Adhyaya 1

Verse 1

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे शिवशर्मचरिते प्रथमोऽध्यायः

かくして、尊き『パドマ・プラーナ』ブーミ・カンダにおける「シヴァシャルマーの物語」第一章はここに終わる。

Verse 2

केचित्पठंति प्रह्लादं पुराणेषु द्विजोत्तमाः । पंचवर्षान्वितेनापि केशवः परितोषितः

二度生まれ（ドヴィジャ）のうち幾人かの最勝者は、プラーナにおいてプラフラーダの物語を誦する。ケーシャヴァは、たとえ五歳の者であっても、その誦読を喜ばれる。

Verse 3

देवासुरे कथं प्राप्ते हरिणा सह युध्यति । निहतो वासुदेवेन प्रविष्टो वैष्णवीं तनुम्

神々と阿修羅の争いが起こったとき、彼はいかにしてハリ（Hari）と共に戦ったのか。ヴァースデーヴァ（Vāsudeva）に討たれ、神聖なるヴァイシュナヴィー（Vaiṣṇavī）の身に入った。

Verse 4

सूत उवाच । कश्यपेन पुरा ज्ञातं कृतं व्यासेन धीमता । ब्रह्मणा कथितं पूर्वं व्यासस्याग्रे स्वयं प्रभोः

スータは言った。「太古においてこれはカश्यパ（Kaśyapa）に知られ、賢者ヴィヤーサ（Vyāsa）によって編まれた。さらに以前、ブラフマー（Brahmā）自らがヴィヤーサの面前で語ったのである。」

Verse 5

तमेवं हि प्रवक्ष्यामि भवतामग्रतो द्विजाः । संदेहकारणं जातं छिन्नं देवेन वेधसा

ゆえに、わたしはこれをあなたがたの前で確かに説こう、二度生まれし者（dvija）よ。生じた疑いの根は、神なる創造主ヴェーダス（Vedhas、ブラフマー）によって断ち切られた。

Verse 6

व्यास उवाचः । शृणु सूत महाभाग ब्रह्मणा परिभाषितम् । प्रह्लादस्य यथा जन्म पुराणेप्यन्यथा श्रुतम्

ヴィヤーサは言った。幸いなるスータよ、ブラフマーが説き明かしたことを聞け――プラフラーダ（Prahlāda）の誕生がいかに起こったか。ほかのプラーナ（Purāṇa）においてさえ異なって伝え聞かれるのである。

Verse 7

जातमात्रः सर्वसुखं वैष्णवं मार्गमाश्रितः । महाभागवतश्रेष्ठः प्रह्लादो देवपूजितः

プラフラーダ（Prahlāda）は生まれたその瞬間からヴァイシュナヴァの道に帰依し、円満なる吉祥と真の安楽を得た。彼は大いなる帰依者の中の最勝者であり、神々さえ礼拝した。

Verse 8

विष्णुना सह युद्धाय सपुत्रः संगरंगतः । निहतो वासुदेवेन प्रविष्टो वैष्णवीं तनुम्

彼は子を伴って戦場に入り、ヴィシュヌと戦わんとした。ヴァースデーヴァに討たれ、ヴァイシュナヴァの姿に入り、解脱の境地を得た。

Verse 9

सृष्टिभावं शृणुष्व त्वमस्यैव च महात्मनः । संगरं प्राप्य पुत्राद्यैर्विष्णुना सह वीर्यवान्

この大いなる魂に関わる創生の物語を、わたしから聞きなさい。武勇にすぐれた彼は、ヴィシュヌと子ら、その他と共に戦場へ赴いた。

Verse 10

प्रविष्टो वैष्णवं तेजः संप्राप्य स्वेन तेजसा । पुराकल्पे महाभाग यथा जातः स वीर्यवान्

彼はヴァイシュナヴァの光輝に入り、自らの光明によってそれを得た。いにしえのカルパにおいて、尊き方よ、彼はそのように生まれ、武威に満ちていた。

Verse 11

वृत्तांतं तस्य वीरस्य प्रवक्ष्यामि समासतः । पश्चिमे सागरस्यांते द्वारका नाम वै पुरी

