Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 134

Mokṣopāya: Bhakti-rooted Jñāna and the Aṣṭāṅga Yoga of Viṣṇu-Meditation

Devanagari script

सर्वविश्वात्मकं विष्णुं सर्वलोकैककारणम् । विकसत्पद्यपत्राक्षं चारुकुण्डलभूषितम् ॥ ३४ ॥

Transliteration

sarvaviśvātmakaṃ viṣṇuṃ sarvalokaikakāraṇam | vikasatpadyapatrākṣaṃ cārukuṇḍalabhūṣitam || 34 ||

Translation

全宇宙を自らの本体とし、あらゆる世界の唯一の原因であるヴィシュヌを私は礼拝する。咲き開いた蓮華の花弁のごとき眼をもち、麗しき耳飾りに荘厳されている。

Word by Word

• सर्वविश्वात्मकम्: whose nature is the entire universe
• सर्वविश्वात्मकम्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + विश्व + आत्मक (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष/बहुव्रीह्यर्थे प्रयोगः ‘सर्वविश्वस्य आत्मा/स्वरूपं यस्य’; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (विष्णुम्)

• विष्णुम्: Vishnu
• विष्णुम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सर्वलोकैककारणम्: the sole cause of all worlds
• सर्वलोकैककारणम्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + लोक + एक + कारण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (determinative): ‘सर्वेषां लोकानां एकं कारणम्’; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-समर्थ्ये, अत्र पुंलिङ्ग द्वितीया एकवचन विशेषण (विष्णुम्)

• विकसत्: blooming
• विकसत्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: विकस् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (Present participle/शतृ), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (पद्यपत्राक्षम्)

• पद्यपत्राक्षम्: lotus-petal-eyed
• पद्यपत्राक्षम्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: पद्य + पत्र + अक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय/तत्पुरुष: ‘पद्यस्य पत्रमिव अक्षिणी यस्य’; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (विष्णुम्)

• चारु: beautiful
• चारु: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: चारु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (कुण्डल)

• कुण्डलभूषितम्: adorned with earrings
• कुण्डलभूषितम्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: कुण्डल + भूषित (प्रातिपदिक; भूष् धातु + क्त)
• Form: तत्पुरुष: ‘कुण्डलैः भूषितः’; भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (विष्णुम्)

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti (devotion)

Secondary Rasa: adbhuta (wonder)

Characters & Entities

• Vishnu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents Viṣṇu as both immanent and transcendent—present as the very Self of the universe (sarvaviśvātmaka) and simultaneously the single causal source of all worlds—supporting devotion grounded in Vedāntic theism.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is directed to a personal, beautiful form of the Absolute—lotus-eyed and ornamented—so the mind can lovingly concentrate, while recognizing that this same Lord is the universal ground and creator.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse primarily functions as a stotra for japa/dhyāna; it indirectly reflects Vyākaraṇa-style compound usage (e.g., sarvaviśvātmaka, sarvalokaikakāraṇa) helpful for precise recitation and meaning in ritual worship.