Shloka 2

गंगाद्वारेति यत्ख्यातं तीर्थं पुण्यावहं गुरो । तत्समाख्याहि भद्रं ते श्रोतुं वांछास्ति मे हृदि ॥ २ ॥

gaṃgādvāreti yatkhyātaṃ tīrthaṃ puṇyāvahaṃ guro | tatsamākhyāhi bhadraṃ te śrotuṃ vāṃchāsti me hṛdi || 2 ||

師よ、「ガンガードヴァーラ」と名高い功徳をもたらすティールタ、その聖地をどうか説き明かしてください。あなたに吉祥あれ—我が心はそれを聞かんと強く願っております。

गङ्गाद्वारGaṅgādvāra
गङ्गाद्वार:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगङ्गा + द्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (place-name)
इतिthus/called
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative)
यत्which
यत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative pronoun)
ख्यातम्is known
ख्यातम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeVerb
Rootख्या (धातु) + क्त (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘यत्’ इत्यस्य विशेषणम्
तीर्थम्sacred place (tīrtha)
तीर्थम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र विशेष्य (that sacred ford/place)
पुण्य-आवहम्bringing merit
पुण्य-आवहम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य + आवह (प्रातिपदिक; आ + वह्-धातोः कृत)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (bringing merit)
गुरोO teacher
गुरो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (vocative), एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; निर्देश (that)
समाख्याहिplease explain/tell
समाख्याहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + ख्या (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन
भद्रम्auspiciousness/welfare
भद्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; आशीर्वादार्थक (auspiciousness)
तेfor you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; अत्र षष्ठी (for you/of you)
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + तुमुन् (कृत्)
Formतुमन्त (infinitive)
वाञ्छाdesire
वाञ्छा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवाञ्छा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अस्तिis
अस्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
हृदिin (my) heart
हृदि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

Narada (questioning the Guru, traditionally Sanatkumara in this dialogue-frame)

Vrata: none

Rasa: {"primary_rasa":"bhakti","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_journey":"Reverent longing to hear about a famed tīrtha, expressed as a heartfelt request to the guru."}

G
Ganga
G
Gangadvara

FAQs

It frames Gaṅgādvāra as a highly meritorious tīrtha and establishes the traditional purāṇic method: a disciple’s sincere inquiry prompting a detailed māhātmya (glorification) that guides pilgrimage and dharma.

Bhakti here appears as śravaṇa (devotional listening): the speaker’s heartfelt longing to hear the tīrtha’s greatness is itself a devotional act that prepares the mind for reverence, pilgrimage, and worship connected with the Ganga.

No specific Vedāṅga is taught in this verse; it instead introduces tīrtha-dharma—practical guidance for sacred geography and merit-making that later verses typically connect to rules of bathing, vows (vrata), and proper ritual conduct.