その勇士の由来を簡潔に語ろう。大海の西の果てに、まことにドヴァーラカーという都がある。

Verse 12

सर्वऋद्धिसमायुक्ता सर्वसिद्धिसमन्विता । तस्यामास्ते सदा देवो योगज्ञो योगवित्तमः

あらゆる繁栄に満ち、すべてのシッディを具えたその都に、主は常に住まわれる。ヨーガを知り、真にヨーガを悟る者の中で最勝である。

Verse 13

शिवशर्मेति विख्यातो वेदशास्त्रार्थकोविदः । तस्यापि पंचपुत्रास्तु बभूवुः शास्त्रकोविदाः

彼はシヴァシャルマン（Śivaśarman）と名高く、ヴェーダとシャーストラの義に通じていた。彼にも五人の息子があり、皆シャーストラに精通していた。

Verse 14

यज्ञशर्मा वेदशर्मा धर्मशर्मा तथैव च । विष्णुशर्मा महाभागो नूनं तत्कर्मकोविदः

ヤジュニャシャルマー（Yajñaśarmā）、ヴェーダシャルマー（Vedaśarmā）、そしてダルマシャルマー（Dharmaśarmā）。さらに幸いなるヴィシュヌシャルマー（Viṣṇuśarmā）も、まことにその任務に巧みで見識があった。

Verse 15

पंचमः सोमशर्मेति पितृभक्तिपरायणः । पितृभक्तिं विना चैव धर्ममन्यं द्विजोत्तमाः

五人目はソーマシャルマン（Somaśarman）と呼ばれ、祖霊ピトリ（Pitṛ）への敬虔にひたすら帰依していた。祖先への信敬なくしては、ああ最勝のブラーフマナよ、他のダルマは存在しない。

Verse 16

न विदंति महात्मानस्तद्भावेन तु भाविताः । तेषां तु भक्तिं संपश्यञ्छिवशर्मा द्विजोत्तमः

その大いなる魂たちは、まさにその心性に染められて、他を顧みなかった。だが最勝のブラーフマナ、シヴァシャルマン（Śivaśarmā）は、彼らの信敬を見て心を動かされた。

Verse 17

चिंतयामास मेधावी निष्कर्षिष्ये सुरोत्तमान् । पितृभक्तेषु यो भावो नैतेषां मनसि स्थितः

賢者は思案した。「我は神々（deva）のうち最勝なる者を顕わそう。なぜなら、祖霊ピトリ（Pitṛ）に帰依する者に宿る心は、彼らの心中には据わっていないからだ。」

Verse 18

यथा जानाम्यहं चाथ करिष्ये बुद्धिपूर्वकम् । विष्णोश्चैव प्रसादात्स सर्वसिद्धिर्बभूव ह

「我が理解するところのままに、我は熟慮して行おう。しかしてヴィシュヌ（Viṣṇu）の御加護により、まことに完全なる成就が現れた。」

Verse 19

सद्भावं चिंतयामास अंजनार्थं द्विजोत्तमाः । उपायं ब्राह्मणश्रेष्ठस्तपसस्तेजसः किल

最勝の再生者は、癒やしのアンジャナ（眼薬）を得る道を清らかな志で思惟した。まことにその第一のブラーフマナは、タパスの光輝によって一つの方策を案出した。

Verse 20

चकार सोप्युपायज्ञो मायया ब्रह्मवित्तमः । तेषामग्रे ततो व्याजं शिवशर्मा व्यदर्शयत्

彼もまた—方策に通じ、ブラフマンを知る者のうち最上—マーヤー（māyā）によって策をめぐらせた。ついで彼らの面前で、シヴァシャルマー（Śivaśarmā）は口実という欺きの手を示した。

Verse 21

महता ज्वररोगेण मृता माता विदर्शिता । तैस्तु दृष्टा मृता माता पितरं वाक्यमब्रुवन्

激しい熱病によって亡くなった母が、彼らに示された。母の死を目の当たりにして、彼らは父に次の言葉を告げた。

Verse 22

ययावयं महाभाग गर्भोदरे प्रवर्द्धिताः । कलेवरं परित्यज्य स्वयमेव गता क्षयम्

「おお、まことに幸いなる御方よ、我らもまた胎内に育まれ、この身を捨てて、自らの意志により消滅へと赴いた。」

Verse 23

अपहाय गता सेयं स्वर्गे तात किमुच्यते । शिवशर्मोपरिभवं पुत्रं भक्तिपरायणम्

彼を見捨てて、彼女は天国へと旅立ちました。愛しい者よ、これ以上何を語る必要がありましょうか。しかし、シヴァシャルマンから生まれた彼女の息子は、ひたすらに献身（バクティ）に励んでいます。

