Adhyaya 89: The Wrath of Shumbha and Nishumbha and the Fall of Nishumbha

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये रक्तबीजवधोनामाष्टाशीतितमोऽध्यायः । एकोननवतितमोऽध्यायः— ८९ । राजोवाच विचित्रमिदमाख्यातं भगवन् भवता मम । देव्याश्चरितमाहात्म्यं रक्तबीजवधाश्रितम् ॥

かくして『シュリー・マーर्काण्डेयヤ・プラーナ』、サーヴァルニカ・マンヴァンタラに属する『デーヴィー・マーハートミャ』において、「ラक्तबीジャ殺し」と名づけられた第八十八章は終わる。ここに第八十九章が始まる。王は言った。「尊師よ、あなたは私にこの驚異の物語—ラक्तबीジャの討滅を中心とする女神の輝かしい御業—を語ってくださいました。」

Verse 2

भूयश्चेच्छाम्यहं श्रोतुं रक्तबीजे निपातिते । चकाः शुम्भो यत्कर्म निशुम्भश्चातिकोपनः ॥

さらにお聞きしたい。ラक्तबीジャが討たれた後、シュンバはどのような行いに出たのか。また、激怒したニシュンバは何をしたのか。

Verse 3

ऋषिरुवाच चकāर कोपमतुलं रक्तबीजे निपातिते । शुम्भासुरो निशुम्भश्च हतेष्वन्येषु चाऽहवे ॥

聖仙は言った。「ラक्तबीジャ（Raktabīja）が討たれると、阿修羅シュンバ（Śumbha）とニシュンバ（Niśumbha）は比類なき憤怒に満たされた。戦場では他の戦士たちもまた次々と斃れていたからである。」

Verse 4

हन्यमानं महासैन्यं विलोक्ष्यामर्षमुद्वहन् । अभ्यधावन्निशुम्भोऽथ मुख्ययाऽसुरसेनया ॥

自らの大軍が屠られてゆくのを見て、燃えさかる怒りを帯びたニシュンバは、阿修羅軍の主力部隊を率いて前へと突進した。

Verse 5

तस्याग्रतस्तथा पृष्ठे पार्श्वयोश्च महासुराः । संदष्टौष्ठपुटाः क्रुद्धा हन्तुं देवीमुपाययुः ॥

彼女の前にも後ろにも左右にも、激怒して唇を噛む大アスラたちが、女神を討たんとして進み寄った。

Verse 6

आजगाम महावीर्यः शुम्भोऽपि स्वबलैर्वृतः । निहन्तुं चण्डिकां कोपात्कृताव युद्धं तु मातृभिः ॥

その後、大いなる武勇を備えたシュンバもまた自軍に囲まれて来たり、母神たちと戦ったのち、怒りに任せてチャンディカー（Caṇḍikā）を討たんとした。

Verse 7

ततो युद्धमतीवासीद्देव्याः शुम्भनिशुम्भयोः । शरवर्षमतीवोग्रं मेघयोरिव वर्षतोः ॥

かくして女神とシュンバ、ニシュンバとの戦いは、恐るべき矢の雨を伴って、きわめて激烈となった。まるで二つの嵐雲が降り注ぐかのようであった。

Verse 8

चिच्छेदास्ताञ्चरांस्ताभ्यां चण्डिका स्वशरोत्करैः । ताडयामास चाङ्गेषु शस्त्रौघैरसुरेश्वरौ ॥

チャンディカーは自らの矢の斉射によってそれらの武器（飛来する投擲物）を断ち落とし、ついで二人の阿修羅の主の四肢を武器の奔流で打ち据えた。

Verse 9

निशुम्भो निशितं खड्गं चर्म चादाय सुप्रभम् । अताडयन्मूर्ध्नि सिंहं देव्याः वाहनमुत्तमम् ॥

ニシュンバは鋭い剣と燦然と輝く盾を取り、女神の最上の乗り物たる獅子の頭を打った。

Verse 10

निशुम्भो निशितं खड्गं चर्म चादाय सुप्रभम् । अताडयन्मूर्ध्नि सिंहं देव्याः वाहनमुत्तमम् ॥

ニシュンバは鋭い剣と見事な盾を取り、女神の最上の乗り物である獅子の頭を打ち据えた。

Verse 11

छिन्नॆ चर्मणि खड्गे च शक्तिं चिक्षेप सोऽसुरः । तामप्यस्य द्विधा चक्रे चक्रेणाभिमुखागताम् ॥

盾と剣を断ち落とされると、その阿修羅は槍を投げつけた。だが女神の円盤（チャクラ）は、まっすぐ彼女に向かって来たそれを二つに裂いた。

Verse 12

कोपाध्मातो निशुम्भोऽथ शूलं जग्राह दानवः । आयातं मुष्टिपातेन देवी तच्चाप्यचूर्णयत् ॥

