Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 129

Pāpa-bheda, Naraka-yātanā, Mahāpātaka-vicāra, Atonement Limits, Daśa-vidhā Bhakti, and Gaṅgā as Final Remedy

Devanagari script

महत्पापं तदादेष्टुं न क्षमोऽहं निजायुषा । उच्छिष्टभोजिनो ये च मित्रद्रोहपराश्च ये ॥ १२९ ॥

Transliteration

mahatpāpaṃ tadādeṣṭuṃ na kṣamo'haṃ nijāyuṣā | ucchiṣṭabhojino ye ca mitradrohaparāśca ye || 129 ||

Translation

王よ、その大罪を、わが寿命のうちにさえ、余すところなく説き尽くすことはできぬ――不浄なる残食を口にする者と、友を裏切ることに執する者との罪である。

Word by Word

• महत्-पापम्: a great sin
• महत्-पापम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महत् (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कर्मधारय-समास (महच्च तत् पापम्)

• तत्: that (sin)
• तत्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम

• आदेष्टुम्: to prescribe/declare
• आदेष्टुम्: प्रयोजन (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: आ + √दिश् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), परस्मैपद-धातु; अर्थः—आदेशं कर्तुम् (to prescribe/declare)

• न: not
• न: सम्बन्ध (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय, निषेधार्थक-निपात (negation)

• क्षमः: capable
• क्षमः: कर्तृ-विशेषण (Agent qualifier)
• Type: Adjective
• Root: क्षम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन

• निज-आयुषा: with my own lifespan
• निज-आयुषा: करण (Karaṇa/करण)
• Type: Noun
• Root: निज (प्रातिपदिक) + आयुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; तत्पुरुष-समास (निजम् आयुः)

• उच्छिष्ट-भोजिनः: those who eat leftovers/impure food
• उच्छिष्ट-भोजिनः: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उच्छिष्ट (प्रातिपदिक) + भोजिन् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भुज् (धातु) + णिनि)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (उच्छिष्टं भोजयन्ति/भुञ्जते)

• ये: who
• ये: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)

• च: and
• च: सम्बन्ध (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक-निपात

• मित्र-द्रोह-पराः: devoted to betraying friends
• मित्र-द्रोह-पराः: कर्तृ-विशेषण (Agent qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मित्र (प्रातिपदिक) + द्रोह (प्रातिपदिक) + पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (मित्रद्रोहे पराः = मित्रद्रोह-निष्ठाः)

• च: and
• च: सम्बन्ध (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक-निपात

• ये: who (also)
• ये: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun), पुनरुक्ति-बलार्थम्

Speaker

Narada (in dialogue context with Sanatkumara tradition)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bibhatsa

Secondary Rasa: bhayanaka

Characters & Entities

• Narada

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes that certain unethical habits—impurity in food conduct and betrayal of trusted companions—create severe pāpa that obstructs inner purity and spiritual advancement.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti rests on śauca (purity) and satya/ahiṃsā-like integrity; treachery and impure conduct destabilize the mind and relationships, making steady remembrance and devotion difficult.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It aligns with Dharma-śāstra style āhāra-śauca (purity in eating) and sadācāra (right conduct); while not a technical Vedāṅga lesson, it reflects applied ritual-ethical discipline supporting Vedic life.