Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 1

Gaṇeśa Mantra-vidhi: Mahāgaṇapati Gāyatrī, Vakratuṇḍa Mantra, Nyāsa, Homa, Āvaraṇa-pūjā, and Caturthī Vrata

Devanagari script

श्रीसनत्कुमार उवाच । अथ वक्ष्ये गणेशस्य मंत्रान्सर्वेष्टदायकान् । यान्समाराध्य विप्रेंद्र साधको भुक्तिमुक्तिमान् ॥ १ ॥

Transliteration

śrīsanatkumāra uvāca | atha vakṣye gaṇeśasya maṃtrānsarveṣṭadāyakān | yānsamārādhya vipreṃdra sādhako bhuktimuktimān || 1 ||

Translation

シュリー・サナトクマーラは言った。「今、あらゆる願いを授けるガネーシャのマントラを説こう。おお、ブラーフマナの中の最勝者よ、それらを正しく礼拝するなら、修行者は世の享受と解脱の双方を得る。」

Word by Word

• श्रीसनत्कुमारः: Venerable Sanatkumāra
• श्रीसनत्कुमारः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री-सनत्कुमार (प्रातिपदिक); श्री (प्रातिपदिक) + सनत्कुमार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; कर्मधारय (श्रीमान् सनत्कुमारः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• अथ: now, then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; आरम्भ/अनन्तरार्थक (now/then)

• वक्ष्ये: I shall tell
• वक्ष्ये: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लृट् (simple future), आत्मनेपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• गणेशस्य: of Gaṇeśa
• गणेशस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गणेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• मन्त्रान्: mantras
• मन्त्रान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन

• सर्वेष्टदायकान्: granting all desired (boons)
• सर्वेष्टदायकान्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-इष्ट-दायक (प्रातिपदिक); सर्व (प्रातिपदिक) + इष्ट (प्रातिपदिक) + दायक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (सर्वम् इष्टम् ददाति इति)

• यान्: which (mantras)
• यान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun referring to मन्त्रान्)

• समाराध्य: having propitiated
• समाराध्य: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-राध् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया (having propitiated/worshipped)

• विप्रेंद्र: O best of Brahmins
• विप्रेंद्र: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र-इन्द्र (प्रातिपदिक); विप्र (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (vocative), एकवचन; कर्मधारय (विप्राणाम् इन्द्रः)

• साधकः: the practitioner
• साधकः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: साधक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• भुक्तिमुक्तिमान्: possessed of enjoyment and liberation
• भुक्तिमुक्तिमान्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भुक्ति-मुक्ति-मत् (प्रातिपदिक); भुक्ति (प्रातिपदिक) + मुक्ति (प्रातिपदिक) + मत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्व (भुक्तिः च मुक्तिः च) + मतुप्-प्रत्ययार्थ (possessed of)

Speaker

Sanatkumara

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Sanatkumara
• Ganesha

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames Gaṇeśa-mantra practice as a complete sādhanā capable of yielding both legitimate worldly fulfillment (bhukti) and the highest goal (mukti), establishing the scope and intention of the chapter’s teaching.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By emphasizing “samārādhya” (proper propitiation), the verse points to devoted, disciplined worship as the effective means—devotion expressed through mantra-upāsanā that ripens into grace and attainment.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse signals a technical, practice-oriented treatment of mantra (mantra-vidyā)—how specific mantras are to be used in sādhanā for defined results, aligning with the Third Pada’s focus on applied sacred sciences.