Verse 24

यज्ञशर्माणमाहूय इत्युवाच द्विजोत्तमः । शिवशर्मोवाच । अनेनापि सुतीक्ष्णेन शस्त्रेण निशितेन वै

ヤグニャシャルマンを呼び寄せ、再生族（バラモン）の中で最も優れた者がこのように語りました。シヴァシャルマンは言いました。「実に鋭く、よく研ぎ澄まされたこの武器を用いて…」

Verse 25

विच्छिद्यांगानि सर्वाणि यत्र तत्र क्षिपस्व ह । तत्कृतं तेन पुत्रेण यथादेशः श्रुतः पितुः

「彼の手足をすべて切り落とし、あちこちに投げ捨てよ！」――父の命令を聞いた息子は、その通りに実行しました。

Verse 26

समायातः पुनः पश्चात्पितरं वाक्यमब्रवीत् । यथादिष्टं त्वया तात तत्सर्वं कृतवानहम्

その後、再び戻ってきた彼は、父にこう言いました。「愛する父よ、私はすべてあなたの指示通りに行いました。」

Verse 27

समादिश ममान्यच्च कार्यकारणमद्य च । तच्च सर्वं करिष्यामि दुर्जयं दुर्लभं पितः

父よ、他に何をなすべきか、何のために行うべきか、今日中に命じてください。征服し難きこと、得難きことであっても、私はそのすべてを成し遂げましょう。

Verse 28

तमाज्ञाय महाभागं पितृभक्तं स च द्विजः । निश्चयं परमं ज्ञात्वा द्वितीयस्य विचिंतयन्

彼が大いなる幸運に恵まれ、祖霊に篤く仕える者であると知ったそのバラモンは、至上の確信を得て、第二の道を思案し始めた。

Verse 29

वेदशर्माणमाहूय गच्छ त्वं मम शासनात् । स्त्रिया विना न शक्नोमि स्थातुं कंदर्पमोहितः

ヴェーダシャルマンを呼び、わが命により直ちに行け。カーマの迷いに惑わされ、私は女なくして留まることができぬ。

Verse 30

मायया दर्शिता नारी सर्वसौभाग्यसंपदा । एनामानय वत्स त्वं ममार्थे कृतनिश्चयः

わがマーヤによって、あらゆる吉祥の福徳を具えた女人が汝に示された。わが子よ、彼女をここへ連れて来い—我がために固く決意せよ。

Verse 31

एवमुक्तस्तथा प्राह करिष्ये तव सुप्रियम् । पितरं तं नमस्कृत्य तामुवाच गतस्ततः

このように告げられると彼は言った。「あなたに最も喜ばれることをいたします。」そして父に礼拝してから出立し、彼女に語りかけた。

Verse 32

त्वां देवि याचते तातः कामबाणप्रपीडितः । अतस्त्वं जरया युक्ते प्रसादसुमुखी भव

女神よ、欲望の矢に苦しむ父が汝に乞うている。ゆえに、たとえ老いを伴う身であっても、慈しみを垂れ、やさしき御顔を彼に向けたまえ。

Verse 33

भज त्वं चारुसर्वांगि पितरं मम सुंदरि । एवमाकर्णितं तस्य मायया वेदशर्मणः

「麗しき肢体をもつ美しき者よ、わが父を礼拝せよ、佳人よ。」これを聞いて、ヴェーダシャルマンは（彼女の）マーヤーの力により深く心を動かされた。

Verse 34

स्त्र्युवाच । जरया पीडितस्यापि नैवेच्छामि कदाचन । सश्लेष्ममुखरोगस्य व्याधिग्रस्तस्य सांप्रतम्

女は言った。「たとえ老いに苦しんでいようとも、私は決して彼を望まない。まして今は、痰と口の病に悩まされ、まさに病に打たれているのだから。」

Verse 35

शिथिलस्यापि चार्तस्य तस्य वृद्धस्य संगमम् । भवंतं रंतुमिच्छामि करिष्ये तव सुप्रियम्

