質の衣と、黄金を添えた施しである。

Verse 12

जायंते बहवः पुत्राः सुगुणा वेदपारगाः । आयुष्मंतः प्रजावंतो यशः पुण्यसमन्विताः

多くの息子が生まれる—徳にすぐれ、ヴェーダに通じ—長寿で、子孫に恵まれ、名声と功徳を備える。

Verse 13

विपुलाश्चैव जायंते स्फीता लक्ष्मीर्महामते । सौख्यं च लभते पुण्यं धर्मवान्परिजायते

まことに豊かな果報が生じる。賢者よ、繁栄と福徳は満ち栄える。安楽と功徳を得、かかる家系には法にかなう正しき人が生まれる。

Verse 14

महापर्वणि संप्राप्ते तीर्थे गत्वा प्रयत्नतः । कपिलां कांचनीं दद्याद्ब्राह्मणाय महात्मने

大いなる聖なる祭日の到来には、努めてティールタ（聖地）に赴き、黄金で飾ったカピラー（黄褐色の牝牛）を高徳のバラモンに布施すべきである。

Verse 15

तस्य पुण्यं प्रवक्ष्यामि दानस्य च महामते । कपिलादो महाराज सर्वसौख्यान्प्रभुंजति

大いなる心の人よ、その布施の功徳を語ろう。王よ、カピラーの牝牛を施す者は、あらゆる幸福を享受する。

Verse 16

यावद्ब्रह्मा प्रजीवेत्स तावत्तिष्ठति तत्र सः । महापर्वणि संप्राप्ते अलंकृत्य च गां तदा

ブラフマーが生きるかぎり、彼はそこにとどまる。大いなる祭日が来たなら、その時に牝牛を飾り立てる。

Verse 17

कांचनेनापि संयुक्तां वस्त्रालंकारभूषणैः । तस्य दानस्य राजेंद्र फलभोगं वदाम्यहम्

黄金や衣、装飾や宝玉を添えて施すとしても—王よ—その布施から生じる果報の享受を、いま語ろう。

Verse 18

विपुला जायते लक्ष्मीर्दानभोगसमाकुला । सर्वविद्यापतिर्भूत्वा विष्णुभक्तो भवेत्किल

豊かなラクシュミーが生じ、布施の歓びとふさわしい享受に満ちる。あらゆる学の主となり、まことにヴィシュヌの信奉者となる。

Verse 19

विष्णुलोके वसेन्मर्त्यो यावत्तिष्ठति मेदिनी । तीर्थं गत्वा तु यो दद्याद्ब्राह्मणाय विभूषणम्

人は聖地（ティールタ）に赴き、ブラーフマナに装身具を布施するなら、大地の続くかぎりヴィシュヌの世界に住まう。

Verse 20

भुक्त्वा तु विपुलान्भोगानिन्द्रेण क्रीडते सह । महापर्वणि संप्राप्ते वस्त्रं च द्विजपुंगवे

豊かな享楽を味わったのち、彼はインドラとともに遊び戯れた。大いなる祭りが来たとき、すぐれたブラーフマナに衣を捧げた。

Verse 21

दत्त्वान्नं भूमिसंयुक्तं पात्रे श्रद्धासमन्वितः । मोदते स तु वैकुंठे विष्णुतुल्यपराक्रमः

信をもって、ふさわしい受け手に食物と土地の施しを与える者は、ヴィシュヌに比する勇力を得て、ヴァイクンタにて歓喜する。

Verse 22

सवस्त्रं कांचनं दत्त्वा द्विजाय परिशांतये । स्वेच्छया अग्निसदृशो वैकुंठे स वसेत्सुखी

