Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 89

Śeṣoditya-Sūrya-nyāsa, Soma-sādhana, Graha-pūjā, and Bhauma-vrata-vidhi

Devanagari script

बाहुद्वये न्यसेत्पश्चात्सर्वरोगापहारकम् । मूर्द्धादि वृष्टिकर्तारमापादांतं न्यसेत्सुधीः ॥ ८९ ॥

Transliteration

bāhudvaye nyasetpaścātsarvarogāpahārakam | mūrddhādi vṛṣṭikartāramāpādāṃtaṃ nyasetsudhīḥ || 89 ||

Translation

次に（真言の力）を両腕に安置し、一切の病を除く者として観ぜよ。賢き修行者は、頭より足に至るまで安置して、雨を起こし命を潤す者として観ずべし。

Word by Word

• बाहुद्वये: on the two arms
• बाहुद्वये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: बाहु-द्वय (प्रातिपदिक; बाहु + द्वय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः द्विगु (द्वौ बाहू)

• न्यसेत्: should place
• न्यसेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-√अस्/न्यस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; क्रिया

• पश्चात्: afterwards
• पश्चात्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/क्रमवाचक क्रियाविशेषण (adverb of sequence)

• सर्वरोगापहारकम्: remover of all diseases
• सर्वरोगापहारकम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-रोग-अपहारक (प्रातिपदिक; सर्व + रोग + अपहारक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (सर्वेषां रोगाणाम् अपहारकः)

• मूर्द्धादि: starting from the head
• मूर्द्धादि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: मूर्द्ध-आदि (प्रातिपदिक; मूर्द्धन् + आदि)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः; अर्थः ‘मूर्द्धतः आरभ्य’ (from the head onward)

• वृष्टिकर्तारम्: maker of rain
• वृष्टिकर्तारम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृष्टि-कर्तृ (प्रातिपदिक; वृष्टि + कर्तृ)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (वृष्टेः कर्ता)

• आ: up to
• आ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपसर्ग/अव्यय (limit-marker with ablative sense: up to)

• पादान्तम्: to the end of the feet
• पादान्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाद-अन्त (प्रातिपदिक; पाद + अन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/अवधि), एकवचन; समासः तत्पुरुष (पादस्य अन्तः)

• न्यसेत्: should place
• न्यसेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-√अस्/न्यस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सुधीः: the wise person
• सुधीः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सु-धी (प्रातिपदिक; सु + धी)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; समासः कर्मधारय (सु-धीः = उत्तमबुद्धिः)

Speaker

Sanatkumara (instructional discourse to Narada on technical ritual procedure/nyasa)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches nyāsa—sacralizing the body by placing mantra-power on limbs—so the practitioner becomes a fit vessel for divine protection, health, and auspicious cosmic support.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Though technical, it supports bhakti by prescribing disciplined bodily and mental sanctification (nyāsa) before worship, aligning the devotee’s whole being—head to feet—with the deity’s grace.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights applied ritual science: systematic limb-placement (aṅga/śarīra-nyāsa) and ordered bodily mapping used in mantra-sādhana for specific results like healing and prosperity (symbolized by rain).