Adhyaya 29

Verse 1

पृथुरुवाच । हते चैव महापापे एकस्मिन्पापचारिणि । लोकाः सुखेन जीवंति साधवः पुण्यदर्शिनः

プリトゥは言った。「あの大いなる罪人、ただ一人の悪人が討たれた時、人々は安らかに暮らし、徳を見極める正しき者たちは栄えるのである。」

Verse 2

तस्मादेकं प्रहर्तव्यं पापिष्ठं पापचेतनम् । तस्मात्त्वां हि हनिष्यामि सर्वसत्त्वप्रणाशिनीम्

それゆえ、この邪悪な心を持つ極悪非道な者を打ち倒さねばならない。だからこそ、私はお前を殺すのだ。すべての生き物を滅ぼす者よ。

Verse 3

त्वया बीजानि सर्वाणि लुप्तान्येतानि सांप्रतम् । ग्रासं कृत्वा स्थिरीभूत्वा प्रजां हत्वा क्व यास्यसि

お前のせいで、これらすべての種子は今や滅ぼされた。それらを貪り食い、不動の地位を築き、生き物たちを殺した後、お前はどこへ行こうというのか？

Verse 4

हते पापे दुराचारे सुखं जीवंतिसाधवः । तस्मात्पापं प्रहंतव्यं सत्यमेवं न संशयः

罪と邪悪な行いが滅ぼされるとき、義人は幸せに生きる。それゆえ、罪は打ち倒されなければならない。これは真実であり、疑いの余地はない。

Verse 5

पालितव्यं प्रयत्नेन यस्माद्धर्मः प्रवर्द्धते । भवत्या तु महत्पापं प्रजासंक्षयकारकम्

それ（法）は努力して守られなければならない。なぜなら、それによってダルマが増大するからである。しかし、あなたは大きな罪を犯している。それは人々を破滅に導くものである。

Verse 6

एकस्यार्थेन यो हन्यादात्मनो वा परस्य वा । लोकोपतापकं हत्वा न भवेत्तस्य पातकम्

もし誰かが他者の利益のために殺すならば――それが自分の利益のためであれ、他者のためであれ――世界を苦しめる者を殺したとしても、その者に罪は生じない。

Verse 7

सुखमेष्यंति बहवो यस्मिंस्तु निहते शुभे । वसुधे निहते दुष्टे पातकं नोपपातकम्

その吉祥なる者が殺されるとき、多くの者が幸福を得るだろう。しかし、邪悪なヴァスダーが殺されるとき、それは全く罪ではなく、軽微な過ちでさえもない。

Verse 8

प्रजानिमित्तं त्वामेव हनिष्यामि न संशयः । यदि मे पुण्यसंयुक्तं वचनं न करिष्यति

人々のために、私はあなたを打ち倒すだろう――疑いの余地はない――もしあなたが私の正義の命令を実行しないならば。

Verse 9

जगतोऽस्य हितार्थाय साधु चैव वसुंधरे । हनिष्ये त्वां शितैर्बाणैर्मद्वाक्यात्तु पराङ्मुखीम्

おおヴァスンダラー（大地母神）よ、この世界の安寧のため—まことに然るべきこととして—汝が我が命に背を向けたゆえ、鋭き矢もて汝を射抜かん。

Verse 10

स्वीयेन तेजसा चैव पुण्यां त्रैलोक्यवासिनीम् । प्रजां चैव धरिष्यामि धर्मेणापि न संशयः

我が自らの霊光によって、三界に住まうこの聖なる民を必ず支えよう。さらにダルマによって衆生を養い護る—疑いはない。

Verse 11

मच्छासनं समास्थाय धर्मयुक्तं वसुंधरे । इमाः प्रजा आज्ञया मे संजीवय सदैव हि

おお大地よ、ダルマにかなう我が正座に就きて、我が命によりこれらの生きものを常に生かし養え。

Verse 12

एवं मे शासनं भद्रे अद्य यर्हि करिष्यसि । ततः प्रीतोऽस्मि ते नित्यं गोपायिष्यामि सर्वदा

