Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 128

Mahāviṣṇu-Mantras: Aṣṭākṣarī, Sudarśana-Astra, Nyāsa Systems, Āvaraṇa-Pūjā, and Prayogas

Devanagari script

उद्यद्दोः परिधं दिव्यं सितदंष्ट्राग्रभूधरम् । स्वर्णाभं पार्थिवे पीते मंडले सुसमाहितः ॥ १२८ ॥

Transliteration

udyaddoḥ paridhaṃ divyaṃ sitadaṃṣṭrāgrabhūdharam | svarṇābhaṃ pārthive pīte maṃḍale susamāhitaḥ || 128 ||

Translation

完全に心を統一して、地の黄なるマンダラの中に、光り輝く神妙の円輪を観想せよ。周縁は燦然とし、白き牙は山のごとき尖端を備え、黄金の色に耀く。

Word by Word

• उद्यत्-दोः: of (one) with raised arms
• उद्यत्-दोः: सम्बन्ध (Sambandha/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: उद्यत् (कृदन्त, √उद्+यत्) + दोस्/दोः (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-सम्बन्धे षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचनम्; समासः—उद्यतयोः दोर्भ्यां/दोः (raised arms)

• परिधम्: a girdle / encircling band
• परिधम्: कर्म (Karma/कर्मपद)
• Type: Noun
• Root: परिध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचनम्

• दिव्यम्: divine
• दिव्यम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्; विशेषणम् (परिधम्)

• सित-दंष्ट्रा-अग्र-भूधरम्: bearing a mountain on the tip of (his) white tusks
• सित-दंष्ट्रा-अग्र-भूधरम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: सित (प्रातिपदिक) + दंष्ट्रा (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक) + भूधर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्; समासः—सिताः दंष्ट्राः यस्य अग्रे भूधरः (mountain at the tip of white tusks) इति वर्णनम्

• स्वर्ण-आभम्: golden-hued
• स्वर्ण-आभम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्ण (प्रातिपदिक) + आभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्; कर्मधारयः—स्वर्णवत् आभा यस्य

• पार्थिवे: earthly
• पार्थिवे: अधिकरण (Adhikaraṇa/स्थान)
• Type: Adjective
• Root: पार्थिव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचनम्; विशेषणम् (मण्डले)

• पीते: yellow
• पीते: अधिकरण (Adhikaraṇa/स्थान)
• Type: Adjective
• Root: पीत (कृदन्त, √पा/पि + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचनम्; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) विशेषणम् (मण्डले)

• मण्डले: in the circle/orb
• मण्डले: अधिकरण (Adhikaraṇa/स्थान)
• Type: Noun
• Root: मण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचनम्

• सु-समाहितः: well-concentrated
• सु-समाहितः: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय) + समाहित (कृदन्त, √धा + सम् + आ + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचनम्; ‘सु’ उपपदपूर्वकः—well-composed/fully concentrated

Speaker

Narada (in a didactic passage aligned with Vedanga-style technical description/visualization)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes disciplined dhyāna: fixing the mind (susamāhita) on a precisely described divine form within a maṇḍala, using color and structure as supports for steady contemplation.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is expressed here as reverent, form-based contemplation—holding a vivid divine image in the heart-mind—so devotion matures into one-pointed absorption rather than remaining merely verbal praise.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

A technical, almost yantra/maṇḍala-style method: using defined visual parameters (paridhi, colors like pīta and svarṇa) as a practical aid for concentration, aligning with Vedanga-adjacent disciplines that systematize ritual and contemplative procedure.