衣とともに黄金をブラーフマナに施し、完全な安らぎをもたらす者は、意のままに火のごとく輝き、ヴァイクンタに幸い住する。

Verse 23

सुवर्णस्य सुकुंभं च घृतेन परिपूरयेत् । पिधानं रौप्यं कर्तव्यं वस्त्रहारैरलंकृतम्

良き黄金の壺をギーで満たすべし。その蓋は銀で作り、衣と花鬘とで荘厳に飾るべし。

Verse 24

पुष्पमालान्वितं कुर्याद्ब्रह्मसूत्रेण शोभितम् । प्रतिष्ठितं वेदमंत्रैस्तं संपूज्य महामते

花の首飾りを添え、聖なるブラフマ・スートラ（聖糸）によって美しく飾って備えるべきである。ヴェーダの真言により安置したのち、偉大なる心の者よ、これを余すところなく礼拝せよ。

Verse 25

उपचारैः पवित्रैश्च षोडशैः परिपूजयेत् । स्वलंकृत्य ततो दद्याद्ब्राह्मणाय महात्मने

清浄なる十六の供養によって余すところなく礼拝し、次いでこれを荘厳して、気高く大いなる魂のブラーフマナに施すべきである。

Verse 26

षोडशैव ततो गावः सवस्त्राः कांस्यदोहनाः । कुंभयुक्ताश्च चत्वारो दक्षिणां च सकांचनाम्

次いで（施すべきは）衣を伴い、青銅の搾乳器を備えた十六頭の牛、さらに四つの水壺（クンバ）と、黄金を含むダクシナー（謝礼）である。

Verse 27

तथा द्वादशका गावो वस्त्रालंकारभूषणाः । पृथग्भूताय विप्राय दातव्या नात्र संशयः

また同様に、衣と装飾と宝飾を伴う十二頭の牛を、受け手として別に定められたブラーフマナに施すべきである。これに疑いはない。

Verse 28

एवमादीनि दानानि अन्यानि नृपनंदन । तीर्थकालं सुसंप्राप्य विप्रावसथमेव च

王子よ、このような類いの他の布施もまた、聖なるティールタにおいてふさわしい時を正しく得て、さらにブラーフマナの宿所においても行うべきである。

Verse 29

श्रद्धाभावेन दातव्यं बहुपुण्यकरं भवेत् । विष्णुरुवाच । विष्णुमुद्दिश्य यद्दानं कामनापरिकल्पितम्

施しは信心をもって捧げるべきであり、それは大いなる功徳の源となる。ヴィシュヌは言われた。「ヴィシュヌを念じて捧げる布施は、たとえ果報を願う思いから起こされたものであっても…」

Verse 30

तस्य दानस्य भावेन भावनापरिभावितः । तादृक्फलं समश्नाति मानुषो नात्र संशयः

その布施の意趣に満たされ、かくのごとき観想によって形づくられた人は、疑いなく相応の果を受ける。ここに疑いはない。

Verse 31

अभ्युदयं प्रवक्ष्यामि यज्ञादिषु प्रवर्तते । तेन दानेन तस्यापि श्रद्धया च द्विजोत्तम

我は、祭祀（ヤジュニャ）などの聖なる行いに伴って行われる「アビュダヤ（Abhyudaya）」という儀礼を説き明かそう。その布施によって、また信心によっても、二度生まれの最勝者よ、（望む功徳は得られる）。

Verse 32

प्रज्ञावृद्धिं समाप्नोति न च दुःखं प्रविंदति । भोगान्भुनक्ति धर्मात्मा जीवमानस्तु सांप्रतम्

彼は智慧の増大を得て、苦しみに遭わない。ここ今に生きながらも、法にかなう魂の人はふさわしい歓びを味わう。

Verse 33

ऐंद्रांस्तु भुंक्ते भोगान्स दाता दिव्यां गतिं गतः । स्वकुलं नयते स्वर्गं कल्पानां च सहस्रकम्

その寛大な施主は、インドラに等しい天上の享楽を味わい、神聖なる境地に至る。さらに自らの一族を、千のカルパにわたり天界へと導く。

Verse 34

एवमाभ्युदयं प्रोक्तं प्राप्तं तेषु वदाम्यहम् । कायस्य च क्षयं ज्ञात्वा जरया परिपीडितः