おお吉祥なる者よ、もし今日この我が命を成し遂げるなら、我は常に汝を喜び、あらゆる時に汝を守護せん。

Verse 13

त्वामेव हि न संदेह अन्ये चैव नृपोत्तमाः । धेनुरूपेण सा पृथ्वी बाणांचितकलेवरा

まことに汝こそ—疑いなし。ほかの最勝の王たちもまた然り。かの大地は牝牛の姿となり、その身は矢に貫かれ、矢で刺し埋められていた。

Verse 14

उवाचेदं पृथुं वैन्यं धर्माधारं महामतिम् । धरण्युवाच । तवादेशं महाराज सत्यपुण्यार्थसंयुतम्

大地は、ダルマの支えたる大心のプṛトゥ・ヴァイニヤにこう告げた。「大王よ、あなたの命は真実と功徳、そして高貴なる目的と結び合っている。」

Verse 15

प्रजानिमित्तमत्यर्थं विधास्यामि न संशयः । उद्यमेनापि पुण्येन उपायेन नरेश्वर

衆生のために、疑いなくこれを成し遂げよう。善き精進と正しい手段によって、ああ人々の王よ。

Verse 16

समारंभाः प्रसिद्ध्यंति पुण्याश्चैवाप्युपक्रमाः । उपायं पश्य राजेंद्र येन त्वं सत्यवान्भवेः

努力は成就し、吉祥なる着手はまことに果を結ぶ。ゆえに王の中の王よ、汝が言葉に真実を保つための方途を見定めよ。

Verse 17

धारयेथाः प्रजाश्चेमा येन सर्वाः प्रवर्द्धये । संलग्नाश्चोत्तमा बाणा ममांगे ते शिलाशिताः

「これらの生きものを支え、すべてが栄えるようにせよ。あの優れた石鏃の矢は、いま我が身に刺さっている。」

Verse 18

समुद्धर स्वयं राजंश्छल्यंति भृशमेव ते । समां कुरु महाराज तिष्ठेन्मयि यथा पयः

王よ、汝みずからそれを抜き取れ。汝の者たちが我をひどく傷つけている。大王よ、これを平らに整えよ。そうすれば水は我が内に安らかに留まろう。

Verse 19

सूत उवाच । धनुषोग्रेण ताञ्छैलान्नानारूपान्गुरूंस्तथा । उत्सारयंस्ततः सर्वां समरूपां चकार सः

スータは語った。「彼は弓の先で、さまざまな姿をもち重く巨大な山々を押し退け、ついには大地のすべてを平らにして一様とした。」

Verse 20

तदाप्रभृति ते शैला वृद्धिमापुर्द्विजोत्तमाः । तस्या अंगात्स्वयं बाणान्स्वकीयान्नृपनंदनः

その時以来、最上のバラモンよ、それらの山々は次第に大きくなり始めた。さらに王子は、彼女（大地）の身そのものから、自らの矢を自ずと生み出した。

Verse 21

समुद्धृत्य ततो वैन्यः प्रीतेन मनसा तदा । गर्ताश्च कंदराश्चैव बाणाघातैः समीकृताः

それからヴァイニヤは喜びに満ちた心で（大地を）持ち上げ、穴や谷もまた、その矢の打撃によって平らにされた。

Verse 22

एवं पृथ्वद्यंसमां सर्वां चकार पुण्यवर्द्धनः । समीकृत्य महाभागो वत्सं तस्या व्यकल्पयत्

このようにしてプニヤヴァルダナは大地のすべてを平らに整え、あの大いなる魂は万事を正しく調えたのち、彼女（大地）のために子牛を定めた。

Verse 23

मनुं स्वायंभुवं पूर्वं परिचिंत्य पुनः पुनः । अतीतेष्वथ सर्वेषु मन्वंतरेषु सत्तमाः

徳ある者のうち最上よ、原初のスヴァーヤンブヴァ・マヌを幾度も思惟し、すでに過ぎ去ったすべてのマンヴァンタラに照らして彼を観想すべきである。

Verse 24

विषमत्वं गता भूमिः पंथा नासीच्च कुत्रचित् । समानि विषमाण्येवं स्वयमासन्द्विजोत्तमाः

