Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 121

Pañca-prakṛti-nirūpaṇa and Mantra-vidhi: Rādhā, Mahālakṣmī, Durgā, Sarasvatī, Sāvitrī; plus Sāvitrī-Pañjara

Devanagari script

विशालसंज्ञितामीशां व्यापिनीं विमलां यजेत् । तमोपहारिणीं सूक्ष्मां विश्वयोनिं जयावहाम् ॥ १२१ ॥

Transliteration

viśālasaṃjñitāmīśāṃ vyāpinīṃ vimalāṃ yajet | tamopahāriṇīṃ sūkṣmāṃ viśvayoniṃ jayāvahām || 121 ||

Translation

「ヴィシャーラー（Viśālā）」と称される自在の女主を礼拝すべし。遍満して清浄無垢、微妙にして闇を払い、宇宙の胎（よな）となり、勝利をもたらす御方である。

Word by Word

• विशाल-संज्ञिताम्: named ‘Viśālā’
• विशाल-संज्ञिताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विशाल (प्रातिपदिक) + संज्ञित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषार्थः (विशाला इति संज्ञिता)

• ईशाम्: the goddess Īśā
• ईशाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईशा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन

• व्यापिनीम्: all-pervading
• व्यापिनीम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: व्यापिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेषण

• विमलाम्: pure
• विमलाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विमला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेषण

• यजेत्: one should worship
• यजेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √यज् (धातु)
• Form: विधिलिङ्; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• तमः-अपहारिणीम्: remover of darkness
• तमः-अपहारिणीम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तमस् (प्रातिपदिक) + अपहारिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तमसः अपहारिणी)

• सूक्ष्माम्: subtle
• सूक्ष्माम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सूक्ष्मा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेषण

• विश्व-योनिम्: source/womb of the universe
• विश्व-योनिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विश्वस्य योनि:)

• जया-आवहाम्: bringing victory
• जया-आवहाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: जया (प्रातिपदिक) + आवहा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (जयाम् आवहति इति)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Viśālā (Divine Goddess/Śakti)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It defines an upāsanā-object as the all-pervading, stainless Divine Power (Viśālā) who removes inner darkness (tamas/avidyā) and leads the practitioner toward clarity and victory in dharma.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as focused worship (yajet) with contemplative attributes—purity, subtlety, and cosmic sourcehood—so devotion becomes both reverence and inner transformation.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse reflects mantra-upāsanā style precision: worship is guided by defined epithets (nāma/guṇa) used for correct contemplation and recitation—an applied, technical devotional method aligned with śikṣā and vyākaraṇa-informed clarity of terms.