Shloka 29
दमयन्ती–बाहुकसंवादः
Damayantī’s Dialogue with Bāhuka; Recognition and Disclosure
सत्कृतासत्कृता वापि पतिं दृष्टवा तथाविधम् | राज्यभ्रष्टं श्रिया हीन॑ क्षुधितं व्यसनाप्लुतम्,पतिने उसका सत्कार किया हो या असत्कार; उसे चाहिये कि पतिको वैसे संकटमें पड़ा देखकर उसे क्षमा कर दे; क्योंकि वह राज्य और लक्ष्मीसे वंचित हो भूखसे पीड़ित एवं विपत्तिके अथाह सागरमें डूबा हुआ था
satkṛtāsatkṛtā vāpi patiṁ dṛṣṭvā tathāvidham | rājyabhraṣṭaṁ śriyā hīnaṁ kṣudhitaṁ vyasanāplutam ||
彼を敬ったことがあろうと、あるいは侮ったことがあろうと、夫がそのような有様—王位を失い、栄えを奪われ、飢えに責められ、災厄の海に沈む—にあるのを見たなら、妻はこれを赦すべきである。なぜなら、不運と欠乏に打ち砕かれた者には、滅びのただ中で苛烈に裁くよりも、まず憐れみと忍耐がこそ相応しいからである。
बाहुक उवाच
Educational Q&A
The verse teaches kṣamā (forgiveness) and karuṇā (compassion): when someone—especially one’s spouse—has been stripped of power and prosperity and is overwhelmed by suffering, one should respond with forbearance rather than blame.
Bāhuka speaks about a husband seen in extreme distress—fallen from his kingdom, without fortune, hungry, and engulfed by calamity—and argues that in such circumstances he deserves pardon, emphasizing humane judgment in times of downfall.