Shloka 83
Bhīmasena–Hanūmān Saṃvāda: The Tail Test and the Divine Path
वे शत्रुसूदन वानरवीर अपने कान्तिमान् शरीरसे प्रज्वलित अग्निके समान जान पड़ते थे और अपनी मधुके समान पीली आँखोंसे इधर-उधर देख रहे थे ।। |. जो ५ ' '._ऑर्फ कक >वर्रपक१८८ २० - + त॑ वानरवरं धीमानतिकायं महाबलम् | स्वर्ग पन्थानमावृत्य हिमवन्तमिव स्थितम्,परम बुद्धिमान् बलवान् महाबाहु भीमसेन उस महान् वनमें विशालकाय महाबली वानरराज हनुमानजीको अकेले ही स्वर्गका मार्ग रोककर हिमालयके समान स्थित देख निर्भय होकर वेगपूर्वक उनके पास गये और वज्र-गर्जनाके समान भयंकर सिंहनाद करने लगे। भीमसेनके उस सिंहनादसे वहाँके मृग और पक्षी थर्रा उठे
vaiśaṃpāyana uvāca | taṃ vānaravaraṃ dhīmān atikāyaṃ mahābalam | svargapanthānam āvṛtya himavantam iva sthitam || bhīmasenaḥ paramabuddhimān balavān mahābāhuḥ sa mahāvane viśālakāyaṃ mahābalī vānararājaṃ hanūmantaṃ ekākinaṃ svargamārgaṃ ruddhvā himālaya-sadṛśaṃ sthitaṃ dṛṣṭvā nirbhayaḥ vegapūrvakaṃ tam upāgamat | vajragarjanā-sadṛśaṃ bhīṣaṇaṃ siṃhanādaṃ cakāra | tasya siṃhanādena tatra mṛgāḥ pakṣiṇaś ca trastā babhūvuḥ ||
ヴァイシャンパーヤナは語った。そこで、慧みに富み、剛力にして広き腕を持つビー マセーナは、猿族の最上たるハヌマーンを見た。巨躯にして大いなる力を備え、ただ一人、ヒマーラヤのごとく屹立し、天へ通ずる道を塞ぐかのようであった。恐れを知らず、速さに駆られてビー マは近づき、金剛（ヴァジュラ）の轟きにも似た、凄まじい獅子吼を放った。その咆哮に、森の獣も鳥も震えおののいた。この場面は力と力を対峙させつつ、真の偉大さは腕力のみならず、節制と、上位者を識る心、そして正しい作法によって量られることを示唆する。
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Power alone is not the final measure of greatness. Bhīma’s fearless display of strength is set against Hanūmān’s immovable, mountain-like presence, preparing the lesson that true dharma includes humility, discernment of who is worthy of reverence, and restraint before a superior—even when one is strong.
In the great forest, Bhīma sees the gigantic and powerful monkey-king Hanūmān standing alone and blocking the heavenward path. Bhīma approaches rapidly and roars like a lion, frightening the animals and birds, initiating a charged encounter that will test Bhīma’s pride and reveal Hanūmān’s stature.