「たとえ彼が衰え、苦しみ、老いていようとも、私は彼との交わりを望まない。楽しみのために望むのはあなたであり、あなたの最も喜ぶことをして差し上げる。」

Verse 36

भवंतं रूपसौभाग्यैर्गुणरत्नैरलंकृतम् । दिव्यलक्षणसंपन्नं दिव्यरूपं महौजसम्

「あなたは美の吉祥と宝玉のごとき徳に飾られ、神聖なる相（しるし）を具え、神妙なる姿にして、大いなる光輝を帯びている。」

Verse 37

किं करिष्यसि तातेन वृद्धेन शृणु मानद । ममांगभोगभावेन सर्वं प्राप्स्यसि दुर्लभम्

「あの老人と何をなさるのです、愛しき方よ。聞いてください、誉れを授けるお方よ。わが身を味わうことによって、得難きものさえ、すべてを得るでしょう。」

Verse 38

यद्यत्त्वमिच्छसे विप्र तद्ददामि न संशयः । एतद्वाक्यं महच्छ्रुत्वा अप्रियं पापसंकुलम्

「婆羅門よ、汝の望むものは何であれ、我は与えよう——疑いはない。」その重い言葉——不快にして罪を帯びたもの——を聞いて、彼は心乱れた。

Verse 39

वेदशर्मोवाच । अधर्मयुक्तं ते वाक्यमयुक्तं पापमिश्रितम् । नेदृशं मां वदेर्देवि पितृभक्तिमनागसम्

ヴェーダシャルマンは言った。「汝の言葉はアダルマに結びつき、不相応で罪に汚れている。女神よ、そのように私に語らないでくれ。私は父に仕え、咎なき者である。」

Verse 40

पितुरर्थं समायातस्त्वामहं प्रार्थये शुभे । अन्यदेवं न वक्तव्यं भज त्वं पितरं मम

「父のためにここへ来たのだ、吉祥なる方よ。願う、他の神を口にしてはならぬ——我が父を礼拝せよ。」

Verse 41

यद्यत्त्वमिच्छसे देवि त्रैलोक्ये सचराचरम् । तत्तद्दद्मि न संदेहो देवराज्याधिकं शुभे

「女神よ、三界において、動くものも動かぬものも、汝の望むものはすべて授けよう——疑いはない。吉祥なる方よ、神々の王権にも勝るものさえ与えよう。」

Verse 42

स्त्र्युवाच । एवं समर्थो दातुं मे पितुरर्थे यदा भवान् । तदा मे दर्शयाद्यैव सेंद्रास्त्वं समहेश्वरान्

女は言った。「もし父のためにそれを授け得るほど汝が真に力あるなら、ならば今日この日に、インドラとともなる大いなる主たちを私に示せ。」

Verse 43

दातुमेवं समर्थोसि दुर्लभं सांप्रतं किल । किं ते बलं महाभाग दर्शयस्व त्वमात्मनः

まことに汝はかかる施しを授け得る—この時代には稀なるもの。幸いなる者よ、汝の力はいかほどか。自らの力を示せ。

Verse 44

वेदशर्मोवाच । पश्य पश्य बलं देवि प्रभावं तपसो मम । मयाहूताः समायाता इंद्राद्याः सुरसत्तमाः

ヴェーダシャルマーは言った。「見よ、見よ、女神よ—我がタパスの力、その威光を。わが呼びかけにより、インドラをはじめ最勝の神々がここに集った。」

Verse 45

वेदशर्माणमूचुस्ते किं कुर्मो हि द्विजोत्तम । यमेवमिच्छसे विप्र तं ददामो न संशयः

彼らはヴェーダシャルマンに言った。「何をなすべきか、二度生まれし者の最勝よ。汝がこのように望むものを、婆羅門よ、我らは疑いなく授けよう。」

Verse 46

वेदशर्मोवाच । यदि देवाः प्रसान्ना मे प्रसादसुमुखा यदि । ददंतु विमलां भक्तिं पादयोः पितुरेव मे

