Adhyaya 10

Verse 1

ऋषय ऊचुः । ततस्ते दानवाः सर्वे हिरण्यकशिपूत्तराः । युद्धाद्भग्नास्तु किं कुर्युर्व्यवसायं महामते

聖仙たちは言った。「それから、ヒラニヤカシプの子らであるすべてのダーナヴァが戦に敗れ退いたのち、いかなる方策を取ったのか、偉大なる御方よ。」

Verse 2

विस्तरेणापि नो ब्रूहि तेषां वृत्तमनुत्तमम् । श्रोतुमिच्छामहे सर्वे त्वत्तो वै सांप्रतं द्विज

どうか詳しくも語ってください、彼らの比類なき物語を。私たちは皆、今まさにあなたから聞きたいのです、二度生まれの聖者よ。

Verse 3

सूत उवाच । भग्ना रणात्तु ते सर्वे बलहीनास्तु वै तदा । गतदर्पाः सुदुःखार्ता दैत्यास्ते पितरं गताः

スータは言った。そのとき彼らは皆、戦に打ち砕かれ、まことに力を失っていた。驕りは消え、激しい悲嘆に苦しみつつ、そのダイティヤたちは父のもとへ赴いた。

Verse 4

भक्त्या प्रणम्य ते सर्वे समूचुः कश्यपं तदा । दानवा ऊचुः । भवद्वीर्यात्समुत्पत्तिरस्माकं द्विजसत्तम

そのとき一同は信愛をもってカश्यパに礼拝し、こう申し上げた。ダーナヴァらは言った。「おお、二度生まれの最勝者よ、われらはあなたの雄々しき精力より生じました。」

Verse 5

देवतानां महाभाग दानवानां तथैव च । वयं च दानवाः सर्वे बलवीर्यपराक्रमाः

おお大いなる幸運の御方よ、デーヴァの中にも、またダーナヴァの中にも、われらダーナヴァ一同は力と勇気と英雄の武威を具えております。

Verse 6

उपायज्ञाः सुधीराश्च उद्यमेन समन्विताः । वयं तु बहवस्तात देवास्त्वल्पास्तथैव च

われらは方策に富み、思慮明晰で、断固たる努力を備えております。しかも父上、われらは多く、デーヴァはまことに少数です。

Verse 7

कथं जयंति ते सर्वे वयं भग्ना महाहवात् । तत्किं वै कारणं तात बलतेजः समन्विताः

いかにして彼らは皆勝利し、われらは大合戦より敗走したのでしょうか。父上、力と燃え立つ威勢を備えるはずのわれらが、なぜこのようになるのですか。

Verse 8

मत्तनागसहस्राणामेकैकस्य महामते । बलमस्ति च दैत्यस्य नास्ति देवेषु तादृशम्

おお賢者よ、ダイティヤの一人一人は、発情して猛る象千頭の力を有します。デーヴァの中にはそれに比する力はありません。

Verse 9

जयश्च दृश्यते तात देवेष्वेव महाहवे । तत्सर्वं कथयस्वैव संशयंछेत्तुमर्हसि

愛しき者よ、あの大いなる戦いにおいて、勝利は神々のうちにこそ現れている。ゆえにすべてを語ってくれ、汝は我が疑いを断ち得る。

Verse 10

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे दैत्यतपश्चर्यावर्णनंनाम दशमोऽध्यायः

かくして『シュリー・パドマ・プラーナ』の「ブーミ・カンダ」において、「ダイティヤ（魔族）の苦行の描写」と題する第十章はここに終わる。

Verse 11

वीर्यनिर्वापकस्तातो माताक्षेत्रमिदं सदा । धारणे पालने चैव पोषणे च यथैव हि

ゆえに、愛しき者よ、母は常に種子を受けて定着させる田である。まさにそのとおり、胎内に宿し、守り、養い育てる。

Verse 12

किं कुर्याद्विषमार्थे तु पिता पुत्रे च वै तथा । अत्र प्रधानं कर्मैव मामेवं बुद्धिराश्रिता

