Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 147

Nityā-paṭala-prakaraṇa

The Exposition of the Nityā-paṭala

Devanagari script

छागमांसैस्त्रिमध्वक्तैर्होमात्स्वर्णमवाप्नुयात् । क्षीराक्तैः सस्यसंपन्नां भुवमाप्नोति मंडलात् ॥ १४७ ॥

Transliteration

chāgamāṃsaistrimadhvaktairhomātsvarṇamavāpnuyāt | kṣīrāktaiḥ sasyasaṃpannāṃ bhuvamāpnoti maṃḍalāt || 147 ||

Translation

三種の蜜を塗った山羊肉でホーマを修すれば黄金を得る。乳を塗った供物によっては、マンダラの界より、作物に富み繁栄する大地を得る。

Word by Word

• छाग-मांसैः: with goat-meat pieces
• छाग-मांसैः: Instrument (करण)
• Type: Noun
• Root: छाग (प्रातिपदिक) + मांस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; तत्पुरुषः (छागस्य मांसानि)

• त्रि-मधु-अक्तैः: smeared with (threefold) honey
• त्रि-मधु-अक्तैः: Instrument (करण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + मधु (प्रातिपदिक) + अक्त (कृदन्त; √अञ्ज् धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (मांसैः); तत्पुरुषः (मधुना अक्त) + ‘त्रि’ (त्रिविध-मधु/त्रिगुण-लेपन)

• होमात्: from/by the fire-offering
• होमात्: Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: होम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन

• स्वर्णम्: gold
• स्वर्णम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• अवाप्नुयात्: would/should obtain
• अवाप्नुयात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √आप् (धातु) + अव- (उपसर्ग)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• क्षीर-अक्तैः: smeared with milk
• क्षीर-अक्तैः: Instrument (करण)
• Type: Adjective
• Root: क्षीर (प्रातिपदिक) + अक्त (कृदन्त; √अञ्ज् धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (मांसैः/द्रव्यैः); तत्पुरुषः (क्षीरेण अक्त)

• सस्य-संपन्नाम्: abundant in crops
• सस्य-संपन्नाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सस्य (प्रातिपदिक) + संपन्न (कृदन्त; √पद्/√पन् धातु, ‘सम्-’ उपसर्ग)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषणम् (भुवम्); तत्पुरुषः (सस्येन संपन्ना)

• भुवम्: land/earth
• भुवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• आप्नोति: attains
• आप्नोति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √आप् (धातु)
• Form: लट् (present indicative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मण्डलात्: from a region/circle (mandala)
• मण्डलात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: मण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada on ritual-fruits within Vedanga-oriented sections)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: artha (pragmatic/goal-oriented)

Secondary Rasa: adbhuta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It illustrates the Purāṇic karma-kāṇḍa principle that specific homa-substances are linked to specific results (phala), mapping ritual precision to tangible outcomes like wealth (gold) and agricultural prosperity.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

This verse is primarily ritualistic rather than devotional; it presents worldly fruits of yajña. In the broader Purāṇic frame, such acts can be performed as offerings with reverence, but the stated focus here is phala from homa, not direct Vishnu-bhakti.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights applied ritual procedure—selection and consecration (anointing) of offering materials for homa—reflecting technical yajña-vidhi aligned with Vedāṅga-oriented instruction.