大地はでこぼことなり、どこにも正しい道はなかった。かくして、平らな所にも険しい所にも、最勝の二度生まれ（バラモン）たちは自らそこに住していた。

Verse 25

पूर्वं मनोश्चाक्षुषस्य प्राप्ते चैवांतरे तदा । जाते पूर्वविसर्गे च विषमे च धरातले

昔、チャークシュシャ・マヌのマンヴァンタラが到来し、また先の創造が生じたとき――そのとき大地の表は不均一であった――

Verse 26

ग्रामाणां च पुराणां च पत्तनानां तथैव च । देशानां क्षेत्रपन्नानां मर्यादा न हि दृश्यते

村々も古き集落も、また都邑も、さらに諸国土と聖なる田地の広がりも、その境界はまことに見えず、判然としない。

Verse 27

कृषिर्नैव न वाणिज्यं न गोरक्षा प्रवर्तते । नानृतं भाषते कश्चिन्न लोभो न च मत्सरः

耕作もなく、商いもなく、牛を守り養う営みも行われない。誰も虚言を語らず、貪りも妬みもない。

Verse 28

नाभिमानं च वै पापं न करोति कदा किल । वैवस्वतस्य संप्राप्ते अंतरे द्विजसत्तम

まことに、彼はいついかなる時も慢心という罪を犯さない、ああ最勝の二度生まれよ。これはヴァイヴァスヴァタが到来した間（ヴァイヴァスヴァタ・マンヴァンタラ）について語られる。

Verse 29

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे । पृथूपाख्याने एकोनत्रिंशोऽध्यायः

かくして、シュリー・パドマ・プラーナのブーミ・カンダにおける「プṛトゥ物語」第二十九章は、五万五千頌の大集成のうちに、ここに終わる。

Verse 30

क्वचिद्भूमौ गिरौ क्वापि नदीतीरेषु वै तदा । कुंजेषु सर्वतीर्थेषु सागरस्य तटेषु च

あるときは野の地に、あるときは山に、またあるときは川のほとりに；木立の中、あらゆる聖なるティールタに、そして大海の岸辺にも。

Verse 31

निवासं चक्रिरे सर्वाः प्रजाः पुण्येन वै तदा । तासामाहारः संजातः फलमूलमधुस्तथा

そのとき、功徳（プニャ）によって、すべての民は住まいを定めた；そして糧は、果実と根、さらに蜜となった。

Verse 32

महता कृच्छ्रेण तासामाहारश्च द्विजोत्तमाः । पृथुर्वैन्यः समालोक्य प्रजानां कष्टमेव हि

おお、最勝のバラモンたちよ、彼らの糧は大いなる艱難をもってのみ得られた。民の苦しみを見て、プṛトゥ・ヴァイニヤはその窮状を見つめた。

Verse 33

स्वायंभुवो मनुर्वत्सः कल्पितस्तेन भूभुजा । स्वपाणिः कल्पितस्तेन पात्रमेवं महामते

おお、いとしき者よ、その王はスヴァーヤンブヴァ・マヌを「子牛」と定め、また自らの手を器と定めた――かくのごとし、大いなる心の者よ。

Verse 34

स पृथुः पुरुषव्याघ्रो दुदोह वसुधां तदा । सर्वसस्यमयं क्षीरं ससर्वान्नं गुणान्वितम्

そのときプṛトゥは――人々の中の虎――大地を乳し、あらゆる穀物より成る乳、すべての食を具え、妙なる徳に満ちたものを引き出した。

Verse 35

तेन पुण्येन चान्नेन सुधाकल्पेन ताः प्रजाः । तृप्तिं नयंति देवान्वै प्रजाः पितॄंस्तथापरान्

その功徳ある食は、妙なる甘露にも比すべく、彼らはそれによってまことに諸デーヴァを満たし、また祖霊や他の者たちをも満足させる。

Verse 36

प्रसादात्तस्य वैन्यस्य सुखं जीवंति ताः प्रजाः । देवेभ्यश्च पितृभ्यश्च दत्वा चान्नं प्रजास्ततः

