Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 45

Saṃsāra-duḥkha: Karmic Descent, Garbhavāsa, Life’s Anxieties, Death, and the Call to Jñāna-Bhakti

कुत्सितं मांसरक्ताद्यैर्देहं संप्राप्य यो नरः । संसारच्छेदकं विष्णुं न भजेत्सोऽतिपातकी ॥ ४५ ॥

kutsitaṃ māṃsaraktādyairdehaṃ saṃprāpya yo naraḥ | saṃsāracchedakaṃ viṣṇuṃ na bhajetso'tipātakī || 45 ||

肉や血などより成るこの卑しき身を得ながら、輪廻の縛りを断つヴィシュヌを礼拝せぬ者は、極重の罪人となる。

कुत्सितम्vile, contemptible
कुत्सितम्:
कर्म (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुत्सित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (देहम् इति)
मांस-रक्त-आद्यैःby/with flesh, blood, etc.
मांस-रक्त-आद्यैः:
करण (करणम्/Instrument)
TypeNoun
Rootमांस + रक्त + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; समाहार-द्वन्द्व (मांसं च रक्तं च आदयः); करण/हेतु-प्रयोग
देहम्a body
देहम्:
कर्म (कर्म/Accusative object)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
सम्प्राप्यhaving obtained
सम्प्राप्य:
पूर्वक्रिया (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-√आप् (धातु) → सम्प्राप्य (कृदन्त, ल्यप्/क्त्वा-प्रत्यय)
Formअव्ययभाव (gerund); क्त्वान्त/ल्यपन्त; पूर्वकालिक क्रिया
यःwho
यः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
नरःa man
नरः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
संसारच्छेदकम्the cutter of saṃsāra
संसारच्छेदकम्:
कर्म (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंसार + छेदक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुष-समास (संसारस्य छेदकः) ; विशेषणम् (विष्णुम्)
विष्णुम्Vishnu
विष्णुम्:
कर्म (कर्म/Accusative object)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
not
:
निषेध (particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation particle)
भजेत्should worship/serve
भजेत्:
क्रिया (आख्यात)
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
सःhe
सः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
अतिपातकीa great sinner
अतिपातकी:
कर्ता-सम्बन्ध (predicate nominative)
TypeNoun
Rootअति + पातकिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष/उपसर्गपूर्वक-निर्माण (अति-); विशेषणार्थे संज्ञा

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: raudra

V
Vishnu

FAQs

It frames human birth as a rare chance for liberation: since the body is perishable and impure, one should turn to Viṣṇu, the destroyer of saṃsāra; neglecting that purpose is treated as grave spiritual failure.

Bhakti is presented as direct refuge—'bhajet' (worship/serve) Viṣṇu—because devotion to the saṃsāra-cchedaka Lord is the practical means to cut bondage rather than remain trapped in bodily identification.

No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa, Jyotiṣa, or Kalpa) is taught in this verse; the practical takeaway is ethical-spiritual prioritization: use embodied life for Viṣṇu-upāsanā aimed at mokṣa.