子に関して難しく相反する事態が起こったなら、父は何をなすべきか。ここでは、ただ正しい行いこそが第一である――これが我が拠る理解である。

Verse 13

द्वैविध्यं कर्मसंबंधं पापपुण्यसमुद्भवम् । सत्यमेव समाश्रित्य क्रियते धर्म उत्तमः

業（カルマ）の結びつきは二様であり、罪と福徳として生ずる。真実のみに帰依してこそ、最上のダルマは実践される。

Verse 14

तपोध्यानसमायुक्तं तारणाय हि तं सुताः । पतनाय पातकं प्रोक्तं सर्वदैव न संशयः

おお子らよ、苦行と瞑想に結ばれたものは、まことに解脱のためと宣言される。だが罪（パータカ）は没落の因と説かれる—これに疑いは決してない。

Verse 15

बलेन परिवारेण आभिजात्येन पुत्रकाः । पुण्यहीनस्य पुंसो वै तद्बलं विकलायते

力、家族の支え、高貴な生まれ、そして子らがあっても、功徳（プンニャ）を欠く人には、その力はことごとく衰え枯れてゆく。

Verse 16

उन्नता गिरिदुर्गेषु वृक्षाः संति सुपुत्रकाः । पतंति वातवेगेन समूलास्तु घनास्तथा

山の要害に深く根を張る高木でさえ、風の激しさによって倒される—根こそぎに倒れ、密なる林もまた同様である。

Verse 17

सत्यधर्मविहीनास्ते तथायांति यमक्षयम् । साधारणः प्राणिनां च धर्म एष सुपुत्रकाः

真実とダルマを欠く者たちは、その報いとしてヤマの国へ赴く。これはすべての生きとし生けるものに共通の務めである、善き子らよ。

Verse 18

येन संतरते जंतुरिह चैव परत्र च । तद्युष्माभिः परित्यक्तं सत्यं धर्मसमन्वितम्

生きとし生けるものが、この世でも彼岸でも安らかに渡りゆく拠りどころ—すなわちダルマに具わる真実—それを汝らは捨て去った。

Verse 19

अधर्ममास्थितं पुत्रा युष्माभिः सत्यवर्जितैः । सत्यधर्मतपोभ्रष्टाः पतिता दुःखसागरे

わが子らよ、汝らは真理を捨ててアダルマに身を寄せた。真・ダルマ・苦行（タパス）より堕ち、苦しみの大海に沈んだのだ。

Verse 20

देवाश्च सत्यसंपन्नाः श्रेयसा च समन्विताः । तपः शांतिदमोपेताः सुपुण्या पापवर्जिताः

そして神々（デーヴァ）は真理に満ち、最高善へ導くものを伴う。苦行（タパス）と寂静と自制を備え、功徳深く、罪を離れている。

Verse 21

यत्र सत्यं च धर्मश्च तपः पुण्यं तथैव च । यत्र विष्णुर्हृषीकेशो जयस्तत्र प्रदृश्यते

真とダルマが住し、苦行（タパス）と功徳もまた在るところ、そして感官の主フリシーケーシャなるヴィシュヌが臨在するところには、勝利が明らかに現れる。

Verse 22

तेषां सहायः संभूतो वासुदेवः सनातनः । तस्माज्जयंति ते देवाः सत्यधर्मसमन्विताः

彼らのために、永遠のヴァースデーヴァが助け手として顕れた。ゆえに、真とダルマを具えたその神々は勝利する。

Verse 23

सहायेन बलेनैव पौरुषेण तथैव च । भवंतः किल वै पुत्रास्तपः सत्यविवर्जिताः

味方と力と、ただの勇みだけに頼るゆえに、汝ら子らは—そう言われる—苦行（タパス）と真理を欠いている。

Verse 24

यस्य विष्णुः सहायश्च तपश्चैव बलं तथा । तस्यैव च जयो दृष्ट इति धर्मविदो विदुः

ヴィシュヌを助けとして得、さらに苦行（タパス）と力を備える者には、勝利はまことにただその者に属すると見られる――これがダルマを知る者の理解である。

Verse 25

यूयं धर्मविहीनास्तु तपः सत्यविवर्जिताः । ऐंद्रं पदं बलेनैव प्राप्तवंतश्च पूर्वतः

汝らはダルマを欠き、苦行と真実を離れている。かつて汝らはただ力のみでインドラの位を得たのだ。

Verse 26

तपो विना महाप्राज्ञा धर्मेण यशसा विना । बलदर्पगुणैः पुत्रा न प्राप्यमैन्द्रकं पदम्

