Shloka 32

Adhyaya 84 — The Gods’ Hymn after the Slaying of Mahishasura and the Goddess’ Boon

Sanskrit

देवा ऊचुः

भगवत्या कृतं सर्वं न किञ्चिदवशिष्यते ।

यदयं निहतः शत्रुरस्माकं महिषासुरः ॥

Transliteration

devā ūcuḥ | bhagavatyā kṛtaṃ sarvaṃ na kiñcid avaśiṣyate | yad ayaṃ nihataḥ śatrur asmākaṃ mahiṣāsuraḥ ||

Translation

神々は言った。「すべては福徳なる女神によって成し遂げられ、何も残っておりません。われらの敵—マヒシャースラ—は討たれたのです。」

Word by Word

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: क्रिया (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्ष-भूत/perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद; ‘said’

• भगवत्या: by the Goddess
• भगवत्या: करण/कर्तृकरण (Instrument/agentive instrumental)
• Type: Noun
• Root: भगवती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; करण/कर्तृ-हेतु (instrumental/agentive)

• कृतम्: done
• कृतम्: विधेय-विशेषण (Predicate adjective/विधेयविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; ‘done’

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: कर्म/विषय (Object/topic)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘everything’

• न: not
• न: निषेध (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation)

• किञ्चित्: anything
• किञ्चित्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; अनिश्चितार्थ ‘anything’

• अवशिष्यते: remains
• अवशिष्यते: क्रिया (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + शिष् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; ‘remains’

• यत्: since/because
• यत्: हेतु (Reason/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: हेतु/यत्-सम्बन्धे अव्ययप्रयोग (causal/relative particle)

• अयम्: this
• अयम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• निहतः: slain
• निहतः: विधेय-विशेषण (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: नि + हन् (धातु) → निहत (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘slain’

• शत्रुः: enemy
• शत्रुः: कर्ता-अप्पोज़िशन (Apposition)
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• अस्माकम्: of us
• अस्माकम्: सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6), बहुवचन; ‘of us’

• महिषासुरः: Mahishasura
• महिषासुरः: कर्ता-अप्पोज़िशन (Apposition)
• Type: Noun
• Root: महिषासुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: महिषस्य असुरः

Speakers

• Devas addressing the Goddess

Primary Deities

• Devī
• Devas
• Mahiṣāsura

Shakti Aspects

• Devī as Mahiṣāsuramardinī; Bhadrakālī/Chāmuṇḍā-like victorious aspect (contextual)

Key Themes

• Shaktism
• Victory over adharma
• Divine protection
• Praise (stuti)

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Evil is framed as a cosmic obstruction; its removal is not merely martial but restorative—returning rightful shares (yajña-bhāga) and order to the worlds.

How does this fit the Pancalakṣaṇa (5 characteristics)?

This is a Manvantara-linked kathā (narrative) illustrating divine governance and protection; it supports the purāṇic function of dharma-sthāpana.

What is the esoteric significance?

Mahiṣa symbolizes tamas and brute instinct; Devī’s victory indicates the triumph of awakened consciousness (śakti) over inertia and delusion.