ついで怒りに膨れ上がったダーナヴァのニシュンバは三叉戟を掴んだ。だがそれが彼女に迫るや、女神は拳の一撃でそれを粉塵に砕いた。

Verse 13

अथादाय गदां सोऽपि चिक्षेप चण्डिकां प्रति । सापि देव्याः त्रिशूलेन भिन्ना भस्मत्वमागता ॥

そのとき彼もまた棍棒を取り、チャンディカーに投げつけた。だがその棍棒も女神の三叉戟により裂かれ、灰と化した。

Verse 14

ततः परशुहस्तं तमायान्त दैत्यपुङ्गवम् । आहत्य देवी बाणौघैरपातयत भूतले ॥

ついで、そのダイティヤの首領が斧を手に近づくと、女神は矢の奔流で彼を打ち、地に倒した。

Verse 15

तस्मिन्निपतिते भूमौ निशुम्भे भीमविक्रमॆ । भ्रातर्यतीव संक्रुद्धः प्रययौ हन्तुमम्बिकाम् ॥

恐るべき武威のニシュンバが地に倒れると、その兄弟は激怒し、アンビカーを討たんとして進み出た。

Verse 16

स रथस्थस्तथात्युच्चैर्गृहीतपरमायुधैः । भुजैरष्टाभिरतुलैर्व्याप्याशेषं बभौ नभः ॥

彼は戦車に座し、至上の武器を高く掲げ、比類なき八つの腕をもって虚空を満たし、天にわたり輝いた。

Verse 17

तमायान्तं समालोक्य देवी शङ्खमवादयत् । ज्याशब्दं चापि धनुषश्चकारातीव दुःसहम् ॥

彼が進み来るのを見て、女神は法螺貝を吹き鳴らし、さらに弓弦を鳴り響かせた――敵にとっては耐え難いほどであった。

Verse 18

पूरयामास ककुभो निजघण्टास्वनेन च । समस्तदैत्यसैन्यानां तेजोवधविधायिना ॥

彼女は自らの鈴の音で四方を満たした――畏怖を呼ぶ轟きが、阿修羅の全軍の気勢と栄光とを打ち砕いた。

Verse 19

ततः सिंहो महानादैस्त्याजितेभमहामदैः । पूरयामास गगनं गां तथैव दिशो दश ॥

次いで獅子は、発情に狂う象を退けるほどの猛々しい咆哮を放ち、天空と大地、さらに十方をも満たした。

Verse 20

ततः काली समुत्पत्य गगनं क्ष्मामताडयत् । कराभ्यां तन्निनादेन प्राक्स्वनास्ते तिरोधिताḥ ॥

そのときカーリーは躍り上がって天と地を打ち、両手の雷鳴によって先の音はことごとくかき消された。

Verse 21

अट्टाट्टहासमशिवं शिवदूती चकार ह । तैः शब्दैरसुरास्त्रेसुः शुम्भः कोपं परं ययौ ॥

シヴァドゥーティーは恐ろしく不吉な哄笑を放った。その音に阿修羅たちは武器を放ち、シュンバは激烈な怒りにとらわれた。

Verse 22

दुरात्मंस्तिष्ठ तिष्ठेति व्याजहाराम्बिका यदा । तदा जयेत्यभिहितं देवैराकाशसंस्थितैः ॥

アンビカーが「卑劣な者よ――立て、立て！」と叫ぶと、天空に陣取る神々は「勝利！」と宣言した。

Verse 23

शुम्भेनागत्य या शक्तिर्मुक्ता ज्वालातिभीषणा । आयान्ती वह्निकूटाभा सा निरस्ता महोल्कया ॥

シュンバ（Śumbha）が放った、燃えさかり恐るべき力――火の塊のごとく迫るそれは、流星のような巨大な投射によって打ち払われた。

Verse 24

सिंहनादेन शुम्भस्य व्याप्तं लोकत्रयान्तaram् । निर्घातनिः स्वनो घोरो जितवानवनिपते ॥

王よ、三界の虚空はシュンバ（Śumbha）の獅子のごとき咆哮で満ちた――恐ろしく雷鳴のように轟く反響で、あたかも万物を征服したかのようであった。

Verse 25

शुम्भमुक्ताञ्छरान्देवी शुम्भस्तत्प्रहिताञ्छरान् । चिच्छेद स्वशरैरुग्रैः शतशोऽथ सहस्रशः ॥

デーヴィーはシュンバ（Śumbha）の放った矢を断ち、シュンバもまた彼女の放つ矢を斬り落とした――双方それぞれの猛き矢柄をもって、百に及び、やがて千に及んだ。

Verse 26

ततः सा चण्डिका क्रुद्धा शूलेनाभिजघान तम् । स तदाभिहतो भूमौ मूर्च्छितो निपपात ह ॥

そのとき憤怒したチャンディカー（Caṇḍikā）は三叉戟で彼を突いた。かく打たれて彼は地に倒れ、気絶して意識を失った。

Verse 27

ततो निशुम्भः सम्प्राप्य चेतनामात्तकार्मुकः । आजघान शरैर्देवीं कालीं केसरिणं तथा ॥