ヴェーダシャルマンは言った。「もし神々が我に満足し、慈しみの微笑みをもって恩寵を垂れるなら、ただ我が父の御足に対する清らかなバクティを授け給え。」

Verse 47

एवमस्तु सुराः सर्वे यथायातास्तथा गताः । तमुवाच तथा दृष्ट्वा दृष्टं ते तपसो बलम्

「然らん」と諸神は皆言った。「来たるがごとく、去るがよい。」そして彼をそのように見て言った。「汝のタパスの力は、まことに目の当たりにされた。」

Verse 48

देवैस्तु नास्ति मे कार्यं यदि दातुमिहेच्छसि । यन्मां नयसि गुर्वर्थं तत्कुरुष्व मम प्रियम्

神々は私には必要ありません。もしここで私に真に何かを与えたいと望むなら、私の望みを叶えてください。師のために私を連れて行ってください。

Verse 49

देहि त्वं स्वं शिरो विप्र स्वहस्तेन निकृत्य वै । वेदशर्मोवाच । धन्योहमद्य संजातो मुक्तश्चैव ऋणत्रयात्

「バラモンよ、自らの手で切り落とし、その頭を私に捧げよ。」ヴェーダシャルマンは言った。「私は今日、祝福されました。私は生まれ変わり、三つの負債から解放されたのです。」

Verse 50

स्वशिरो देवि दास्यामि गृह्यतां गृह्यतां शुभे । शितेन तीक्ष्णधारेण शस्त्रेण द्विजसत्तमः

「女神よ、私の頭を差し上げましょう。受け取ってください、受け取ってください、吉祥なる方よ。」優れたバラモンはこのように言い、鋭い刃の武器を手に取った。

Verse 51

निकृत्य स्वं शिरश्चाथ दत्तं तस्यै प्रहस्य च । रुधिरेण प्लुतं सा च परिगृह्य गता मुनिम्

自らの頭を切り落とし、彼は笑いながらそれを彼女に渡した。血にまみれた彼女はそれを受け取り、賢者のもとへと行った。

Verse 52

स्त्र्युवाच । तवार्थे प्रेषितं विप्र पुत्रेण वेदशर्मणा । एतच्छिरः संगृहाण निकृत्तं चात्मनात्मनः

その女性は言った。「バラモンよ、これはあなたの息子ヴェーダシャルマンがあなたのために送ったものです。彼自身の手で切り落とされたこの頭を受け取ってください。」

Verse 53

उत्तमांगं प्रदत्तं मे पितृभक्तेन तेन ते । तवार्थे द्विजशार्दूल मामेवं परिभुंक्ष्व वै

この尊き首は、父に仕える者が汝のために我に授けたもの。ゆえに、婆羅門の中の虎よ、汝の目的のため、このままの形で我を受け入れよ。

Verse 54

तस्य तैर्भ्रातृभिर्दृष्टं साहसं वेदशर्मणः । वेपितांगत्वमापन्नास्ते बभूवुः परस्परम्

その兄弟たちはヴェーダシャルマンの無謀な大胆さを見て、手足が震え、互いに顔を見合わせておののいた。

Verse 55

मृता नो धर्मसाध्वी सा माता सत्यसमाधिना । अयमेव महाभागः पितुरर्थे मृतः शुभः

我らの母は、ダルマにかなう貞淑なる人、真実の三昧に入りて逝った。そしてこの大いなる福徳を備えた吉祥なる者も、父のためにまた命を捨てた。

Verse 56

धन्योयं धन्यतां प्राप्तः पितुरर्थे कृतं शुभम् । एवं संभाषितं तैस्तु भ्रातृभिः पुण्यचारिभिः

「彼は幸いなるかな—まことに福を得たり—父のために善き業を成したのだから。」こうして功徳の行いに励む兄弟たちは語り合った。

Verse 57

समाकर्ण्य द्विजो वाक्यं ज्ञात्वा भक्तिपरायणम् । निकृत्तं च शिरस्तेन पुत्रेण वेदशर्मणा

その言葉を聞いて、婆羅門は彼がバクティに帰依する者であると悟り、さらに自らの首が実の子ヴェーダシャルマンによって斬られたことを知った。

Verse 58

धर्मशर्माणमाहाथ शिर एतत्प्रगृह्यताम्

そして彼はダルマシャルマーに言った。「この首級を取り上げよ。」