そのヴァイニヤ王の恩寵により、民は安らかに生きる。さらに人々は、デーヴァと祖霊に食を捧げてのち、正しい秩序のうちに暮らす。

Verse 37

ब्राह्मणेभ्यो विशेषेणअतिथिभ्यस्तथैव च । पश्चाद्भुंजंति पुण्यास्ताः प्रजाः सर्वा द्विजोत्तमाः

まずとりわけブラーフマナに、また客人にも供養してから、かの徳ある人々は――おお、二度生まれの最勝者よ――その後にのみ食する。

Verse 38

यज्ञैश्चान्ये यजंत्येव तर्पयंति जनार्दनम् । तेन चान्नेन देवेशं तृप्तिं गच्छंति देवताः

またある者たちは祭祀（ヤジュニャ）によって礼拝し、ジャナールダナを満たす。かの供物の食によって、神々は神々の主において満足を得る。

Verse 39

पुनर्वर्षति पर्जन्यः प्रेषितो माधवेन च । तस्मात्पुण्या महौषध्यः संभवंति सुपुण्यदाः

ついで雨を運ぶ雲は、マーダヴァに遣わされて再び雨を注ぐ。そこから聖なる大いなる薬草が生じ、豊かな功徳を授ける。

Verse 40

सस्यजातानि सर्वाणि पृथुर्वैन्यः प्रजापतिः । तेनान्नेन प्रजाः सर्वा वर्तंतेऽद्यापि नित्यशः

あらゆる耕作の作物は、プラジャーパティたるプルトゥ・ヴァイニヤによって生み出された。その食によって、すべての生きものは今日に至るまで絶えず生きながらえる。

Verse 41

ऋषिभिश्चैव मिलितैर्दुग्धा चेयं वसुंधरा । पुनर्विप्रैर्महाभाग्यैः सत्यवद्भिः सुरैस्तथा

まことに、リシたちが集いしとき、この大地は乳のごとく搾り取られた。さらにまた、真実を語る大いに幸いなるブラーフマナたち、そして同じくデーヴァたちによっても。

Verse 42

सोमो वत्सस्वरूपोभूद्दोग्धा देवगुरुः स्वयम् । ऊर्जं क्षीरं पयः कल्पं येन जीवंति चामराः

ソーマは子牛の姿となり、神々の師みずからが搾り手となった。その搾乳より、滋養の乳が現れた—命を支え、この時代にふさわしきもの—それによってアマラ（不死者）は生き続ける。

Verse 43

तेषां सत्येन पुण्येन सर्वे जीवंति जंतवः । सत्यपुण्ये प्रवर्तंते ऋषिदुग्धा वसुंधरा

彼らの真実と聖なる功徳によって、すべての生きものは生きる。真実と徳のうちに大地は進み、リシたちに搾られた乳のごとく養われている。

Verse 44

अथातः संप्रवक्ष्यामि यथा दुग्धा इयं धरा । पितृभिश्च पुरा वत्स विधिना येन वै तदा

今より語ろう、いかにしてこの大地がかつてピトリ（祖霊）によって乳を搾り取られたのか、愛しき子よ、またその古の時代にいかなる定めの法によって行われたのかを。

Verse 45

सुपात्रं राजतं कृत्वा स्वधा क्षीरं सुधान्वितम् । परिकल्प्य यमं वत्सं दोग्धा चांतक एव सः

良き銀の器を作り、その中にスヴァダーと呼ばれる供物と甘露の精髄を和した乳を整え、ヤマを子牛として定め、アンタカ（死）そのものが搾り手となった。

Verse 46

नागैः सर्पैस्ततो दुग्धा तक्षकं वत्समेव च । अलाबुपात्रमादाय विषं क्षीरं द्विजोत्तमाः

次いでナーガと蛇たちが搾られ、タクシャカが子牛とされた。二度生まれの最勝者たちは瓢（ひさご）の器を取り、乳として毒を搾り出した。

Verse 47

नागानां तु तथा दोग्धा धृतराष्ट्रः प्रतापवान् । सर्पा नागा द्विजश्रेष्ठास्तेन वर्तंति चातुलाः

