Previous Verse
Next Verse

Shloka 62

भीमसेनस्य कौरवसुतवधः तथा श्रुतर्वावधः

Slaying of Kaurava princes and the fall of Śrutarvā

अपश्यन्तो रथानीके दुर्योधनमरिंदमम्‌ । राजानं मृगयामासुस्तव पुत्र महारथम्‌

apaśyanto rathānīke duryodhanam ariṃdamam | rājānaṃ mṛgayāmāsus tava putraṃ mahāratham ||

サञ्जयは語った。密集する車陣の中に、ドゥルヨーダナ—王にして敵を屈する者—の姿が見えなかったため、汝の大車戦の勇士たちは汝の子を探し始めた。戦の道義が霞むその只中で、この偈は、軍の結束と志が指導者の「見える在場」によって支えられ、そしてその指導が突如欠ければ、不安と混乱がたちまち生じることを示している。

अपश्यन्तःnot seeing
अपश्यन्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootअपश्यत् (पश्य् धातु, लट्-लङ्; शतृ-प्रत्यय)
FormMasculine, Nominative, Plural
रथानीकेin the chariot-division/army-array
रथानीके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथानीक
FormNeuter, Locative, Singular
दुर्योधनम्Duryodhana
दुर्योधनम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Accusative, Singular
अरिंदमम्subduer of foes
अरिंदमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअरिंदम
FormMasculine, Accusative, Singular
राजानम्the king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
मृगयामासुःthey searched for
मृगयामासुः:
Karta
TypeVerb
Rootमृगय् (धातु)
FormPerfect (लिट्), Third, Plural
तवof you/your
तव:
Adhikarana
TypePronoun
Rootत्वद्
Form—, Genitive, Singular
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
महारथम्great chariot-warrior
महारथम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहारथ
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Duryodhana

Educational Q&A

In a battlefield setting, the leader’s presence functions as a moral and strategic anchor; when that anchor disappears, even elite warriors become unsettled and must reorient themselves—showing how war tests loyalty, discipline, and clarity of purpose.

During the fighting, Duryodhana is not visible in the chariot formations, so the Kaurava great chariot-warriors begin actively searching for him within the army array.