かくして彼らに訪れた繁栄の興隆を語った。今はその後を述べよう。身の衰えを悟り、老いに苦しめられて、心は乱れ悩んだ。

Verse 35

दानं तेन प्रदातव्यमाशां कस्य न कारयेत् । मृते च मयि मे पुत्रा अन्ये स्वजनबांधवाः

ゆえに施しをなすべきである――誰が他者に希望を起こさせまいか。しかも私が死んだ後には、我が子らと他の親族・縁者が残る。

Verse 36

कथमेते भविष्यंति मां विना सुहृदो मम । तेषां मोहात्प्रमुग्धो वै न ददाति स किंचन

「私なくして、この愛しき友らはどうやってやっていけようか。彼らへの執着に迷わされ、彼はまことに何一つ施さない。」

Verse 37

मृत्युं प्रयाति मोहात्मा रुदंति मित्रबांधवाः । दुःखेन पीडिताः सर्वे मायामोहेन पीडिताः

迷妄の魂は死へと赴き、友と親族は泣き叫ぶ。皆が悲しみに圧され、マーヤーより生じた迷いに苦しめられる。

Verse 38

संकल्पयंति दानानि मोक्षं वै चिंतयंति च । तस्मिन्मृते महाराज मायामोहे गते सति

彼らは施しをなすことを誓い、また解脱（モークシャ）を思惟する。だがその者が死に、偉大なる王よ、マーヤーの迷いが彼らを覆うとき、

Verse 39

विस्मरंति च दानानि लोभात्मानो ददंति न । योऽसौ मृतो महाराज यमपंथं सुदुःखितः

貪欲に染まる者は施しの務めを忘れ、布施をしない。そのような者は、大王よ、死後ヤマの道を大いなる苦しみのうちに進む。

Verse 40

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे । वेनोपाख्याने चत्वारिंशोऽध्यायः

かくして『シュリー・パドマ・プラーナ』—五万五千偈の集成たるブーミ・カーンダにおいて—ヴェーナの物語に関する第四十章はここに終わる。

Verse 41

कस्य पुत्राश्च पौत्राश्च कस्य भार्या नृपोत्तम । संसारे नास्ति कः कस्य तस्माद्दानं प्रदीयते

子らと孫らは誰のものか、妻は誰のものか、王の中の最勝よ。輪廻の世において、真に誰も誰のものでもない。ゆえに布施をなすべきである。

Verse 42

ज्ञानवता प्रदातव्यं स्वयमेव न संशयः । अन्नं पानं च तांबूलमुदकं कांचनं तथा

まことに、分別ある者は自ら進んで施すべきである、疑いはない。（施すべきは）食と飲み物、タンブーラ（檳榔の葉）、水、そしてまた黄金である。

Verse 43

युग्मं वस्त्रं च छत्रं च स्वयमेव न संशयः । जलपात्राण्यनेकानि सोदकानि नृपोत्तम

一対の衣と傘—まことに自らの手で、疑いなく—さらに水を満たした水器を数多く施すのだ、王の中の最勝よ。

Verse 44

वाहनानि विचित्राणि यानान्येव महामते । नानागंधान्सकर्पूरं यमपंथ सुखप्रदे

おお大いなる心の者よ、さまざまに妙なる乗り物—まことに荘厳なる輿—があり、多くの香と樟脳に満ちて、ヤマへの道を快く安らぎのものとする。

Verse 45

उपानहौ प्रदातव्ये यदीच्छेद्विपुलं सुखम् । एतैर्दानैर्महाराज यमपंथं सुखेन वै

大いなる安楽を望むなら、履物を施すべきである。これらの布施によって、偉大なる王よ、ヤマの道をまことに安らかに渡る。

Verse 46

प्रयाति मानवो राजन्यमदूतैरलंकृतम्

王よ、人は旅立つとき、ヤマの使者に飾られ、伴われて去ってゆく。