またナーガたちのためには、威光あるドリタラーシュトラが搾り手となった。二度生まれの最勝者よ、彼によって蛇とナーガは養われ、大いに満ち足りている。

Verse 48

नागा वर्तंति तेनापि ह्यत्युग्रेण द्विजोत्तमाः । विषेण घोररूपेण सर्पाश्चैव भयानकाः

ゆえに、二度生まれの最勝者よ、ナーガもまた遍くさまよい、きわめて猛々しい。蛇たちも同様に恐るべきもの、凄まじい姿と恐ろしい毒を備える。

Verse 49

तेनैव वर्तयंत्युग्रा महाकाया महाबलाः । तदाहारास्तदाचारास्तद्वीर्यास्तत्पराक्रमाः

ただそれによってのみ彼らは生きる――猛き者ら、巨躯にして大いなる力を具えた者ら。食もまたそのごとく、行いもそのごとく、精気もそのごとく、武勇もそのごとし。

Verse 50

अथातः संप्रवक्ष्यामि यथा दुग्धा वसुंधरा । असुरैर्दानवैः सर्वैः कल्पयित्वा द्विजोत्तमाः

今より、いかにして大地が乳を搾られたかを説こう――すべてのアスラとダーナヴァが備えを整えたのちに、ああ、二度生まれの最勝者よ。

Verse 51

पात्रमत्रान्नसदृशमायसं सर्वकामिकम् । क्षीरं मायामयं कृत्वा सर्वारातिविनाशनम्

ここに、食の量にかなう鉄の器が作られ、あらゆる願いを成就させるものとなった。さらに乳はマーヤーの術により幻のごとくされ、すべての敵を滅するものとなった。

Verse 52

तेषामभूत्स वै वत्सो विरोचनः प्रतापवान् । ऋत्विग्द्विमूर्द्धा दैत्यानां मधुर्दोग्धा महाबलः

彼らのうち、子牛となったのはまことに光輝あるヴィローチャナ、威光に満ちた者。ダイティヤたちの祭官はドヴィムールダー、そして大力のマドゥが乳を搾る者であった。

Verse 53

तया हि मायया दैत्याः प्रवर्त्तंते महाबलाः । महाप्रज्ञा महाकाया महातेजः पराक्रमाः

まことに、そのマーヤーによって大力のダイティヤたちは動き出す――大いなる知恵を備え、巨体にして、威光は燃え、武勇に名高い。

Verse 54

तद्बलं पौरुषं तेषां तेन जीवंति दानवाः । तयैते माययाद्यापि सर्वमाया द्विजोत्तमाः

その力――すなわち彼らの雄々しき武勇――によってダーナヴァらは生きながらえる。まさにそのマーヤーの力により、彼らは今なお一切の存在を惑わす、ああ、二度生まれし者の最勝よ。

Verse 55

प्रवर्तंते मितप्रज्ञास्ते तदेषामिदं बलम् । तथा तु दुग्धा यक्षैः सा सर्वाधारासु मेदिनी

ほどよき知恵を備えた者たちが事を起こし、運行させる――これこそ彼らの力である。同じく、万物の支えたる大地も、その時ヤクシャたちによって乳を搾り取られた。

Verse 56

इति शुश्रुम विप्रेंद्राः पुराकल्पे महात्मभिः । अंतर्धानमयं क्षीरमयस्पात्रे सुविस्तरे

かく我らは聞いた、ああ婆羅門の最勝よ。太古の劫において大いなる魂より伝えられたのは、乳より成る器で、広くよく行き渡り、隠現の力（不可視）を具えていたという。

Verse 57

वैश्रवणो महाप्राज्ञस्तदा वत्सः प्रकल्पितः । मणिधरस्य पिता पुण्यः प्राज्ञो बुद्धिमतां वरः

