Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 84

The Exposition of Nṛsiṁha Worship-Mantras, Nyāsa, Mudrās, Yantras, Kavaca, and Nṛsiṁha Gāyatrī

Devanagari script

मधूकपुष्पैरिष्टं स्यात्स्तम्भनं धात्रिखण्डकैः । दधिमध्वाज्यमिश्रां तु गुडूचीं चतुरङ्गुलाम् ॥ ८४ ॥

Transliteration

madhūkapuṣpairiṣṭaṃ syātstambhanaṃ dhātrikhaṇḍakaiḥ | dadhimadhvājyamiśrāṃ tu guḍūcīṃ caturaṅgulām || 84 ||

Translation

マドゥーカの花で作る醗酵剤（イシュタ）は有益であると説かれる。ダートリー（アーマラキー）の小片はスタンバナ（収斂・安定）の作用を生ずる。さらに、四アングラの長さのグドゥーチーを、凝乳・蜂蜜・ギーと和して服すべし。

Word by Word

• मधूक-पुष्पैः: with madhūka flowers
• मधूक-पुष्पैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: मधूक (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण) बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (मधूकस्य पुष्पाणि)

• इष्टम्: the desired result
• इष्टम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √यज्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘desired/beneficial (result)’

• स्यात्: may be
• स्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• स्तम्भनम्: paralysis, immobilization (stambhana)
• स्तम्भनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्तम्भन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन

• धात्री-खण्डकैः: with pieces of dhātrī (āmalakī)
• धात्री-खण्डकैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: धात्री (प्रातिपदिक) + खण्डक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण) बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (धात्र्याः खण्डकाः)

• दधि-मधु-आज्य-मिश्राम्: mixed with curd, honey, and ghee
• दधि-मधु-आज्य-मिश्राम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दधि (प्रातिपदिक) + मधु (प्रातिपदिक) + आज्य (प्रातिपदिक) + मिश्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म) एकवचन; समासः इतरेतर-द्वन्द्वः (दधि च मधु च आज्यं च) + ‘मिश्र’ विशेषण; ‘mixed with curd, honey, and ghee’

• तु: and, indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (and/but)

• गुडूचीम्: guḍūcī (Tinospora cordifolia)
• गुडूचीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गुडूची (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म) एकवचन

• चतुर्-अङ्गुलाम्: four-finger-length (four aṅgulas)
• चतुर्-अङ्गुलाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (प्रातिपदिक) + अङ्गुल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म) एकवचन; द्विगु-समासः (चतस्रः अङ्गुल्यः प्रमाणम्)

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada, within the Vedanga/technical-science section)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

In the Vedanga-oriented portion of the Narada Purana, the verse frames bodily regulation through disciplined, measured preparations—supporting dharma by sustaining health and steadiness needed for study, ritual, and devotion.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

It does not teach bhakti directly; rather, it supplies practical support—health-preserving discipline—so a practitioner can maintain regular worship, japa, vrata, and scriptural learning without obstruction.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights technical, applied knowledge: named preparations (iṣṭa), functional actions (stambhana), and precise traditional measurement (four aṅgulas), reflecting the Purana’s instructional style in allied sciences.