Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 153

Rādhā-sambaddha-mantra-vyākhyā

Rādhā-Related Mantras Explained

Devanagari script

भुजैर्द्वादशभिर्युक्तां सर्वेषां सर्ववाङ्मयीम् । प्रवालाक्षस्रजं पद्मं कुंडिकां रत्ननिर्मिताम् ॥ १५३ ॥

Transliteration

bhujairdvādaśabhiryuktāṃ sarveṣāṃ sarvavāṅmayīm | pravālākṣasrajaṃ padmaṃ kuṃḍikāṃ ratnanirmitām || 153 ||

Translation

十二の御腕を具え、あらゆる伝統の言語と学知を体現する。蓮華、珊瑚とルドラークシャの花鬘、そして宝石で作られた水瓶（クンディカー）を執る。

Word by Word

• भुजैः: with arms
• भुजैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: भुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• द्वादशभिः: with twelve
• द्वादशभिः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: द्वादश (प्रातिपदिक; संख्या)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्याविशेषणम् (भुजैः इति सह)

• युक्ताम्: endowed, furnished
• युक्ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: युक्त (कृदन्त; √युज्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) विशेषणम्

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन

• सर्व-वाङ्मयीम्: embodying all speech/learning
• सर्व-वाङ्मयीम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + वाङ्मयी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषसमासः (सर्वा वाक् यस्यां सा)

• प्रवाल-अक्ष-स्रजम्: wearing a garland of coral beads
• प्रवाल-अक्ष-स्रजम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्रवाल (प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक) + स्रज्/स्रज (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषसमासः (प्रवाल-अक्षैः कृत-स्रक्)

• पद्मम्: a lotus
• पद्मम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कुण्डिकाम्: a water-pot
• कुण्डिकाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुण्डिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• रत्न-निर्मिताम्: made of jewels
• रत्न-निर्मिताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: रत्न (प्रातिपदिक) + निर्मित (कृदन्त; √मा/√मि (निर्मा))
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम्; तत्पुरुषसमासः (रत्नैः निर्मिता)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in the Vedanga-focused section)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Devi (as Sarvavangmayi / personified sacred speech)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents sacred knowledge as a living divine power—“all speech and learning”—whose iconographic symbols (lotus, garland, water-pot) indicate purity, disciplined recitation, and ritual sanctity.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By depicting learning itself as worthy of reverence, it implies that devotion is strengthened through honoring mantra, disciplined practice, and the divine source of vāṇī (sacred utterance).

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse points to the primacy of vāṇī/mantra and ritual purity—core concerns of Vedanga disciplines such as Śikṣā (phonetics/recitation) and Kalpa (ritual procedure).