その時、大いなる叡智を備えたヴァイシュラヴァナがヴァツァ（仔牛）として定められた。彼はマニダーラの徳高き父であり、洞察に富み、知者の中の第一であった。

Verse 58

दोग्धा रजतनाभस्तु तस्याश्चासीन्महामतिः । सर्वज्ञः सर्वधर्मज्ञो यक्षराजसुतो बली

乳を搾る者はラジャタナーバであった。さらに大いなる心を持つ者――一切を知り、あらゆるダルマに通じた――ヤクシャ王の子にして剛力のバリもまたそこにいた。

Verse 59

अष्टबाहुर्महातेजा द्विशीर्षः सुमहातपाः । यक्षावर्तंत तेनापि सर्वदैव द्विजोत्तमाः

彼は八臂にして大いなる光輝を放ち、さらに二つの頭を備え、恐るべき苦行の力を宿していた。そのゆえに、ああ最勝の二度生まれ（婆羅門）よ、ヤクシャたちもまた常に巡り、絶えず警護していた。

Verse 60

पुनर्दुग्धा इयं पृथ्वी राक्षसैश्च महाबलैः । तथा चैषा पिशाचैश्च सातुरैर्दग्धवारिभिः

再びこの大地は、強大なるラाक्षサたちによって「乳を搾り尽くされ」た。さらにピシャーチャたちによっても—苦しみ、乾ききり、水が焼かれて失われたかのようであった。

Verse 61

उत्प्लुतं नृकपालं तं शावपात्रमयः कृतम् । सुप्रजां भोक्तुकामास्ते तीव्रकोपपराक्रमाः

その人の頭蓋骨は彼らの前に跳ね上がり、屍の鉢として器に作り変えられた。彼らは—激怒に燃え、猛々しく襲いかかる者として—そこに立ち、貞き女性を食らわんと欲した。

Verse 62

दोग्धा रजतनाभस्तु तेषामासीन्महाबलः । सुमाली नाम वत्सश्च शोणितं क्षीरमेव च

その中で、強大なるラジャタナーバが乳を搾る者となり、子牛はスーマリーと名づけられた。搾り出されたのは血—まことに乳ではなく血であった。

Verse 63

रक्षांसि यातुधानाश्च पिशाचाश्च महाबलाः । यक्षास्तेन च जीवंति भूतसङ्घाश्च दारुणाः

それによって、強大なるラाक्षサ、ヤートゥダーナ、ピシャーチャは生を保つ。ヤクシャもまた同じく、そして恐るべきブータの群れもまたそれにより生きる。

Verse 64

गंधर्वैरप्सरोभिश्च पुनर्दुग्धा वसुंधरा । कृत्वा वत्सं सुविद्वांसं तैश्च चित्ररथं पुनः

再び大地はガンダルヴァとアプサラスによって乳を搾られ、きわめて博識なる者を子牛として、チトララタとともにもう一度搾り取られた。

Verse 65

दुदुहुः पद्मपात्रे तु गांधर्वं गीतसंकुलम् । सुरुचिर्नाम गंधर्वस्तेषामासीन्महामतिः

彼らは蓮の器に、歌に満ちた天上のガンダルヴァの音楽を注ぎ出した。その中にスルチという名のガンダルヴァがいて、智慧きわめて大であった。

Verse 66

दोग्धा पुण्यतमश्चैव तस्याश्च द्विजसत्तमाः । शुचिगीतं महात्मानः सुक्षीरं दुदुहुस्तदा

そのとき、最も功徳ある搾り手と、二度生まれの最勝者たる大いなる魂たちは、彼女から清らかで甘やかに歌われる、最上の乳を搾り出した。

Verse 67

गंधर्वास्तेन जीवंति अन्याश्चाप्सरसस्तथा । पर्वतैश्च महापुण्यैर्दुग्धा चेयं वसुंधरा

その甘露にも似た精髄によってガンダルヴァは生き、アプサラスもまた同様である。さらに大いなる功徳をもつ山々によって、この大地はあたかも乳を搾られ、富を現した。

Verse 68

रत्नानि विविधान्येव ओषधीश्चामृतोपमाः । वत्सश्चैव महाभागो हिमवान्परिकल्पितः

さまざまな宝玉と、甘露に比すべき霊薬の草々、そして大いに幸いなる子牛もまた—このようにしてヒマヴァーン（ヒマラヤ）はしかるべく定められ、任じられた。

Verse 69

मेरुर्दोग्धा च संजातः पात्रं कृत्वा तु शैलजम् । तेन क्षीरेण संवृद्धाः शैलाः सर्वे महौजसः