ついでニシュンバ（Niśumbha）は正気を取り戻し、弓を執って、デーヴィーとカーリー（Kālī）、さらに獅子をも矢で射た。

Verse 28

पुनश्च कृत्वा बाहूनामयुतं दनुजेश्वरः । चक्रायुधेन दितिजश्छादयामास चण्डिकाम् ॥

そのとき再び、ダヌより生まれた魔族の主は一万の腕を顕し、ディティの子はその円盤武器（チャクラ）によってチャンディカーを覆い圧した。

Verse 29

ततो भगवती क्रुद्धा दुर्गा दुर्गार्तिनाशिनी । चिच्छेद तानि चक्राणि स्वशरैः सायकांश्च तान् ॥

すると福徳の女神は憤怒し—難儀の苦を滅するドゥルガー—自らの矢でその円盤を断ち、またその飛来する武器をも打ち砕いた。

Verse 30

ततो निशुम्भो वेगेन गदामादाय चण्डिकाम् । अभ्यधावत वै हन्तुं दैत्यसेनासमावृतः ॥

次いでニシュンバは棍棒を掴み、疾く突進して、ダイティヤの軍勢に囲まれつつチャンディカーを殺さんと攻めかかった。

Verse 31

तस्यापतत एवाशु गदां चिच्छेद चण्डिका । खड्गेन शितधारेण स च शूलं समाददे ॥

彼が突進すると、チャンディカーは鋭い刃の剣でその棍棒をたちまち断ち切った。すると彼は槍（トリシューラに似た矛）を取り上げた。

Verse 32

शूलहस्तं समायान्तं निशुम्भममरार्दनम् । हृदि विव्याध शूलेन वेगाविद्धेन चण्डिका ॥

神々を苦しめた者ニシュンバが槍を手に近づくと、チャンディカーは力強く投げ放った槍でその胸心を貫いた。

Verse 33

भिन्नस्य तस्य शूलेन हृदयान्निः सृतो 'परः । महाबलो महावीर्यस्तिष्ठेति पुरुषो वदन् ॥

その槍によって彼が裂かれると、その胸の心臓から別の者が現れ出で、力強く大勇を具え、「立て、我に向かえ！」と言った。

Verse 34

तस्य निष्क्रामतो देवी प्रहस्य स्वनवत्ततः । शिरश्चिच्छेद खड्गेन ततो 'सावपतद्भुवि ॥

彼が現れるや、女神は澄みわたる響きで高らかに笑い、剣でその首を斬り落とした。かくして彼は地に倒れた。

Verse 35

ततः सिंहश्चखादोग्रं दंष्ट्राक्षुण्णशिरोधरान् । असुरांस्तांस्तथा काली शिवदूती तथापरान् ॥

次いで獅子は、その牙で首を砕かれたアスラたちを猛々しく喰らい尽くした。同様に、カーリーとシヴァドゥーティー（シヴァの使者）も他の魔族を討ち滅ぼした。

Verse 36

कौमारीशक्तिनिर्भिन्नाः केचिन्नेशुर्महासुराः । ब्रह्माणीमन्त्रपूतेन तोयेनान्ये निराकृताः ॥

ある大アスラはカウマーリーの槍に裂かれて倒れ、また別の者はブラーフマニーが真言で浄めた聖水によって退けられ滅ぼされた。

Verse 37

माहेश्वरीत्रिशूलेन भिन्नाः पेतुस्तथापरे । वाराहीतुण्डघातेन केचिच्चूर्णोकृताः भुवि ॥

また他の者はマーヘーシュヴァリーの三叉戟に裂かれて倒れ、ある者はヴァーラーヒーの鼻面の打撃により地上で粉塵となるまで打ち砕かれた。

Verse 38

खण्डं खण्डं च चक्रेण वैष्णव्या दानवाः कृताः । वज्रेण चैन्द्रीहस्ताग्रविमुक्तेन तथापरे ॥

ダーナヴァたちはヴァイシュナヴィーの円盤（チャクラ）によって粉々に断たれ、他の者どもはアインドリーが指先から放った金剛の雷（ヴァジュラ）によって滅ぼされた。

Verse 39

केचिद्विनेशुरसुराः केचिन्नष्टा महाहवात् । भक्षिताश्चापरे कालीशिवदूतीमृगाधिपैः ॥

ある魔族は滅び、ある者は大戦から逃げ去り、またある者はカーリー、シヴァドゥーティー、そして獅子に呑み尽くされた。