Shloka 18

Devanagari script

तस्यां शिलायां राजेंद्र लिगं तिष्ठति कौलिशम् । दशहस्त प्रमाणं हि विस्तरादूर्द्ध्वसंख्यया ॥ १८ ॥

Transliteration

tasyāṃ śilāyāṃ rājeṃdra ligaṃ tiṣṭhati kauliśam | daśahasta pramāṇaṃ hi vistarādūrddhvasaṃkhyayā || 18 ||

Translation

王よ、その岩の上にはカウリーシャのリンガが立っている。十ハスタの大きさで、幅と上方への高さによってその寸法が数えられる。

Word by Word

• तस्याम्: in/on that
• तस्याम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; निर्देश (anaphoric) शिलायाम् इत्यर्थे

• शिलायाम्: on the rock
• शिलायाम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; अधिकरण (location)

• राजेन्द्र: O king of kings
• राजेन्द्र: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (षष्ठी-तत्पुरुषः/‘राज्ञाम् इन्द्रः’), पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• लिङ्गम्: the liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; अत्र कर्तृ/कर्म-निर्णयः क्रियापदेन—‘तिष्ठति’ इति कर्ता

• तिष्ठति: stands, is situated
• तिष्ठति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present/लट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• कौलिशम्: of Kauliśa (pertaining to Kauliśa)
• कौलिशम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कौलिश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; विशेषणम् लिङ्गम् इत्यस्य

• दश-हस्त-प्रमाणम्: of ten-hands measure
• दश-हस्त-प्रमाणम्: Visheshana (विशेषण) / Pramana (परिमाण)
• Type: Noun
• Root: दश (संख्या-प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक) + प्रमाण (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगुसमास (संख्यापूर्वकः), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; परिमाणवाचकं (measure)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध) / Avadharana (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अवधान/हेतु-प्रदर्शक (indeed/for)

• विस्तरात्: in breadth/from the breadth
• विस्तरात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; अपादान (from, in respect of breadth)

• ऊर्ध्व-संख्यया: by the upward measure (height-wise)
• ऊर्ध्व-संख्यया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: ऊर्ध्व (प्रातिपदिक) + संख्या (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (कर्मधारय/तत्पुरुषभावः: ‘ऊर्ध्वा संख्या’), स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; करण/प्रकार (by/according to upward count i.e., height)

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Shiva
• Kaulisha Linga

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It highlights a specific tirtha-marker: a famed Śiva-liṅga (Kauliśa) established on a rock, whose extraordinary size underscores its sanctity and the site’s mahatmya.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By drawing attention to a tangible object of worship—the liṅga—this verse supports bhakti through darśana and reverent remembrance of the deity’s presence at a holy place.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects pramāṇa (measurement) used in ritual and temple contexts—practical standards (hasta-based units) applied to sacred icons, aligning with śilpa/ritual precision rather than a separate Vedanga lesson.