メール山が乳を搾る者となり、山より生まれた器が作られた。その乳に養われて、あらゆる山々は大いなる威力を増した。

Verse 70

पुनर्दुग्धा महावृक्षैः पुण्यैः कल्पद्रुमादिभिः । पालाशं पात्रामानिन्युश्छिन्नदग्धप्ररोहणम्

さらに聖なる大樹、願いをかなえるカルパ樹などによって再び乳が搾られ、切られ焼かれてもなお新芽を出すパラーシャ材の器がもたらされた。

Verse 71

शालो दुदोह पुष्पांगः प्लक्षो वत्सोऽभवत्तदा । गुह्यकैश्चारणैः सिद्धैर्विद्याधरगणैस्तदा

そのときシャーラ樹が搾られ、プシュパーンガが搾乳者となり、プラクシャ樹が子牛となった。グヒヤカ、チャーラナ、シッダ、ヴィディヤーダラの群れも居合わせた。

Verse 72

दुग्धा चेयं सर्वधात्री सर्वकामप्रदायिनी । यं यमिच्छंति ये लोकाः पात्रवत्सविशेषणैः

この（牝牛）は乳を与える、万物を養う者であり、あらゆる願いを授ける者である。人々が望むものは、器のふさわしさと子牛の違いに応じて、そのまま得られる。

Verse 73

तैस्तैस्तेषां ददात्येव क्षीरं सद्भावमीदृशम् । इयं धात्री विधात्री तु इयं श्रेष्ठा वसुंधरा

それぞれに、まさに乳を与える――これが彼女の慈しみ深い本性である。この大地は支える者であり、定め整える者である。このヴァスンダラーこそ最も勝れたもの。

Verse 74

सर्वकामदुघा धेनुरियं पुण्यैरलंकृता । इयं ज्येष्ठा प्रतिष्ठा तु इयं सृष्टिरियं प्रजा

これはあらゆる願いをかなえる聖なる牝牛、功徳により飾られている。彼女こそ最古の拠り所であり、創造そのもの—すなわち一切の衆生である。

Verse 75

पावनी पुण्यदा पुण्या सर्वसस्य प्ररोहिणी । चराचरस्य सर्वस्य प्रतिष्ठा योनिरेव च

彼女は浄める者、功徳を授け、自らも聖なる存在であり、あらゆる作物を芽吹かせる。動くものと動かぬものすべての拠り所であり、まさに万物の胎（源）である。

Verse 76

महालक्ष्मीरियं विद्या सर्वविश्वमयी सदा । सर्वकामदुघा दोग्ध्री सर्वबीजप्ररोहिणी

この智慧こそマハーラクシュミーそのものであり、常に全宇宙に遍満する。彼女は一切の願いを乳として与える搾乳者であり、あらゆる種子を芽生えさせる者である。

Verse 77

सर्वेषां श्रेयसां माता सर्वलोकधरा इयम् । पंचानामपि भूतानां प्रकाशो रूपमेव च

彼女はあらゆる吉祥の母であり、すべての世界を支える。五大元素にとっても、彼女こそが光輝そのものであり、形相そのものである。

Verse 78

असीदियं समुद्रांता मेदिनीति परिश्रुता । मधुकैटभयोः कृत्स्ना मेदसा समभिप्लुता

海に囲まれたこの大地は「メーディニー」として知られた。マドゥとカイタバの脂（メーダス）によって、全土がことごとく満たされ、浸されたからである。

Verse 79

तेनेयं मेदिनी नाम प्रोच्यते ब्रह्मवादिभिः । ततोभ्युपगमात्प्राज्ञ पृथोर्वैन्यस्य सत्तमाः

ゆえにこの大地は、ブラフマンを説く賢者たちによりメーディニーと称される。賢き者よ、彼女が彼（プṛトゥ、ヴェーナの子）を受け入れたがゆえに、最上の人々は彼に結びつけて彼女を知る。

Verse 80

दुहितृत्वमनुप्राप्ता देवी पृथ्वीति चोच्यते । तेन राज्ञा द्विजश्रेष्ठाः पालितेयं वसुंधरा

