Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 17

Bhuvaneśī (Nidrā-Śakti) Mantra-vidhi, Nyāsa–Āvaraṇa Worship, Padma-homa Prayogas, and the Opening of Śrī-Mahālakṣmī Upāsanā

Devanagari script

उद्यद्दिवाकरनिभां तुंगोरोजां त्रिलोचनाम् । स्मरास्यामिंदुमुकुटां वरपाशांकुशाभयाम् ॥ १७ ॥

Transliteration

udyaddivākaranibhāṃ tuṃgorojāṃ trilocanām | smarāsyāmiṃdumukuṭāṃ varapāśāṃkuśābhayām || 17 ||

Translation

我は彼女を観想する—昇る太陽のごとく輝き、豊かに高き胸をもち、三つの眼を具える方。心を奪う面貌、月を冠として戴き、勝れた御手に縄（パーシャ）、鉤（アンクシャ）、そして無畏の印（アバヤ）を持つ。

Word by Word

• उद्यत्-दिवाकर-निभाम्: resembling the rising sun
• उद्यत्-दिवाकर-निभाम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: उद्यत् (कृदन्त; √उद्/उद्-गम्, शतृ) + दिवाकर (प्रातिपदिक) + निभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (उद्यत् दिवाकर इव निभा यस्याः)

• तुंग-उरोजाम्: with high/firm breasts
• तुंग-उरोजाम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: तुंग (प्रातिपदिक) + उरोज (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—कर्मधारय (तुंगा उरोजा यस्याः)

• त्रि-लोचनाम्: three-eyed
• त्रि-लोचनाम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—द्विगु (त्रीणि लोचनानि यस्याः)

• स्मर-आस्याम्: with a face like Kāma (Cupid)
• स्मर-आस्याम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: स्मर (प्रातिपदिक) + आस्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (स्मरस्य आस्यमिव आस्यं यस्याः)

• इन्दु-मुकुटाम्: wearing the moon as a crown
• इन्दु-मुकुटाम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक) + मुकुट (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (इन्दोः मुकुटः यस्याः)

• वर-पाश-अंकुश-अभयाम्: holding the boon-giving noose, goad, and (gesture of) fearlessness
• वर-पाश-अंकुश-अभयाम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक) + पाश (प्रातिपदिक) + अंकुश (प्रातिपदिक) + अभय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—द्वन्द्व (वरपाशश्च अंकुशश्च अभयं च—एतानि यस्याः/धारयन्ती)

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Devi (Trilocana)
• Surya (Divakara)
• Chandra (Indu)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

The verse gives a dhyāna-lakṣaṇa (meditative visualization) of the Goddess, using luminous and iconographic markers to steady the mind, invoke protection (abhaya), and internalize divine power through remembrance (smaraṇa).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

It presents bhakti as focused remembrance and contemplation of the deity’s form and attributes—meditating on her radiance, compassionate protection, and sacred emblems as a direct devotional practice.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects ritual-technical practice: dhyāna used as an aṅga (limb) of pūjā and mantra-sādhana, where precise iconography and visualization support correct recitation and worship procedure.