大いなる賢者たちよ、わが子らよ。苦行なく、正しさと誉れある名声なくしては、力や驕りや他の資質がいかにあろうとも、インドラに等しい位は得られぬ。

Verse 27

प्राप्याप्यैंद्रं पदं पुत्रास्ततो भ्रष्टा भवंति हि । तस्माद्यूयं प्रकुर्वंतु तपः पुत्राः समन्विताः

たとえインドラの崇高な位を得ても、子らよ、人はまことにそこから堕ちる。ゆえに汝ら子らは、和合して堅く、苦行（タパス）を修めよ。

Verse 28

अविरोधेन संयुक्ता ज्ञानध्यानसमन्विताः । वैरं चैव न कर्तव्यं केशवेन समं कदा

対立なく和して結ばれ、真の知と瞑想を備えよ。そしていかなる時も、ケーシャヴァと敵対してはならない。

Verse 29

एवंविधा यदा पुत्रा यूयं धन्या भविष्यथ । परां सिद्धिं तदा सर्वे प्रयास्यथ न संशयः

汝らがこのように徳ある子となるとき、まことに祝福されるであろう。そのとき汝らは皆、最高の成就に到達する—疑いはない。

Verse 30

एवं संभाषितास्ते तु कश्यपेन महात्मना । समाकर्ण्य पितुर्वाक्यं दानवास्ते महौजसः

かくして大いなる魂をもつカश्यパに語りかけられ、あの大いなる威力のダーナヴァたちは父の言葉を聞き終えると、それに応じて動いた。

Verse 31

प्रणम्य कश्यपं भक्त्या समुत्थाय त्वरान्विताः । सुमंत्रं चक्रिरे दैत्याः परस्परसमाहिताः

彼らは信愛をもってカश्यパに礼拝し、すぐに立ち上がった。ついでダイティヤたちは互いに心を合わせ、見事な策を練った。

Verse 32

हिरण्यकशिपू राजा तानुवाचाथ दानवान् । तपश्चैव करिष्यामो दुष्करं सर्वदायकम्

そのとき王ヒラニヤカシプはダーナヴァたちに言った。「まことに我らはタパス（苦行）を行う。成し難いが、あらゆる望みの恩寵を授けるものだ。」

Verse 33

हिरण्याक्षस्तदोवाच करिष्ये दारुणं तपः । ततो बलेन त्रैलोक्यं ग्रहीष्ये नात्र संशयः

するとヒラニヤークシャは言った。「私は苛烈なタパス（苦行）を行う。その力によって三界を掌握する—疑いはない。」

Verse 34

रणे निर्जित्य गोविंदं तमिमं पापचेतसम् । व्यापाद्य देवताः सर्वाः पदमैंद्रं व्रजाम्यहम्

戦場にてゴーヴィンダを打ち破り、さらに諸神をことごとく討ち滅ぼして、我はパドマ・インドラのもとへ赴く――この者は罪深き心の持ち主である。

Verse 35

बलिरुवाच । एवं न युज्यते कर्तुं युष्माभिर्दितिजेश्वराः । विष्णुना सह यद्वैरं तद्वैरं नाशकारणम्

バリは言った。「おお、ディティの子ら（ダイティヤ）の主たちよ、そのように振る舞うのは相応しくない。ヴィシュヌへの怨みは、まさに滅びの原因となる。」

Verse 36

दानधर्मैस्तथा पुण्यैस्तपोभिर्यज्ञयाजनैः । तमाराध्य हृषीकेशं सुखं गच्छंति मानवाः

布施とダルマ、功徳の行い、苦行、そしてヤジュニャ（祭祀）の奉修によって、人々はフリシーケーシャを礼拝する。かく礼拝して、彼らは安楽に至る。

Verse 37

हिरण्यकशिपुरुवाच । अहमेवं न करिष्ये हरेराराधनं कदा । स्वभावं तु परित्यज्य शत्रुसेवा प्रचर्यते

ヒラニヤカシプは言った。「我は決してハリをそのように礼拝しない。己の本性を捨てれば、ついには敵に仕えることになる。」

Verse 38

मरणादधिकं तं तु मानयंति हि पंडिताः । विष्णोः सेवा न वै कार्या मया चान्यैश्च दानवैः