娘としての位を得て、この女神は「プṛトヴィー」と呼ばれる。おお最勝の両生者よ、その王によってこのヴァスンダラー（大地）は守護された。

Verse 81

ग्रामाधारं गृहाणां च पुरपत्तनमालिनी । सस्याकरवती स्फीता सर्वतीर्थमयी द्विजाः

おお両生者たちよ、彼女は村々と家々のまさに支えであり、都と市町に飾られている。田畑と鉱脈に富み、繁栄して満ち足り、あらゆる聖地巡礼の清浄を体現する。

Verse 82

एवं वसुमती देवी सर्वलोकमयी सदा । एवं प्रभावो राजेंद्रः पुराणे परिपठ्यते

かくして女神ヴァスーマティー（大地）は、常にあらゆる世界を遍満している。かくして、王の中の最勝者よ、その偉大さはプラーナに誦される。

Verse 83

पृथुर्वैन्यो महाभागः सर्वकर्मप्रकाशकः । यथा विष्णुर्यथा ब्रह्मा यथा रुद्रः सनातनः

ヴェーナの子プṛトゥは大いなる幸運に恵まれ、あらゆる正しき行いを顕し照らす者であった――ヴィシュヌのごとく、ブラフマーのごとく、永遠なるルドラのごとく。

Verse 84

नमस्कार्यास्त्रयो देवा देवाद्यैर्ब्रह्मवादिभिः । ब्राह्मणैरृषिभिः सर्वैर्नमस्कार्यो नृपोत्तमः

三柱の神々は恭敬の礼拝に値し、また諸天の最勝者とブラフマンを説く者たちも礼すべきである。同様に、すべてのブラーフマナとリシにも敬礼すべきであり、最上の王もまた敬礼に値する。

Verse 85

वर्णानामाश्रमाणां यः स्थापकः सर्वलोकधृक् । पार्थिवैश्च महाभागैः पार्थिवत्वमिहेप्सुभिः

諸ヴァルナ（身分秩序）と諸アーシュラマ（人生の住期）を定め、あらゆる世界を支えるその御方を、この世で王権を望む幸いある王たちと卓越した統治者は求め、敬い奉るべきである。

Verse 86

आदिराजो नमस्कार्यः पृथुर्वैन्यः प्रतापवान् । धनुर्वेदार्थिभिर्योधैः सदैव जयकांक्षिभिः

始原の王、威力あるプリトゥ・ヴァイニヤは敬礼に値し、弓術の学（ダヌルヴェーダ）を志す武人たちに常に囲まれ、つねに勝利を希求していた。

Verse 87

नमस्कार्यो महाराजो वृत्तिदाता महीभृताम् । एवं पात्रविशेषाश्च मया ख्याता द्विजोत्तमाः

大王は、大地を治める者たちに生計を授けるゆえ、恭敬の礼に値する。かくして、最勝の二度生まれ（ドヴィジャ）よ、我は布施を受けるにふさわしい者の種別を説き明かした。

Verse 88

वत्सानां सुविशेषाश्च दोग्धॄणां भवदग्रतः । क्षीरस्यापि विशेषं तु यथोद्दिष्टं हि भूभुजा

汝の御前にて、王よ、子牛の殊勝なる種別と乳を搾る者たちの種別が説き示され、また乳の相違の徳も、大地の主が指し示したとおりに語られるであろう。

Verse 89

समाख्यातं तथाग्रे च भवतां वै यथार्थतः । धन्यं यशस्यमारोग्यं पुण्यं पापप्रणाशनम्

それは真実のとおり、正しく汝らに説き明かされた。これは吉祥にして、名声を授け、健康をもたらし、功徳に満ち、罪を滅するものである。

Verse 90

पृथोर्वैन्यस्य चरितं यः शृणोति द्विजोत्तमाः । तस्य भागीरथी स्नानमहन्यहनि जायते

おお最勝の再生者よ、プṛトゥ・ヴァイニヤの物語を聴く者には、日ごとにバギーラティー（ガンガー）に沐浴する功徳が生じる。

Verse 91

सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोकं प्रयाति सः

一切の罪を洗い清め、心が浄らかとなって、彼はヴィシュヌの世界へと至る。