Brahmā’s Discourse to Mohinī
Harivāsara, Desire, and the Satya-Test of Rukmāṅgada
सुरतस्रं सकारी मे ह्युपवासो भवेत्प्रिय । सुमुग्धां यौवनोपेतां स्वभार्यां यो न सेवते ॥ ६४ ॥
suratasraṃ sakārī me hyupavāso bhavetpriya | sumugdhāṃ yauvanopetāṃ svabhāryāṃ yo na sevate || 64 ||
「愛しき者よ、我にとっては夫婦の交わりを慎むこと自体が一種の斎(さい)となる。みずからの妻――可憐にして青春の盛りなる者――に愛をもって近づかず、いたわらぬ者は、家住の法(グリハスタ・ダルマ)に背く。」
Sanatkumara (in dialogue with Narada)
Vrata: none
Primary Rasa: shringara
Secondary Rasa: shanta
It frames self-restraint in sensual life as a form of austerity (upavāsa-like discipline) while simultaneously reminding that household dharma includes responsible, affectionate care of one’s spouse.
By emphasizing disciplined living and faithful household conduct, it supports the bhakti ideal that devotion is sustained by purity, restraint, and dharmic relationships—not merely by external ritual.
Primarily Kalpa (dharma and ritual discipline): it equates regulated abstinence with vrata-like practice and links personal conduct to religious observance.