Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 74

Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa

जुहितो जुहाव जुहवांचकार होता होष्यति जुहोतु । अजुहोज्जुहुयाद्धूयादहौषीदहोष्यद्दीव्यति । दिदेव देविता देविष्यति च अदीव्यद्दीव्येद्दीव्याद्वै ॥ ७४ ॥

juhito juhāva juhavāṃcakāra hotā hoṣyati juhotu | ajuhojjuhuyāddhūyādahauṣīdahoṣyaddīvyati | dideva devitā deviṣyati ca adīvyaddīvyeddīvyādvai || 74 ||

「(たとえば)juhita、juhāva、juhavāṃcakāra;hotā、hoṣyati、juhotu;ajuhoḥ、juhuyāt、dhūyāt、ahauṣīt、ahoṣyat;さらに dīvyati、dideva、devitā、deviṣyati、adīvyat、dīvyet、dīvyāt——まことに、これらは正しき動詞形である。」

जुहितःoffered / sacrificed (one who has offered)
जुहितः:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootहु (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; धातुः—हु (to offer/sacrifice)
जुहावhas offered
जुहाव:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहु (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—हु; रूपम्—जुहाव
जुहवाम्we have offered
जुहवाम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहु (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, उत्तमपुरुषः (1st person), बहुवचनम्; धातुः—हु; रूपम्—जुहवाम्
चकारdid / has done
चकार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—कृ (to do)
होताthe hotṛ priest
होता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; ऋ-प्रातिपदिक; ‘sacrificer/priest’
होष्यतिwill offer
होष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहु (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—हु; रूपम्—होष्यति
जुहोतुlet (him/it) offer
जुहोतु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहु (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—हु; रूपम्—जुहोतु
अजुहोत्offered (aorist)
अजुहोत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहु (धातु)
Formलुङ् (Aorist), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—हु; रूपम्—अजुहोत्
जुहुयात्should offer
जुहुयात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहु (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—हु; रूपम्—जुहुयात्
धूयात्should shake/cleanse
धूयात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootधू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—धू (to shake/cleanse; here as listed form)
अहौषीत्offered (aorist variant)
अहौषीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहु (धातु)
Formलुङ् (Aorist), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—हु; रूपम्—अहौषीत्
अहोष्यत्will offer (variant)
अहोष्यत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहु (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—हु; रूपम्—अहोष्यत्
दीव्यतिplays / shines
दीव्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदिव् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—दिव् (to play/shine)
दिदेवplayed / shone (perfect)
दिदेव:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदिव् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—दिव्; रूपम्—दिदेव
देविताplayer / one who plays
देविता:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootदिव् (धातु)
Formक्तृ/तृच्-प्रत्ययान्त (Agent noun/participle-like), पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; धातुः—दिव्; ‘one who plays’
देविष्यतिwill play / will shine
देविष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदिव् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—दिव्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय (conjunction)
अदीव्यत्played (aorist, middle)
अदीव्यत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदिव् (धातु)
Formलुङ् (Aorist), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—दिव्; रूपम्—अदीव्यत्
दीव्येत्should play
दीव्येत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदिव् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—दिव्
दीव्यात्should play (active)
दीव्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदिव् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—दिव्
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपात (emphatic particle)

Narada (in a technical/illustrative passage on correct verbal forms used in Vedic contexts)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

FAQs

It emphasizes precision in sacred speech: correct verbal forms and ritual terminology safeguard the integrity of mantra and yajña, aligning practice with dharma and supporting the seeker’s disciplined path toward mokṣa.

Indirectly: bhakti in the Purāṇic tradition values sincerity along with right performance—this verse highlights that devotional rites and recitations should be done with linguistic and procedural correctness so worship remains faithful to śāstra.

Vyākaraṇa (grammar): the verse lists representative conjugational/derivational forms from roots like √hu (to offer in sacrifice) and √div (to play/shine), showing how correct forms are taught for accurate Vedic usage.