賢者たちはその道を、死よりもなお悪しきものとして重く見る。ゆえにヴィシュヌへの奉仕は断じてなすべきではない――我も、他のダーナヴァたちも。

Verse 39

तमुवाच महात्मानं बलिः पितामहं पुनः । धर्मशास्त्रेषु यद्दृष्टं मुनिभिस्तत्त्ववेदिभिः

そのときバリは再び、偉大なる魂をもつ祖父に申し上げた。「真理を知る牟尼たちがダルマ・シャーストラに説き示したこと——」

Verse 40

राजनीतियुतं मंत्रं शत्रोश्चैव प्रधानतः । हीनमात्मानमाज्ञाय रिपुं तं बलिनं तथा

政道にかなう策を採り、まず敵を第一に考えるならば、己の弱さを悟るべきである——そして同様に、その敵が強大であることを知れ。

Verse 41

तस्य पार्श्वे प्रगत्वैव जयकालं प्रतीक्षयेत् । दीपच्छायां समाश्रित्य तमो वसति सर्वदा

その傍らに進み寄り、勝利の吉時を待つべきである。闇は灯火の影に身を寄せ、常にそこに住まうからだ。

Verse 42

स्नेहं दशागतं प्रेक्ष्य दीपस्यापि महाबलम् । प्रकाशं याति वेगेन तमश्च वर्द्धते पुनः

灯の油が尽きかけているのを見れば、たとえ灯火が力強くとも、その光はたちまち衰え——闇が再び増してゆく。

Verse 43

तथा प्रसादयेच्छन्नः स्नेहं निर्दिश्य तत्त्वतः । स्नेहं कृत्वासुरैः सार्द्धं धर्मभावैः सुरद्विषः

同じく、意図を隠して彼らを懐柔し、外には真実の情愛を示すべきである。かくしてアスラたちと「友誼」の絆を結べば、神々の敵は法の相をまとい、事を進めてゆく。

Verse 44

पूर्वमुक्तं सुमंत्रं तु मुनिना कश्यपेन हि । तेन मंत्रेण राजेंद्र कुरु कार्यं स्वमात्मवान्

そのすぐれた真言は、かつて聖仙カश्यパによって授けられた。王の中の王よ、心を治め、その真言によって汝の務めを成し遂げよ。

Verse 45

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्राह दैत्यः प्रतापवान् । पौत्र नैवं करिष्येहं मानभंगं तथात्मनः

その言葉を聞いて、勇猛なるダイティヤは言った。「孫よ、ここでそのようにはしない。わが名誉を損なうことになるからだ。」

Verse 46

अन्ये च बांधवाः सर्वे तमूचुर्नयपंडितम् । बलिनोक्तं च यत्पुण्यं देवतानां प्रियंकरम्

すると他の親族たちも、正しい道に通じた賢者である彼に言った。「バリが語ったその功徳ある行いは、まことに神々に喜ばれる。」

Verse 47

शक्रमानकरं प्रोक्तं दानवानां भयंकरम् । करिष्यामो वयं सर्वे तप एवमनुत्तमम्

それはシャクラ（インドラ）にとって恐るべき敵であり、ダーナヴァたちを震え上がらせるものだと宣言された。ゆえに我ら皆、この上なき苦行を行おう。

Verse 48

तपसा निर्जित्य देवान्हरिष्यामः स्वकं पदम् । एवमामंत्र्य ते सर्वे निराकृत्य बलिं तदा

「苦行によって神々を打ち破り、我らの正当な位を奪い取ろう。」そう言って皆は立ち去り、その時バリを退けた。

Verse 49

विष्णोः सार्द्धं महावैरं हृदि कृत्वा महासुराः । तपश्चक्रुस्ततः सर्वे गिरिदुर्गेषु सानुषु

ヴィシュヌに対する激しい怨みを胸に抱き、偉大なるアスラたちは皆、山の砦と峰の稜線にて苦行を修した。

Verse 50

एवं ते दानवाः सर्वे त्यक्तरागाः सुनिश्चिताः । कामक्रोधविहीनाश्च निराहारा जितक्लमाः

かくしてそのダーナヴァたちは皆、執着を捨てて固く決意し、欲と怒りを離れ、断食して疲労を克服した。